ویرگول
ورودثبت نام
آرگون (UHMI)
آرگون (UHMI)باز توصیه‌ی این خادم به آحاد ملّت آن است که به هیچ‌وجه اجازه‌ی بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند. (رهبر معظم انقلاب)
آرگون (UHMI)
آرگون (UHMI)
خواندن ۷ دقیقه·۲ ماه پیش

تفرقه بینداز و حکومت کن!

مهدی میرکیایی در کتاب بسیار خواندنی‌اش ،یعنی «سرگذشت استعمار»، به نکته‌ای اشاره می‌کند که در سیاست های استعمارگران بارها دیده شده است.

کتاب سرگذشت استعمار
کتاب سرگذشت استعمار

آن هم تأکید بر ایجاد اختلاف میان مردم کشورهای دیگر و بهره بردن از این اختلاف است.

انگلیسی ها اصلی داشتند به نام «تفرقه بینداز و حکومت کن». آن ها در طی استعمار هند، از این اصل بهره بسیار می بردند. آن ها بسیاری از قوانین را به دلیل مخالفت با این اصل، مردود می دانستند و کنار می گذاشتند.

هر جا که مردم کشورها با هم یکپارچه و همبسته بودند، استعمارگران زیان می دیدند. برعکس، هر گاه آتشِ اختلاف شعله ور می شد، استعمارگران بیشترین سود را از این قضیه می بردند.

از ترفند های استعمارگران برای غارت منابع سرزمین های دیگر و استعمار آن ها، بهره بردن از اختلافات میان حاکمان محلی آن کشور ها بود. آن ها از یک حاکم بر علیه رقیبش حمایت می کردند. استعمارگران توپخانه‌ای قدرتمند و ناوگانی مجهز داشتند. این موضوع می توانست به حاکمان محلی یاری رساند تا رقیبان خود را از میدان به در کنند.

ماجرا همین جا پایان نمی یافت. حاکم پیروز، اکنون خود را مدیون استعمارگران می دانست. آن ها راحت تر می توانستند در سرزمین او نفوذ کنند و امتیاز هایی بگیرند.

به راه انداختن جنگ میان دو گروه و سپس تأمین اسلحۀ یکی، از روش های دیگر می توانست باشد.

در آفریقا نیز آن ها از اختلافات قبایل آفریقایی سود بسیاری می بردند. آن ها به یک قبیله در برابر قبیلۀ دیگری یاری می رساندند. قبیلۀ پیروز، برخی از افراد قبیلۀ شکست خورده را به بردگی می گرفت. اروپاییان این را به یکی از راه های اصلی شان برای برده گیری تبدیل کرده بودند.

کاربرد سیاستِ «تفرقه بینداز و حکومت کن»، تنها ویژۀ انگلیسی ها نبود. بسیاری از استعمارگران از این سیاست بهره می بردند. پرتغال نیز پس از رسیدن به هند از این شیوه بهره برد. حمایت از حاکمی در برابر رقیبش و سپس گرفتن امتیاز از او. البته دوستی پرتغال و آن حاکمان چندان پایدار نماند؛ پرتغال برخی مواقع که آن حاکمان به یاری اش نیاز داشتند، عقب نشینی را عاقلانه تر تشخیص می‌داد!

این روش را حتی روس ها نیز به کار گرفته اند. در جریان جنگ های ایران و روسیه، یکی از ترفند های روسیه در مرحله هایی از جنگ، بهره بردن از اختلافات حاکمان شهر های قفقاز بود. آن ها در پایان، سرزمین همۀ حاکمان را تصرف کردند.

این اختلاف هایی که سود استعمارگران را در پی داشت، تنها در میان حاکمان محلی نبود. آن ها خیلی دوست داشتند تا کشورهای گوناگون با هم درگیر شوند. در این درگیری ها، دو کشور تضعیف می شدند. همچنین گاهی این اختلاف ها به طور مستقیمی به سود استعمارگران به پایان می رسید.

به عنوان مثال، همزمان با روی کار آمدن فتحعلی شاه در ایران، پادشاهی به نام «زمان شاه» در افغانستان به حکومت رسیده بود. او آرزوهای بزرگی در سر داشت و می خواست پا جا پای پدربزرگش یعنی «احمدشاه درانی» بگذارد.

در پی این جاه طلبی ها، زمان شاه به هند حمله کرد. آن روز ها، انگلیسی ها بسیاری از بخش های هند را تصرف کرده بودند و تهاجم به هند، تهاجم به منافع آن ها هم بود.

پیشروی زمان شاه برای انگلیس بسیار نگران کننده بود. در این میان، انگلیس دست به کار شد و یکی از مأموران خود به نام «مهدی علی خان» را به ایران روانه کرد. این فرد توانست فتحعلی شاه را برای حمله به افغانستان تحریک کند. البته در نهایت فتحعلی شاه از حمله به افغانستان منصرف شد.

با وجود این که زمان شاه لاهور را گرفته بود و قصد حرکت به سوی دهلی را داشت؛ اما برادرش محمود با او درگیر شد. اختلاف داخلی افغانستان به سود انگلیس بود. زمان شاه از برادرش شکست خورد. «محمود شاه» پادشاه افغانستان شد.

از دیگر جنگ ها، جنگ میان ایران و عثمانی بود. جنگ میان دو کشور مسلمان به سود استعمارگران بود.

بهره بردن از اختلافات میان قیام کنندگان نیز از شگرد های اصلی استعمارگران بود. آن ها قوم «ماراتا» را در هند همین گونه شکست دادند. آن ها مردمانی سلحشور و جنگجو بودند و به آسانی شکست نمی خوردند. اما انگلستان توانست میان چند گروه شان جدایی بیندازد و با جنگیدنِ جداگانه با هر گروه، سرزمین هر کدام را تصاحب کند.

در جریان قیام 1857 مردم هند علیه انگلیس نیز چنین چیزی رخ داد. تا وقتی که مردم با یکدیگر یکپارچه بودند، انگلیسی‌ها زیان دیدند. اما با همراه کردن برخی از مردم هند و همچنین ناهماهنگی میان قیام کنندگان در شهرهای مختلف، توانستند انقلاب 1857 هند را سرکوب کنند.

در جریان انقلاب سیاهپوست های هائیتی به رهبری «توسان لووِرتور» علیه فرانسه نیز چنین چیزی رخ داد. برخی از فرماندهان توسان به دشمنان پیوستند و فشار بر توسان افزوده شد. خود توسان نیز پس از مدتی با نیرنگی دستگیر شد. هر چند سیاهپوستان هائیتی نمی خواستند دوباره بردگی را بپذیرند. در نتیجه، فرانسه سرانجام پس از مدتی ناچار شد استقلال هائیتی را به رسمیت بشناسد.

در جنگ ایران و روسیه نیز چنین چیزهایی رخ داد. گنجه از نخستین شهرهایی بود که روسیه به آن هجوم برد و آفندید. «جوادخان قاجار»، حاکم گنجه، و مردم شهر سرسختانه پایداری کردند. با این حال، برخی ها خیانت کردند. روسیه فرصت یافت تا وارد شهر شود. جنگ در شهر ادامه یافت؛ اما با پیروزی روس ها به پایان رسید. پس از تسخیر شهر، روس ها مردم گنجه را قتل عام کردند.

ماجرای رخ داده برای «سراج الدوله» حاکم بنگال نیز می تواند جالب توجه باشد. به روایت میرکیایی، یکی از عوامل اصلی شکست سراج الدوله، خیانت فردی به نام «میرجعفر» و رفتنِ آن فرد به سوی نیروهای انگلیسی بود. اختلاف، کمرِ لشگر بنگال را شکست.

در جریان محاصرۀ اصفهان به دست هوتکیان نیز رخدادی رخ داد. سپاه ایران از نظر شمار برتر از هوتکیان بود؛ اما اختلافات میان فرماندهان باعث شکست ایران شد. آن ها رقابت شدیدی با هم داشتند و هر کدام شان، تلاش دیگری برای عقب راندن دشمن را به شکست می کشاند. هر کس می خواست این پیروزی را به نام خود ثبت کند.

آن ها به این نکته توجه نداشتند که دودمان صفوی ممکن است منقرض شود و تنها به سود شخصی خود می اندیشیدند.

همچنین وقتی عباس میرزا می خواست لشگری آموزش دیده داشته باشد، شاهزادگان علیه او کارشکنی می کردند. به روایت میرکیایی، آن ها می خواستند در جنگ آینده میان ایران و روسیه، عباس میرزا شکست بخورد تا نتواند جانشین شاه شود. با این روی، پافشاری عباس میرزا نتیجه داد و سپاه مورد نظر آماده شد.

در زمینۀ ملی شدن صنعت نفت نیز همین بود. نخست آیت الله کاشانی و دکتر مصدق با هم همکاری می کردند و همبستگی داشتند؛ اما به تدریج، اختلافاتی میان شان به وجود آمد. دشمنان از این اختلافات بیشترین بهره را بردند.


خداوند می‌فرماید:

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ

و همگى به ريسمان خدا چنگ زنيد، و پراكنده نشويد؛

سورۀ آل عمران، آیۀ 103

رهبر معظم انقلاب می‌فرماید:

«از جمله اصولی‌ترین امور در این برهه، اصرار بر وحدت کلمه و اتحاد مقدّس در همه‌ی سطوح مردم و مسئولان و در تمام عرصه‌ها برای تحقّق آرمان‌های بلند انقلاب اسلامی و تأمین عزّت و استقلال ایران عزیز خصوصاً در برابر دشمن جنایتکار و حیله‌گر امریکایی است.»

«[دشمن خبیث] کِیدِ خود را در جنگ ترکیبی بر دو نقطه متمرکز ساخته است: یکی تاب‌آوری مردم؛ دیگری ایجاد خطا در دستگاه محاسباتی مسئولان کشور. ابزار اصلی او در این هر دو، کاشت بذر تردید، یأس، ترس، بدگمانی، و اختلاف است.»

«لازم است تک‌تک جان‌فدایانی که دلشان برای اسلام و انقلاب یا استقلال و سربلندی ایران می‌تپد، از این پس، بیش از پیش برای پاسداری از وحدت صفوف منسجم و به‌هم‌پیوسته ملّت اهتمام ورزند و اختلافات غیرموجّه و حتی موجّه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنند و قولاً و عملاً مظهر انسجام و یکپارچگی ملّت باشند، ان‌شاءالله.»

«صیانت از وحدت و پرهیز از تفرقه و تنازع، اختلافات سیاسی و برجسته کردن تفاوتهای اجتماعی وظیفه‌ی همگانی است و البته نقش مسئولان و عناصر دلسوز و دلباخته‌ی انقلاب و امام و رهبر شهید در انسجام و یکپارچگی کشور، مهم‌تر و حسّاس‌تر است.»

«بی‌تردید هر سخن ناامیدکننده و تضعیف‌کننده‌ی انگیزه‌های ملّی و عمومی و هر نوع دوگانه‌سازی‌ موهوم از قبیل جنگ یا مذاکره، وفاق یا تندروی، سازش یا جنگ‌طلبی که در گذشته به مردم عزیزمان خسارتهایی بی‌واسطه یا باواسطه وارد ساخته، از این پس هم میتواند همان تأثیر را به‌جا بگذارد. لذا بنده قاطعانه اعلام میکنم که ارتکاب هر آنچه به‌ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است.»

امام خامنه‌ایرهبر معظم انقلاب
۸
۷
آرگون (UHMI)
آرگون (UHMI)
باز توصیه‌ی این خادم به آحاد ملّت آن است که به هیچ‌وجه اجازه‌ی بروز هیچ اختلافی را در بین خود ندهند. (رهبر معظم انقلاب)
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید