شاید برای بسیاری از افراد بخصوص مردان، ابراز افکار یا احساسات سخت باشد. آنها ممکن است خجالت زده، نگران یا ناامید باشند؛ آنان ممکن است حس کنند شخص امنی را برای کمک گرفتن ندارند یا ندانند از کجا کمک بگیرند. در اینجا راهکارهایی برای کمک به افراد در خطر خودکشی، آورده شدهاست.
علائم هشداردهندهی خودکشی
اگر کسی به خودکشی یا صدمه زدن به خود فکر میکند، با احتمال زیاد علائمی در ظاهر، رفتار یا صحبتهایش نمایان میگردد. ممکن است شخصِ در معرض خودکشی، نخواهد یا نتواند در مورد احساسش با شما صحبت کند، اما علائم هشداردهنده میتواند به شما سرنخی بدهد که چیزی اشتباه است.
تغییر در ظاهر
غذا خوردن بیش از حد یا بسیار کم
افزایش یا کاهش وزن
به طور غیرمعمولی ژولیده به نظر میرسد یا به بهداشت شخصی توجه نمیکند (مثلاً دوش نگرفتن)
نشانههایی از آسیبهای عمدیِ او به خودش وجود دارد مانند زخمهای غیر معمول، آثار سوختگی یا کبودی
تغییر در رفتار
ترک یا از دست دادن علاقه به چیزهایی که قبلاً دوست داشتهاست (مانند ورزش یا سرگرمی)
طغیان عاطفی یا گریه بدون دلیل مشخص
رفتار خطرناک یا غیرمسئولانه (مانند رانندگی بیاحتیاطانه)
پرخاشگری یا دعوای غیرمعمول
بیرون نرفتن یا کنارهگیری از دوستان
به طور غیر معمول و زیاد مست کردن
دور ریختن یا واگذار کردن وسایل و متعلقاتش
خستگی یا از دست دادن انرژی
زیاد یا کم خوابیدن
تغییر در نحوهی صحبت کردن
احساس ناامیدی در مورد آینده : "هیچ معنی یا فایدهای وجود ندارد"
احساس تنهایی: "هیچکس نمیفهمد."
میل به فرار و کنارهگیری از موضوعات: «باید بیرون بروم. من دیگر نمیتوانم با این موضوع کنار بیایم.»
احساس گناه: "همه چیز تقصیر من است."
احساس درماندگی: "مهم نیست چه کار میکنم، اتفاقات بد فقط برای من رخ میدهد."
گاهی اوقات افراد به خودکشی یا خودآزاری اشاره آشکارتری دارند. آنها ممکن است درباره خودکشی صحبت کنند یا برای خود برنامه ریزی کنند، یادداشتی برای خودکشی بنویسند، یا تهدید به کشتن یا صدمه زدن به خود کنند. چنین کارهایی توجه طلبی نیست. اگر کسی تهدید به آسیب رساندن یا کشتن خود کرد، آن را جدی بگیرید. اگر در معرض خطر هستند، با آنها بمانید و در اسرع وقت از افراد حرفهای کمک بگیرید.
اقدام کردن
اگر رفیق شما چند علامت هشدار از خود نشان میدهد و فکر میکنید ممکن است مشکلی پیش آمده باشد، او را نادیده نگیرید و برای کمک آماده باشید.
اگر احساس راحتی میکنید، گفتوگو با رفیقتان برای شروع خوب است. زمانی را برای گپ زدن در جایی خصوصی پیدا کنید، ترجیحاً زمانی که هر دو آرام هستید و میتوانید بدون وقفه صحبت کنید. از او بپرسید اوضاع چطور پیش میرود. اگر نگران هستید، صحبت با او را به تعویق نیندازید، سریع اقدام کنید.
چنین گفتوگویی میتواند بسیار سخت باشد، بنابراین ممکن است نکات زیر در تعامل با دوستی که قصد خودکشی دارد مفید باشد:
اگر مطمئن نیستید که چگونه شروع کنید، سعی کنید آنچه را که متوجه شدهاید به او بگویید. "هی رفیق، بنظر میرسه که این روزا واقعاً خودت نبودی. انگار که حالت خوب نیست، تازگیا باشگاه هم نمیای"
آرام بمانید و بدون اینکه او را قضاوت کنید به حرفهایش گوش دهید.
مشکلات او را نادیده نگیرید و تقلیل ندهید. سعی کنید آرامش بخش باشید.
به او بگویید که به او اهمیت میدهید و از او حمایت میکنید.
اگر فکر می کنید که او ممکن است به خودکشی فکر کند، از اینکه مستقیماً از او بپرسید نترسید. این تفکر رایج که صحبت دربارهی خودکشی، ایدهی خودکشی را در ذهن مخاطب میگذارد نادرست است.
اگر او افکار خودکشی داشته باشد، با سوال شما ممکن است خیالش راحت شود که میتواند آشکارا در مورد آن صحبت کند. "رفیق میدونم که این روزا سخت میگذره و خسته شدی، به خودکشی هم فکر میکنی؟"
اگر او احساس خودکشی کند، ممکن است نگران باشد که دیگران متوجه شوند. او ممکن است از شما بخواهد که آن را مخفی نگه دارید یا قول دهید که این را یک راز نگه میدارید. رازهایی مانندِ این، میتواند بسیار خطرناک باشد، و واقعا مهم است که دربارهی افکار خودکشیِ او، به کسی اطلاع دهید. شما باید مطمئن شوید که او کمک لازم را دریافت میکند و زندگیاش نجات مییابد.
از او بخواهید قول دهد که اگر افکار خودکشی داشته باشد، خود را بروز دهد و به کسی بگوید.
او را تشویق کنید تا با یک متخصص صحبت کند. "رفیق تاحالا به مشاور فکر کردی؟ اونا خوب میدونن چطوری با این مسائل برخورد کنن، نیازی هم نیست تنهایی بری، اگه بخوای میتونم باهات بیام"
اگر او نمیخواهد حرف بزند، تسلیم نشوید. زمان دیگری را امتحان کنید، یا اجازه دهید شخص دیگری (والدین او، یک مشاور، همسر) متوجه شود که شما نگران هستید.
دریافت کمکهای حرفهای
حمایت از دوستِ در معرض خودکشی، برای مراجعه به افراد حرفهای و دریافت کمک بسیار مهم است. او را برای صحبت با پزشک، روانشناس یا دیگر افراد حرفهای حوزهی سلامت تشویق کنید.
کمکهای تلفنی هم میتوانند بسیار مفید باشند. در بسیاری از کشورها، خطهای تلفی برای کمک به افرادِ در معرض خودکشی وجود دارد. امیدواریم چنین خطهایی در ایران نیز مورد توجه قرار بگیرد تا عموم به آن دسترسی داشته باشند.
مراقبت از خود
مشاهدهی رفیقی که در معرض خودکشی است، میتواند بسیار ناخوشایند و استرسزا باشد، پس مهم است که در این دوره مراقب خودتان نیز باشید.
اطمینان حاصل کنید که شما همچنان خوب غذا میخورید و خوب میخوابید، استرس خود را مدیریت کنید و زمانی را در فضای باز بگذرانید. با افراد مورد اعتماد صحبت کنید.
همچنین بسیار مهم است که بدانید هر اتفاقی که بیوفتد، رفتار یا احساسات رفیق شما، تقصیر شما نیست. شما نمیتوانید مسئولیتپذیر اعمال او باشید، اما میتوانید برای او دوستی حمایتگر باشید.