ما معمولاً درِ ورودی رو فقط مرز بین بیرون و داخل میبینیم؛ در رو باز میکنیم و وارد خونه میشیم.
اما توی خیلی از خونههای قدیمی ایرانی، ورود اینقدر ناگهانی نبود.
از کوچه که وارد میشدی، معمولاً چند مرحله بین بیرون و فضای اصلی خونه وجود داشت؛ هشتی، دالان، تغییر مسیر، تغییر نور یا حتی تغییر اندازه فضا.
همین چند قدم ساده، یه کار مهم انجام میداد:
سرعت آدم رو کم میکرد.
تو از خیابون و شلوغی بیرون میاومدی، ولی یکدفعه پرت نمیشدی وسط زندگی خونه.
چند لحظه فرصت داشتی از فضای بیرون جدا بشی و وارد حالوهوای خونه بشی.
قرار نیست دوباره هشتی قدیمی بسازیم
وقتی از معماری ایرانی حرف میزنیم، منظور این نیست که هر آپارتمان امروزی باید هشتی و دالان تاریخی داشته باشه.
خونههای امروز، متراژها، سبک زندگی و حتی شکل شهر با گذشته فرق کرده.
اما سؤال مهم اینه:
هشتی فقط چه شکلی داشت، یا چه کاری انجام میداد؟
اگر فقط شکلش رو ببینیم، بخش بزرگی از معماری ایرانی رو از دست میدیم.
البته اگر قوس، آجر، حیاط یا خود هشتی رو دوست داریم، هیچ ایرادی نداره از اونها استفاده کنیم.
مسئله اینه که کنار شکل، منطقش رو هم بشناسیم.
این فکر امروز چه شکلی میتونه داشته باشه؟
لازم نیست فضای بزرگی داشته باشیم.
گاهی یک تغییر مسیر کوتاه، تفاوت نور، یک فضای جمعوجور برای درآوردن کفش و گذاشتن وسایل، یا حتی چند قدم فاصله تا رسیدن به نشیمن میتونه حس ورود رو عوض کنه.
موضوع فقط این نیست که از خیابون وارد خونه بشیم.
موضوع اینه که چطور وارد خونه بشیم.
ورودی میتونه فقط یک در باشه، یا میتونه چند لحظه فرصت بده تا شلوغی بیرون رو پشت سر بذاریم.
معماری ایرانی فقط چیزی نیست که دیده میشه
یکی از چیزهایی که برای من در معماری ایرانی مهمه، همین فکرهای پشت فضاهاست.
خیلی وقتها ما قوس، آجر، شیشه رنگی یا هشتی رو میبینیم؛ اما دلیل شکلگیری اونها رو کمتر میپرسیم.
درحالیکه پشت خیلی از این فضاها، فکر درباره حریم، نور، حرکت، خانواده و آرامش وجود داشته.
معماری ایرانی امروز میتونه کاملاً امروزی باشه؛ با متریال و تکنولوژی امروز.
حتی میتونه از فرمهای قدیمی هم استفاده کنه.
اما مهمه که بدونیم چرا هر تصمیم رو میگیریم.
گاهی همین چند قدم بین خیابون و خونه، میتونه تفاوت بزرگی بسازه.
خونه لازم نیست یکدفعه شروع بشه.
گاهی بهتره اول سرعتت رو کم کنه، بعد راهت بده تو.