
مریم و فرهاد از آن زوجهایی بودند که دوستانشان بعد از هر مهمانی دربارهشان حرف میزدند. فرهاد وقتی مریم وارد اتاق میشد، حتی وسط صحبت با دیگران، سرش را برمیگرداند و لبخند میزد. اگر مریم چیزی میخواست، پیش از آنکه خودش بلند شود، فرهاد برایش میآورد. مریم هم همیشه متوجه خستگی شوهرش بود؛ وقتی مهمانها دور میز مینشستند، غذای موردعلاقهاش را جلوی او میگذاشت و گاهی وسط حرفهای دیگران دستش را روی شانهی فرهاد میگذاشت. در عکسها به هم نزدیک بودند و در جمع، از خاطرات مشترکشان با چنان صمیمیتی حرف میزدند که انگار هنوز در روزهای اول آشنایی به سر میبرند. مادر مریم بارها به دخترش گفته بود خوششانس است که چنین مردی نصیبش شده و دوستان فرهاد گاهی به شوخی میگفتند باید کلاس همسرداری را پیش او بگذرانند. هیچکس نمیدانست این دو نفر وقتی مهمانی تمام میشود و در خانه پشت سر آخرین مهمان بسته میشود، حتی گاهی یادشان میرود به هم شببهخیر بگویند.
زندگی خصوصیشان نه با دعواهای بزرگ، بلکه با نبودن چیزهای کوچک خالی شده بود. صبحها هرکدام جداگانه بیدار میشدند، صبحانهشان را میخوردند و سراغ کار خودشان میرفتند. اگر فرهاد از سر کار برمیگشت و مریم در آشپزخانه بود، سلامی میکرد و بعد به اتاق میرفت تا لباس عوض کند. مریم هم معمولاً مشغول گوشی یا کارهای خانه بود. گاهی ساعتها در یک خانه میماندند، بیآنکه گفتوگویی بیشتر از پرسیدن شام چه داریم یا قبض برق پرداخت شده است، میانشان شکل بگیرد. بااینحال، هیچکدام احساس نمیکردند زندگیشان به معنای معمول کلمه خراب شده است. نه خیانتی در کار بود، نه خشونتی، نه اختلافی که آنها را به فکر جدایی بیندازد. فقط انگار رابطهشان به مجموعهای از کارهای روزمره تبدیل شده بود که دو نفر میتوانستند بدون توجه چندانی به حضور یکدیگر انجام دهند.
اولین بار که مریم متوجه تفاوت رفتار فرهاد شد، در جشن تولد یکی از دوستانشان بود. فرهاد تمام شب کنارش ماند، برایش نوشیدنی آورد، وقتی خندید او هم خندید و حتی در برابر جمع از خاطرهای تعریف کرد که مریم را به گریه انداخته بود؛ البته از خنده. در راه برگشت، مریم به او گفت: «امشب خیلی خوبی بودی.» فرهاد که پشت فرمان نشسته بود، پرسید: «یعنی چی؟» مریم شانه بالا انداخت و گفت: «هیچی، خوش گذشت.» فرهاد دیگر چیزی نپرسید. وقتی به خانه رسیدند، کلید را روی میز گذاشت، کفشهایش را درآورد و به اتاق رفت. مریم چند لحظه در راهرو ایستاد. هنوز لبخند ناشی از مهمانی روی صورتش بود، اما ناگهان احساس کرد آن لبخند دیگر جایی برای ماندن ندارد. فرهاد چند ساعت قبل طوری نگاهش کرده بود که انگار مهمترین آدم دنیا است؛ حالا حتی نپرسیده بود روزش چطور گذشته است.
مریم ابتدا تصور کرد شاید فرهاد در جمع تلاش میکند بهترین نسخهی خودش باشد؛ چیزی که به نظرش طبیعی میآمد. خودش هم همین کار را میکرد. وقتی مهمان داشتند، حواسش بود فرهاد چه غذایی دوست دارد، لباس مناسبی میپوشید و از او با لحنی حرف میزد که در خلوت کمتر به کار میبرد. اما هرچه بیشتر به این تفاوت فکر میکرد، بیشتر متوجه میشد که رفتار آنها فقط کمی بهتر نمیشود؛ انگار در حضور دیگران، به دو انسان متفاوت تبدیل میشوند. در خانه، فرهاد بهندرت از چیزی که مریم میگفت سؤال دیگری میپرسید. در مهمانی، حرفهایش را دنبال میکرد و حتی جزئیاتی را به یاد میآورد که مریم خودش فراموش کرده بود. مریم در خانه گاهی از شنیدن صدای جویدن فرهاد یا بینظمی وسایلش کلافه میشد؛ اما در جمع، وقتی او با آرامش برایش صندلی میکشید، از دیدنش احساس غرور میکرد. آنها در حضور شاهد، نه فقط مهربانتر، بلکه مشتاقتر، صبورتر و حتی کنجکاوتر میشدند.
یک روز مریم تصمیم گرفت این تفاوت را امتحان کند. وقتی از خرید برگشتند، فرهاد کیسهها را روی کابینت گذاشت و مشغول تماشای تلویزیون شد. مریم کنارش نشست و دربارهی اتفاقی که در فروشگاه افتاده بود حرف زد. فرهاد چند بار سر تکان داد، اما چشم از صفحه برنداشت. مریم وسط حرفش مکث کرد. فرهاد متوجه نشد و چند دقیقه بعد، بدون آنکه چیزی بپرسد، بلند شد تا برای خودش چای بریزد. همان شب، مریم به او گفت آخر هفته دوست دارد با هم بیرون بروند. فرهاد گفت: «ببینیم چی میشه.» اما دو روز بعد، وقتی یکی از دوستانشان تلفن کرد و پیشنهاد داد جمعه با هم به رستوران بروند، فرهاد بیدرنگ پذیرفت و از مریم پرسید چه لباسی میخواهد بپوشد. مریم به او نگاه کرد و برای اولین بار از خودش پرسید آیا فرهاد واقعاً از بودن با او لذت میبرد، یا از اینکه دیگران ببینند چقدر از بودن با او لذت میبرد؟
چند هفته بعد، در مهمانی سالگرد ازدواج یکی از دوستانشان، یکی از زنان جمع از مریم پرسید راز رابطهی خوبشان چیست. مریم میخواست طبق معمول لبخند بزند و بگوید باید برای هم وقت گذاشت، اما پیش از آنکه جواب بدهد، فرهاد از آن سوی میز گفت: «ما همیشه سعی میکنیم همدیگه رو در اولویت بذاریم.» همه با تحسین نگاهشان کردند. مریم دستش را روی دست فرهاد گذاشت. او هم انگشتانش را دور دست مریم حلقه کرد و با لبخند به او نگاه کرد. برای لحظهای، مریم احساس کرد شاید تمام این مدت اشتباه کرده است. شاید فرهاد واقعاً دوستش داشت و فقط بلد نبود در خلوت نشانش دهد. شاید خودش هم بیش از اندازه انتظار داشت. اما وقتی مهمانی تمام شد و به خانه برگشتند، فرهاد دستش را رها کرد تا در را باز کند، کت خود را آویزان کرد و پرسید آیا چیزی برای شام مانده است. مریم به دست خودش نگاه کرد؛ دستی که تا چند دقیقه پیش در دست شوهرش بود، اما حالا هیچ دلیلی نداشت که دوباره به سوی او دراز شود.
مریم چند روز بعد، وقتی فرهاد مشغول مرتبکردن عکسهای مهمانی بود، از او پرسید: «تو فکر میکنی ما واقعاً خوشبختیم؟» فرهاد بدون اینکه نگاهش را از گوشی بردارد، گفت: «معلومه. چرا این سؤال رو میپرسی؟» مریم گفت: «چون وقتی کسی خونهمون نیست، انگار اصلاً زن و شوهر نیستیم.» فرهاد بالاخره سرش را بلند کرد. ابتدا خندید، انگار تصور کرده بود مریم شوخی میکند، اما وقتی دید جدی است، گوشی را کنار گذاشت. گفت: «مگه باید همیشه با هم حرف بزنیم؟» مریم جواب داد که مسئله حرفزدن نیست. مسئله این است که فرهاد وقتی کسی نگاهشان نمیکند، انگار علاقهای به شناختن او ندارد. فرهاد مدتی سکوت کرد و بعد گفت: «من که هیچوقت باهات بدرفتاری نکردم.» مریم گفت: «میدونم.» و همین جواب، گفتوگو را دشوارتر کرد. فرهاد بدرفتاری نکرده بود؛ اما آیا دوستداشتن فقط به این معنا بود که آدم عمداً به دیگری آسیب نزند؟
آن شب، برای اولین بار، فرهاد هم به تفاوت میان رفتارشان فکر کرد. به یاد آورد که چقدر دوست دارد دوستانش از زندگی مشترکش تعریف کنند، چقدر از اینکه دیگران او را مردی خانوادهدوست بدانند لذت میبرد و چقدر برایش مهم است که هیچکس تصور نکند ازدواجشان دچار مشکل شده است. او مریم را دوست داشت، دستکم همیشه چنین تصوری داشت؛ اما شاید بیشتر از آنکه به خود مریم توجه کند، به تصویری توجه میکرد که در کنار او از خودش ساخته بود. مریم هم بیتقصیر نبود. او نیز در جمع از فرهاد دفاع میکرد، از رابطهشان تعریف میکرد و هرگز اجازه نمیداد کسی متوجه فاصلهی میانشان شود. آنها با هم توافق نکرده بودند که نقش یک زوج عاشق را بازی کنند؛ بهمرور یاد گرفته بودند که در حضور دیگران چگونه به نظر برسند، تا جایی که نمایششان از خود رابطه واقعیتر شده بود.
روز بعد، وقتی فرهاد از سر کار برگشت، مریم در آشپزخانه مشغول آمادهکردن شام بود. طبق عادت، فرهاد سلام کرد و خواست به اتاق برود. اما این بار چند قدم بعد ایستاد و برگشت. پرسید: «امروزت چطور بود؟» مریم با تعجب نگاهش کرد. پرسش سادهای بود، از آن سؤالهایی که میلیونها نفر هر روز از هم میپرسند؛ اما در خانهی آنها مدتها بود که پاسخی واقعی برایش وجود نداشت. مریم گفت روز سختی داشته، بعد از اتفاقی در محل کار تعریف کرد و از چیزی گفت که تمام روز ذهنش را مشغول کرده بود. فرهاد به کابینت تکیه داد و گوش کرد. گاهی سؤال میپرسید و گاهی نظرش را میگفت. گفتوگویشان کوتاه بود، حتی به اندازهی گفتوگوهایشان در مهمانیها هم طول نکشید، اما وقتی تمام شد، فرهاد به اتاق نرفت. ماند تا شام آماده شود.
مریم نمیدانست این اتفاق شروع چیزی تازه است یا تلاشی موقت برای اصلاح مشکلی که تازه دیده بودند. فرهاد هم نمیدانست آیا میتواند بهجای مردی که دیگران تحسینش میکنند، شوهرِ زنی باشد که هر روز در خانه کنارش زندگی میکند. آنها هنوز عادت داشتند جلوی مهمانها دست یکدیگر را بگیرند و از خوشبختیشان حرف بزنند؛ اما حالا، گاهی در خلوت هم یکی از آنها به دیگری نزدیک میشد، سؤالی میپرسید یا بدون دلیل خاصی کنار او مینشست. این رفتارها کوچک بودند و هیچ تضمینی وجود نداشت که ادامه پیدا کنند. شاید سالها طول میکشید تا بفهمند چه چیزی از رابطهشان باقی مانده است.
آنچه مریم را میترساند، این نبود که شاید دیگر فرهاد را دوست نداشته باشد. این بود که شاید هر دو سالها به چیزی وفادار مانده بودند که بیشتر از آنکه عشق باشد، تصویری از عشق بود؛ تصویری که دیگران تحسینش میکردند و خودشان هم از خرابکردنش میترسیدند. آنها در حضور شاهد، یکدیگر را دوست داشتند، چون در آن لحظه کسی وجود داشت که عشقشان را ببیند و به آن معنا بدهد. اما در خلوت، دیگر تماشاگری نبود که از مهربانیشان تشکر کند، به فداکاریشان حسادت کند یا به آنها اطمینان بدهد که زندگی مشترکشان موفق است. آنجا فقط دو آدم باقی میماندند که باید تصمیم میگرفتند آیا هنوز میخواهند یکدیگر را بشناسند یا نه.
و شاید عشقشان هرگز کاملاً دروغ نبوده باشد. شاید فقط به جایی رسیده بود که برای زندهماندن، به شاهد احتیاج داشت؛ کسی که حضورش به آنها یادآوری کند باید چهطور رفتار کنند. دشوارترین بخش ماجرا این نبود که دیگران را فریب داده بودند. این بود که آنقدر در حضور دیگران عاشق به نظر رسیده بودند که دیگر نمیدانستند اگر هیچکس آنها را نبیند، چه چیزی از عشقشان باقی میماند.