
نمیدانم این نوشته را دقیقاً چه زمانی نوشته بودم. تاریخش را پیدا نکردم. شاید اصلاً برایش تاریخی ننوشته بودم. فقط یک روز، میان نوشتههای قدیمیام پیدایش کردم؛ نوشتهای از آدمی که زمانی خودم بودم.
خواندمش و برای چند لحظه احساس کردم دارم نامهای را از یک جای خیلی دور میخوانم. نه آنقدر دور که نتوانم نویسندهاش را بشناسم، و نه آنقدر نزدیک که هنوز بتوانم کاملاً بفهممش. آن آدم، من بودم.
و نوشته بود:
اما من یک داستاننویسم...
زندگی من هم باید یک داستان باشد؛ داستانی که ارزش خواندن داشته باشد. پس به خود گفتم: فاطمه... فقط یک لحظه است. فقط یک لحظهی دردناک و بعدش همهچیز تمام میشود...
همهچیز... تمام میشود.
ولی من توی ذهنشان میمانم.
آره، این درست است.
من فقط اینجا هستم که یک داستان تعریف کنم؛ چه تلخ، چه شیرین...
دردها با من همراهاند. آنها همهجا با من میآیند. من خستهام. من شکستهام. من نمیخواهم فردا صبح را ببینم. من به تاریکی عادت کردهام، نور اذیتم میکند. من میخواهم برگردم به لحظههایی که دنیا بود و من نبودم.
ذهن افسرده نقش خودش را در این ماجرا داشت، درست؛ ولی یک جایی توی وجودم میدانم که خواستهاش بیراه نیست. هرچه بگویم، یک عده میفهمند و یک عده نه. هرجوری که بگویم، یک عده میفهمند و یک عده نه. و هر مزخرفی هم که ببافم، مزخرفی که برای خودم هم معنا نداشته باشد، باز میبینم که برای یکی آن بیرون معنا دارد.
چون آدمها فقط چیزی را میفهمند که از قبل بدانند. کسی بیشتر از چیزی که میداند نمیفهمد. و من فهمیدهام که کی چه چیزی را میتواند بفهمد و چه چیزی را نه.
حالا چه کار کنم؟
دیگر ماجراجویی به پایان رسیده.
کلمات میآیند بیرون، توی فضا پر میزنند، و چیزی که توی دلم هست با آنها هیچوقت پرواز نمیکند. فریاد میزنم و رنجی که کشیدهام هیچوقت با آن بیرون نمیآید. هیچی بیرون نمیآید.
لعنتی.
من این تو خیلی جام تنگ است. من دارم خفه میشوم. یکی این را از توی تنم بیرون بکشد. مثل جنینی میماند که بزرگ شده. من ساختمش، اما از این به بعد دیگر او یک موجود مستقل است و اگر تن من را ترک نکند، من از بین میروم. یکی این را از من جدا کند. دارم ذرهذره توسط این موجودِ تشکیلشده از گوشت و پوست و خونم خورده میشوم. او از من بزرگتر است. او یک هیولاست.
رنج قابل توضیح نیست. خوابهایم سنگین شدهاند؛ آنقدر سنگین که حس میکنم در رؤیاهایم بیشتر وجود دارم تا وقتی بیدارم. من تا نمیرم آزاد نمیشوم.
امروز که این نوشته را پیدا کردم، اولین چیزی که به ذهنم رسید این نبود که چقدر آن روزها بد بودهاند. بیشتر به این فکر کردم که چقدر دنیا را کوچک دیده بودم. آن روز فکر میکردم اگر این داستان به پایان برسد، دیگر چیزی باقی نمیماند. انگار تمام جهان در همان اتاق، در همان ذهن، در همان رنج خلاصه شده بود. فکر میکردم بیرون از آن تاریکی، یا نجاتی وجود دارد یا هیچچیز.
امروز میدانم مسئله اینقدر ساده نیست. زندگی زندان نیست. اما آن بیرون هم خبری از آن آزادی افسانهای که تصور میکردم نبود. دنیا پر از سروصداست و در عین حال، گاهی همهجا ساکت است. پر از آدم است، پر از انتخاب، پر از اتفاقهایی که هیچوقت نمیتوانیم پیشبینیشان کنیم. پر از راههایی که تا قدم در آنها نگذاری، نمیفهمی به کجا میرسند.
و شاید بزرگترین چیزی که با گذشت زمان فهمیدم همین باشد: من میتوانم انتخاب کنم. نه همیشه انتخابهای خوب، نه همیشه انتخابهای درست، نه حتی همیشه انتخابهایی که نتیجهشان را میدانم. اما انتخاب میکنم. و سالها بعد، ممکن است با هرکدام از همین انتخابها، آدم کاملاً متفاوتی باشم و در جای کاملاً متفاوتی ایستاده باشم. و مسئولیتش هم با خودم است. این شاید چیزی بود که آن دختر نمیتوانست ببیند.
او فکر میکرد داستانش باید یک پایان بزرگ داشته باشد؛ یک اتفاق نهایی که همهچیز را معنا کند. انگار باید رنجی را که کشیده بود به یک اثر تبدیل میکرد تا ثابت شود ارزش داشته است.
امروز اما فکر میکنم زندگی الزاماً قرار نیست یک داستان خوب و منسجم باشد. گاهی بیمعناست. گاهی خندهدار است. گاهی ظالمانه است. گاهی زیباست. گاهی چند سال بعد، اتفاقی را که زمانی پایان دنیا میدانستی، به یاد میآوری و نمیفهمی چطور آنقدر مطمئن بودهای که دیگر هیچ چیز بعد از آن وجود ندارد.
دنیا خیلی بزرگتر از چیزی است که آن روزها میتوانستم تصور کنم. و پیچیدهتر. آدمها پیچیدهترند. خودم پیچیدهترم. انتخابهایم پیچیدهترند. حتی رنجهایم هم آنقدر ساده نیستند که بشود اسمشان را گذاشت و تمام. شاید آن روزها میخواستم از زندگی بیرون بیایم تا بتوانم داستانم را تمام کنم. امروز اما میخواهم بمانم و ببینم داستان چطور ادامه پیدا میکند. نه به این خاطر که حالا همهچیز را فهمیدهام. اتفاقاً برعکس. چون تازه فهمیدهام چقدر چیزها را نمیدانم. و شاید این، برخلاف چیزی که آن دختر فکر میکرد، پایان ماجراجویی نباشد. شاید تازه اولش باشد.