من ضحاک هستم. تو ضحاک هستی. ما ضحاک هستیم. و همه‌ی آن‌های دیگر ضحاک هستند. همه‌ی ما ضحاک شده‌ایم، مثل غورباقه‌ای که در دیگ آبجوش آرام می‌پزد. انقدر آرام که خطر را حس نمی‌کند تا بیرون پریده و خود را نجات دهد. فقط یکجا درمی‌یابد که دیر شده است. تبریک می‌گویم. اسیر شده‌اید.
یا شاید بهتر است تسلیت بگویم؟ البته که مار به دوش شدن تسلیت دارد. مار یا آن اهریمنِ ادبیاتِ کهن، اسمش چه بود؟ دوال‌پا... موجودی که روی گرده‌ات پریده و به اسارت میگیردت. آزادی‌ات را دود می‌کند. گویی از خودت هیچ اراده‌ای نداری؛ همانقدر که یک خودرو سواری ندارد.
این‌گونه است که واردِ عصرِ زامبی‌ها شده‌ایم. شما هم به آن ژانر علاقمندید؟ منتظرید یک روز بیدار شوید و ببینید مرده‌های متحرک دنیا را گرفته‌اند؟ جسارتا ول معطل‌اید. همین الان‌ش اتفاق افتاده است.
مارِ روی دوش، دوال‌پا بر روی گرده، ولعِ زامبی‌وار یا هرچه که اسمش را بگذارید دائم زیر گوش‌مان در حال پچ‌پچ است. بخر، بخور. بخر، بپوش. بخر، بزن. بخر، بریز. بخر، بپاش. بخر، بگیر. بخر، ببند. بخر، ببین. بخر، بکن. بخر، بخر، بخر... مصرف کن، مصرف کن، مصرف... همین است عصرِ مصرف‌گرایی.
به وسوسه‌ها و ولعِ سیری‌ناپذیرِ مار‌های روی دوش، چوبِ جادوی این عصر را نیز اضافه کنید؛ تبلیغات. اَجی مَجی لاترجی... وای من به این محصول نیاز دارم... وای تو به این محصول نیاز داری... وای ما بدون این محصول یک چیزی کم داریم... کارتِ بانکی‌ام کجاست؟
سال‌هاست صنعت تبلیغات به یک صنعتِ چرک و کثیف تبدیل شده است. لااقل برای من اینطور است. چرا؟ بخاطر همان اغواگری... مگر اغواگری منحصر به عشق و معشوق نبود؟ این را هم فاسد کردیم؟ مگر نه اینکه صراحتا می‌گویند تبلیغات باید ترغیب کند و احساسِ نیاز را برانگیزاند؟ یعنی تو بدون این محصول کافی نیستی، کامل نیستی و ...
از جهتی دیگر، کدام یک از ما کافی و کامل هستیم؟ و کدام یک دوست نداریم که باشیم؟ درباره‌ی این حفره‌ی درون و چیزی کم داشتن، پیشتر نوشته‌ام. با این حساب اینطور به نظر می‌رسد که تبلیغ می‌گوید بیا جوابی که می‌خواهی اینجاست. با این محصول کامل می‌شوی. احساس رضایت درونی بعد از خرید و مصرف این یکی است.
و امان از آدمیزادِ تشنه‌لب و دویدن به دنبال سراب... صد رحمت به سراب، این شورآب است که دست‌مان داده و عطش‌مان را شعله‌ورتر می‌کنند. برای جرعه‌های بعدی و بعدی....
حالا کمی به دور و بر نگاه کن. عقب بکش و نگاه کن. قول بده توجه‌ات کامل در اختیار خودت باشد. این دزدانِ سر گردنه، توجه ما را به یغما برده‌اند. در عمقِ تنهایی‌مان نیز خلوت نداریم. تفاوت تنهایی و خلوت را نیز قبل از این با هم به بحث گذاشته‌ایم. خلوت ما را به گند کشیده‌اند؛ در حالی که به عمق تنهایی‌مان می‌افزایند. هندزفری، این گوشی موبایل لعنتی، لپ‌تاپ، فیلم، آهنگ، برنامه، سرگرمی، آری سر گرمی. سر ما را گرم کرده‌اند. به غیر مشغولیم؛ به اغیار. پس خودمان چه؟ پس محبوب چه؟ ای بابا کدام محبوب...
باری قول بده تا اندکی خلوت فراهم کنی و حالا با این پیش‌زمینه به اطراف بنگری. شستت خبردار شده و رنگ و لعاب‌ها تغییر می‌کنند. چه لزومی دارد این سر همیشه گرم باشد؟ سر گرم شدن دقیقا همان کارِ مخدر است. از خود، بی‌خود شدن است. انفعال و بی‌همتی‌ست. سواری دادن است. بیا همت کنیم، خودمان را پس بگیریم.
از چه کسی یا کسانی؟ از چه گروهی؟ از چه سیستمی؟ خبر خوب اینکه به محض خواستن و نیت بازپس‌گیری، کم کم جواب‌ها و مسیرها روشن می‌شوند. بلاخره کم و بیش می‌فهمیم در رأس سیستمی که ما را از خودمان دزدیده و بازی می‌دهد، چه خبر است. کلیدها کم کم نمایان می‌شوند. گویی شبیه حل یک معمای تودرتو و پیچیده. قدم به قدم، مسیر روشن می‌شود. استمرار یک کلید است. عجله نکردن، یک کلید دیگر است. برگشت به اصل یک شاه‌کلید است. به کدام اصل برگردیم؟
ما انسان‌ها اصالتا اهل کجا هستیم؟ کدام شهر، کشور، کدام دیار؟ به عقب که برگردیم و بنگریم، اصالتا اهلِ طبیعت هستیم. نیستیم؟ نمی‌خواهم شاخه‌ی دیگری باز کنم و از این بگویم که دور افتادگی ما از اصل خویش یا همان طبیعت، چه بر سر ما آورده است. آن خود یک متن دیگری‌ست؛ ضمن آن که کمتر کسی نمی‌داند این زندگیِ ماشینی و رباتیک چه بر سر انسان آورده است.
بگذار تنها بگویم بیا به اصل خویش برگردیم. ما انسان‌ها، اهلِ طبیعتیم. بیا برگردیم و آنجا خلوت کنیم. صبورانه نفس بکشیم. نگاه کنیم. فکر کنیم. یادم نمی‌آید کدام محقق یا استاد روانشناسی بود که می‌گفت مشکلات زیادی با همین رویکرد حل می‌شوند. نه این که خود به خود، نه، به طبیعت که برگردیم و خلوت کنیم، ذهن پویا می‌شود و راه‌حل مسئله را درمی‌یابد یا یکی می‌سازد.
فکر می‌کنیم مسخره به نظر می‌رسد، یا می‌گوییم بارها امتحانش کردیم، اما یکبار انجام دادنش قضیه را شفاف می‌کند. جایی دور از سر و صدا، دامانِ طبیعت، بدون گوشی موبایل یا با خاموش کردنش، ذهن را رها کرده و فقط روی یک موضوع تمرکز کنیم. می‌گویید پرش افکار؟ خودش یکی از آثار مخرب همین اسارت و بردگی‌ست؛ که کم کم درست می‌شود.
اصلا حرف ما همین است. درست کردن همین چیزها. پس گرفتن خودمان، اراده و همت‌مان، تمرکزمان، بیداری و آگاهی‌مان و چیزهایی از این دست که تا قدم در مسیر نگذاریم حتی از وجودشان بی‌خبریم. آری، آدمی ظرفیت‌های گوناگونی دارد. امکانات و استعدادهایی دارد که مدفون شده است یا هرگز شکوفا نشده.
گاهی جواب انقدر ساده است که آدم بیخیالش می‌شود. بیا قول بدهیم سادگی را پاس بداریم. سادگی یک اصل از اصول طبیعت است. بیا کفش‌هامان را در بیاوریم. دستت را به من بده. با پای برهنه، روی خاکِ پاکِ طبیعت قدم بزنیم. این مادرِ مهربانِ مهجور، همیشه برای ما آغوشی باز دارد.
شهریور ۴۰۵
