
سی سال بود که ساوول هر صبح ساعت ششونیم قفل مغازه را باز میکرد، تابلوی «آگلو؛ خواربار و ملزومات» را که با باد میلرزید صاف میکرد و بعد پشت پیشخوان مینشست و منتظر مشتری میماند. مشتریهای زیادی نداشت؛ چند کامیوندار که گاهی مسیرشان را گم میکردند، یکی دو شکارچی و پیرزنی که هر هفته برای خرید نخ و سوزن میآمد. بااینحال، همه او را میشناختند و او هم همه را.
سهشنبهای در اواخر پاییز، مردی با کت بلند و کفشهایی که به آن جاده نمیآمد، وارد مغازه شد. چیزی نخرید. نقشهای کاغذی را روی پیشخوان گذاشت؛ نقشهای زردرنگ و نرم که از بس تا خورده بود، لبههایش فرسوده شده بودند.
گفت: «من از شرکت نقشهکشی میآیم. این نقشه را ببین.»
ساوول نگاهی به نقشه انداخت. نام شهرش با حروفی ریز، کنار پیچ جاده ثبت شده بود. درست در همان نقطه، ستارهای کوچک دیده میشد.
مرد گفت: «تو نباید اینجا باشی.»
ساوول خندید. «پس کجا باید باشم؟»
مرد صندلی کنار پیشخوان را جلو کشید و نشست.
«در سال ۱۹۳۰، دو نقشهکش در شرکت ما تصمیم گرفتند راهی برای شناسایی نقشههای کپیشده پیدا کنند. میترسیدند شرکتهای رقیب نقشههایشان را سرقت کنند. برای همین، یک شهر خیالی روی نقشه رسم کردند؛ درست همینجا، در محل این چهارراه که آن زمان چیزی جز زمین خالی و باد نبود. نامش را هم با جابهجا کردن حروف اسمهای خودشان ساختند: آگلو.»
کمی مکث کرد و ادامه داد: «فکرشان این بود که اگر این نام در نقشههای شرکت دیگری پیدا شود، میتوانند ثابت کنند آن شرکت نقشهشان را کپی کرده است؛ چون چنین شهری اصلاً وجود نداشت.»
ساوول پرسید: «خب؟»
مرد گفت: «چند سال بعد، نام آگلو در نقشهی یک شرکت دیگر پیدا شد. نقشهکشهای ما خوشحال شدند. فکر کردند بالاخره مدرک دزدی را پیدا کردهاند. به همین دلیل به اینجا آمدند تا موضوع را بررسی کنند. اما وقتی رسیدند، دیدند در همین نقطه مغازهای وجود دارد که تابلویش نوشته شده آگلو.»
مرد به سقف مغازه اشاره کرد.
«همین مغازه.»
«شرکت رقیب ادعا کرد که نام آگلو را از روی این مغازه برداشته، نه از روی نقشهی ما. و نمیتوانستیم ادعایش را رد کنیم. تلهای که برای شناسایی نقشههای کپیشده ساخته بودیم، شکست خورد؛ چون شهری که قرار بود خیالی باشد، حالا واقعاً وجود داشت. برای همین میگویم تو نباید اینجا باشی. وجود تو تمام ماجرا را پیچیده کرده است.»
آن شب، ساوول به پدربزرگش فکر کرد؛ مردی که این مغازه را ساخته و نام آگلو را برایش انتخاب کرده بود. اسم را از کجا آورده بود؟ از روی نقشه؟ یا این نام از جایی دیگر به ذهنش رسیده بود و نقشهکشها فقط زودتر از او آن را ثبت کرده بودند؟
صندوقچهی قدیمی پدربزرگ را باز کرد؛ صندوقچهای که سالها دست به آن نزده بود. ته آن، دفترچهای پیدا کرد با دستخطی کج و نامرتب. آخرین صفحهاش چنین نوشتهای داشت:
«چهارراه خالی است و باد میآید. تابلو را نصب کردم: آگلو. نمیدانم این اسم از کجا به ذهنم رسید. شاید جایی دیده بودمش. هر چه بود، حالا دیگر مال اینجاست.»
ساوول دفترچه را بست. پاسخی پیدا نکرد. نه میتوانست مطمئن باشد که پدربزرگش نام را از نقشه گرفته، نه میتوانست این احتمال را رد کند.
مرد کتبلند روز بعد برگشت.
گفت: «اگر بنویسی که پدربزرگت نام آگلو را از نقشهی ما گرفته، میتوانیم ثابت کنیم که این شهر را ما ساختهایم. ناممان در تاریخ نقشهکشی ثبت خواهد شد. اما اگر چیزی ننویسی، همهچیز در حد یک اتفاق باقی میماند.»
ساوول گفت: «من نمیدانم کدام روایت درست است.»
مرد پاسخ داد: «پس همان چیزی را بنویس که به نفع ماست.»
ساوول به تابلوی بالای در نگاه کرد؛ همان تابلویی که سی سال بود با باد میلرزید.
گفت: «وقتی نمیدانم حقیقت چیست، چیزی نمینویسم.»
مرد نقشهاش را تا کرد. هنگام خروج، کنار در ایستاد و برای آخرین بار گفت:
«تو نباید اینجا باشی.»
ساوول جواب داد: «ولی هستم.»
مرد رفت. کمی بعد، ماشینی کنار جاده توقف کرد. راننده پیاده شد و با نگاهی گیج به تابلوی مغازه خیره ماند.
پرسید: «ببخشید، اینجا آگلوست؟»
ساوول در را باز کرد.
«بفرمایید.»