نگارنده: سپهر هاشمی

مقدمه:
فعالیتهای اقتصادی در طی نسلها توسط سیستم مالی سنتی پشتیبانی شده و توسط آن تسهیل شدهاند. برخی از اقدامات مانند بازرهنِ کنترل نشده، استقلال مالی افراد را از بین بردهاند؛ و نگرانی فزایندهای وجود دارد که سیستم مالی سنتی میتواند به وسیله محدود کردن اراده آزاد افراد و ممانعت از تصمیمگیری مستقل مالی، بر دورنمای اقتصادی بلندمدت آنان تأثیر بگذارد.
این مقاله به بررسی اقدامات مالی وحشتناک بانکها میپردازد که دارای حمایت قانونی و مزایای یک طرفه هستند. دولتها میتوانند از آنها جلوگیری کنند، اما اگر این کار را نکنند زندگی فرزندانمان با آنچه ما برای آنها آرزو داریم متفاوت خواهد بود. من پس از گوش دادن اپیزود سوم پادکست بیتگاید، به این فکر افتادم که به بیتکوین و توانایی آن برای عبور از این رویکرد فاجعه آفرین سیستمهای مالی سنتی بپردازم. در این مسیر، در نهایت با یک دوراهی مقابل ما خواهد بود.
فعالیت اقتصادی، رفاه، و ثبات، همگی در طی نسلها توسط سیستم مالی سنتی افزایش یافتهاند. با گذشت زمان، برخی از اقدامات، مانند بازرهنهای کنترل نشده، نگرانیهایی را در مورد فرسایش استقلال مالی افراد ایجاد کردهاند. بازرهن کنترل نشده به معنای استفاده چندباره از وثیقه مشتری بدون نظارت کافی است که به نفع بانکها و واسطههای مالی است. چنین اقدامی میتواند منجر به آسیبپذیریهای سیستمی، بحرانهای مالی و تمرکز ثروت شود. با گسترش سیستم مالی سنتی، افراد ممکن است در توانایی خود برای تصمیمگیری مالی مستقل دچار محدودیت شوند که میتواند پیامدهای اقتصادی بلندمدتی داشته باشد.
«بازرهن[1]» روشی است که توسط موسسات مالی یعنی بانکها و کارگزاران استفاده میشود که در آن از داراییهای ارسال شده توسط مشتریان خود به عنوان وثیقه برای فعالیتهای وامگیری و تجاری خود استفاده میکنند. به عنوان مثال، یک بانک ممکن است اوراق قرضهای را که مشتری به عنوان وثیقه برای وام به آنها داده است، بگیرد و از آن اوراق به عنوان وثیقه برای وامگیری یا معاملات خود بانک استفاده کند. این استفادهی مجدد یا وثیقهگذاری مجدد داراییهای مشتری میتواند نقدینگی و اهرم برای واسطه مالی ایجاد کند، اما از طرفی خطری ایجاد میکند که در صورت بروز مشکلات مالی، مشتری اصلی ممکن است وثیقه خود را از دست بدهد. بازرهن بسته به حوزه قضایی به میزانهای مختلفی قانونی است و به دلیل خطرات ذاتی که ایجاد میکند میتواند اقدامی بحث برانگیز باشد.
بله! بازرهن واقعاً خطرات ذاتی و مخرب دارد. برخی از مواردی که بازرهن را به یک عمل بالقوه مخرب تبدیل میکنند در ادامه فهرست شده است:
بنابراین به طور خلاصه، مخاطرات ذاتی ناشی از اهرمهای غیرشفاف، ریسک طرف مقابل، ارتباط متقابل سیستمی و مخاطرات اخلاقی ایجاد شدهاند که در صورت کنترل نشدن بازرهن میتوانند ثبات مالی را تهدید کنند.
در ادامه، با تحلیل و بررسی ساده، به تاثیر بازرهن بر اراده آزاد فرزندان و ارایه راهکار و چالش اخلاقی انتخاب مسیر خواهیم پرداخت:
چندین روش وجود دارد که بازرهنِ کنترل نشده میتواند از طریق آنها بر نسلهای آینده تأثیر منفی بگذارد:
اگرچه بازرهن ممکن است دستاوردهای کوتاهمدتی را به همراه داشته باشد، اما اگر محدود نشود، یک نسخه کلاسیک از تراژدی منابع مشترک را نشان میدهد که تراژدی انبازهها یا تراژدی عوام نیز نامیده میشود. هماکنون انگیزهای برای بازیگران حریص بازار کنونی وجود دارد که علیرغم این واقعیت که نسلهای آینده باید خطرات سیستماتیک را تحمل کنند، بیشتر از ظرفیت اقتصادی دست به بازرهن میزنند. امروزه میتوان انگیزههای اجتماعی بلندمدت را از طریق تنظیمگری متفکرانه هماهنگ کرد.
جذابیت بیتکوین میتواند یک راهکار مناسب بهعنوان راهی به سوی توانمندسازی و آزادی معاملات باشد. بیتکوین، برخلاف سیستم مالی سنتی، به افراد یک راهکار تازه ارائه میدهد که به آنها قدرت میدهد تا کنترل آیندهی مالی خود را دوباره به دست بیاورند. بیتکوین یک رمزارز غیرمتمرکز است که در شبکه همتا به همتا بدون نیاز به حضور هرگونه شخص ثالث یا مقام مرکزی کار میکند.
بیایید اول برخی از مزایای کلیدی آن را مرور کنیم:
همانطور که سیستم مالی سنتی به گسترش نفوذ خود ادامه میدهد، توجه به پیامدهای اخلاقی انتخابهایمان اهمیت فزایندهای پیدا میکند. علیرغم چالشها و معایب احتمالی بیتکوین، اصول اصلی آن از آزادی فردی، حاکمیت مالی، و برابری بین نسلی محافظت میکند.
بهجای اینکه بیتکوین را دشمن سیستم مالی سنتی بدانیم، میتوان آن را به عنوان یک کاتالیزور برای تغییر و یک یادآور برای حفاظت از انتخاب و استقلال در نظر گرفت. از طریق ترکیب ویژگیهای مثبت بیتکوین با تنظیمگری و حاکمیت متفکرانه، میتوانیم یک سیستم مالی عادلانهتر و پایدارتر ایجاد کنیم که به نفع نسلهای حال و آینده باشد.
بیتکوین با حذف واسطهها و امکان کنترل کامل بر ذخایر بیتکوین خود به کاربران، خطر بازرهن را تا حد زیادی کاهش میدهد. حتی اگر برخی از کاربران همچنان از خدمات حضانتی استفاده کنند، باید از خطرات موجود آگاه باشند. از این رو، طراحی غیرمتمرکز بیتکوین، مشکلات سیستمی مرتبط با بازرهن را حل میکند.
هم اکنون من چندین سؤال میپرسم و به آنها پاسخ میدهم تا دنیایی را که بیتکوین برای نسلهای آینده به ارمغان میآورد، به تصویر بکشم، حالا آیندگان چه خودِ بیتکوین را انتخاب کنند چه هر سیستم دیگری، (هر انسانی در هر مقطع زمانی حق دارد که از آزادی اراده برخوردار باشد و) بیتکوین در واقع همانند خود طبیعت است که ارادهی آزاد را برای انسان به ارمغان میآورد. صرف نظر از اینکه آیندگان بیتکوین را انتخاب میکنند یا نه، این امر غیرقابل انکار است که بیتکوین از نظر اخلاقی بالاتر از سیستمهای مالی سنتیای است که صرفاً حریص به منافع فعلی هستند.
دولتها نیز اگر خودشان از این فرایندها ذینفع نباشند، معمولا برای کاهش ریسکهای سیستمیک مرتبط با انجام بازرهن توسط بانکها، چندین گزینه سیاستی بهعنوان راهکار در پیش رو دارند:
از طریق ترکیب نظارت و اجرای قوی با تنظیمگری متفکرانه، در حالیکه بانکها هنوز قادر به حمایت از نقدینگی بازار هستند، میتوان بازرهن را محدود کرد. کلید اصلی این مساله، تنظیمگری به روش صحیح است.
بیتکوین به همراهی فناوری بنیادی آن یعنی بلاکچینِ خود میتواند از طریق چند راه کلیدی برخی از اثرات منفی بین نسلی ناشی از بازرهنِ بیش از حد را کاهش دهد:
علیرغم شفافیت، برنامهریزی و عدم واسطهگری بیتکوین، این بیتکوین به محدود کردن مقیاس بازرهن کمک میکند که در غیر این صورت میتواند بر نسلهای آینده تاثیر بگذارد. هر چقدر که بیتکوین به تدریج در سیستم مالی ادغام شود، میتواند ثبات آن را افزایش دهد.
از دیدگاه اخلاقی نیز، به دلایل زیر، بیتکوین و اخلاق آن بیشتر از سیستمهای مالی کنونی به نسلهای آینده و سلامت بلندمدت اقتصادی توجه میکند:
البته هیچ سیستم پولی تماماً اخلاقی یا عادلانه نیست. خطر کلاهبرداری و سوءاستفاده مرتبط با رمزارزهایی که قانونمدار نشدهاند وجود دارد. با این حال، به نظر میرسد ماهیت شفاف، غیرمتمرکز و الگوریتمی بیتکوین بیشتر به سمت تساوی حقوق بین نسلی است تا سیاستهای غیرشفاف بانک مرکزی که امکان بازرهن را تسهیل میکند. استدلالهایی منطقی از هر دو طرف وجود دارد. بههرحال مفاهیم اخلاق پیچیده است و مردم باید موازنهها را بسنجند.
نکته ظریفی است. باید دانست که اگرچه بیتکوین دارای برخی ویژگیهای اخلاقی مثبت است، اما راههایی نیز وجود دارد که ممکن است برخی از رفتارهای غیراخلاقی یا غیرمنصفانه را ممکن بسازد که آن هم ناشی از طبیعت بشر است:
بهطور خلاصه، بیتکوین برای ارایه یک سیستم پولی باز و منصفانه اختراع شده است، اما نگرانیهایی قانونی در رابطه با تاثیرات زیست محیطی آن، استفاده از آن برای مقاصد غیرقانونی، پتانسیلهای سوداگرانه آن، و تثبیت قدرت/ثروت وجود دارد. مانند هر فناوری دیگری، بیتکوین مستعد کاربردهای غیراخلاقی و نتایج غیرمنصفانه است که مانند اکثر نوآوریهای پیچیده، افراد منطقی میتوانند در مورد پیامدهای اخلاقی خالصاً مثبت یا منفی آن اختلاف نظر داشته باشند.
در این سناریوی فرضی، برخی مبادلات پیچیده باید سنجیده شوند. در هر دو طرف بحث، بین گزینه الف و گزینه ب استدلالهای منطقی وجود دارد:
دلایل بالقوه برای پشتیبانی از گزینه نخست یعنی سیستم مالی سنتی همراه با بازرهن این است که:
دلایل بالقوه برای پشتیبانی از گزینهی بهرهبرداری از بیتکوین نیز این است که:
به طور کلی، هر دو طرف استدلالهای حسن نیت خود برای حمایت از مواضع خود را دارند. اما نویسندهی متن شخصاً رویکرد متعادلی را ترجیح میدهد که برخی از مزایای بیتکوین، مانند شفافیت، را با سپرهای محافظتی در برابر سوءاستفادههای بازرهن ترکیب کند و در عینحال سطح اخلاقی رفتارها در چارچوب نهادی موجود را حفظ کند. اگر شرایط بین این دو گزینه به صورت باینری بود، قطعاً بیتکوین انتخاب میشد، اما امروز استدلالها قانعکننده نیستند، بنابراین این اتفاق نخواهد افتاد. هدف بیتکوین حذف دولتها نیست، بلکه وجود سیستمهای مالی سنتی، بیتکوین را کامل میکند و بیتکوین بدون آنها نمیتواند شکوه و عظمت خود را نشان دهد.
توضیح TBTF: برخی از مؤسسات مالی به خصوص، آنقدر بزرگ و به هم متصل هستند که ورشکسته شدن یا عدم موفقیت شان می تواند برای سیستم اقتصادی بزرگتر فاجعه بار باشد؛ بنابراین هنگامی که آثار و امکان ورشکستگی آن ها نمایان می شود، اجباراً از سوی برخی دولتمردان حمایت می شوند – Too Big To Fail
نسلهای آینده قطعاً با دوراهی انتخاب روبرو خواهند شد و واضح است که آیندهی سیستم مالی با انتخابهایی که امروز انجام میدهیم تعیین میشود. از یک سو، سیستم مالی سنتی در طی نسلها به ما خدمت کرده است، اما پتانسیل تکرار رفتارهای بازرهنی آن نگرانیهایی را در مورد پایداری و تاثیر آن بر استقلال فردی ایجاد کرده است. از سوی دیگر، بیتکوین توانمندسازی، شفافیت، و کنترل غیرمتمرکز بر امور مالی را ارایه میدهد. علاوهبر این، برخی چالشها و معایب بالقوه را نیز به همراه دارد.
در مواجهه با این دوراهی اخلاقی، استخراج بهترینها از هر دو دنیای متمایز از هم ضروری است. یعنی بهجای اینکه بیتکوین را یک تهدید مستقیم برای سیستم مالی سنتی بدانیم، به عنوان یادآور اهمیت حفظ انتخاب و استقلال، باید آن را یک کاتالیزور برای تغییر در نظر بگیریم. ویژگیهای مثبت بیتکوین را میتوان با مقررات و حکمرانی متفکرانه ترکیب کرد تا یک سیستم مالی عادلانهتر و پایدارتر ایجاد کند که به نفع نسل فعلی و آینده باشد.
دولت نیز نقش مهمی در شکل دادن به آینده مالی دارد. دولتها با تحمیل محدودیتهایی بر روی بازرهن و همچنین افزایش شفافیت و احترام به رضایت مشتری میتوانند یک سیستم مالی سنتی مسئولانهتر ایجاد کنند. به طور مشابه، ادغام تدریجی بیتکوین و در عین حال پرداختن به چالشهای آن، میتواند تأثیرات منفی بازرهن را کاهش دهد و شمول مالی در سطح جهان را افزایش دهد.
مسلما تصمیمگیری بین سیستم مالی سنتی و بیتکوین آسان نیست و افراد منطقی میتوانند نظرات متفاوتی داشته باشند. ما باید پیامدهای بلندمدت انتخابهایمان را بر نسلهای آینده در نظر بگیریم و به دنبال راهحلی باشیم که نوآوری را با ثبات، تمرکززدایی را با مقررات، و آزادی فردی را با مسئولیتهای سیستمی متعادل کند.
ما در نقطهای مهم در تاریخ هستیم، جایی که وظیفه داریم یک سیستم مالی را شکل دهیم که به یکپارچگی، شفافیت، و شمول احترام میگذارد. برای ایجاد آیندهای مرفهتر و عادلانهتر برای همه، باید پیامدهای اخلاقی انتخابهای خود را بپذیریم و برای همزیستی هماهنگ بین سنت و نوآوری تلاش کنیم. ما میتوانیم با همکاری متفکرانه و تصمیمگیری آگاهانه یک چشمانداز مالی ایجاد کنیم که منافع بیشتری داشته باشد.
به عنوان یادداشت پایانی، اجازه دهید توسط حکمت حفظ اراده آزاد، حاکمیت مالی، و برابری بین نسلی هدایت شویم. بیایید با هم کار کنیم تا سیستم مالی بسازیم که پا را فراتر از نسلها میگذارد و به افراد قدرت میدهد تا سرنوشت اقتصادی خود را شکل دهند. تلاشها و تعهد ما به پیشرفت اخلاقی میتواند به آینده مالی روشنتر و فراگیرتر برای فرزندانمان منجر شود.
راستش را بخواهید، بیتکوین مانند طبیعت است که همیشه گزینههایی پیشروی ما میگذارد. حتی با وجود دوراهیهای اخلاقی، ما را مطمئن میسازد که به عنوان درخشانترین وعده فناوری، آزادی را به فرزندانمان اعطا میکند.
در هر صورت، من نمی خواهم شما را مجبور به کاری کنم که اجبارا انجامش بدهید، اما حداقل به فکر فرزندان خود باشید. آزادی از همه چیز مهمتر است.
پایان/
پینوشت: من افتخار این رو داشتم که این مقاله در فصلنامه اختصاصی تکنولوژی بلاکچین منتشر بشه که در صورت تمایل به مطالعه مقالات اینچنینی میتونید آخرین نسخه این فصلنامه رو اینجا خریداری کنید.