
لیلا در سالهایی که به دنبال ازدواج بود، با آدمهای مختلفی آشنا شد. نه اینکه هر آشنایی را به رابطه تبدیل کند، اما هر بار با خودش فکر میکرد شاید این یکی همان کسی باشد که میتواند زندگیاش را با او قسمت کند.
اولین نفر، مردی بود که از همان دیدارهای ابتدایی معلوم بود زندگی مرفهی دارد. خانهی بزرگی داشت، ماشین گرانقیمتی سوار میشد و از سفرهایی حرف میزد که لیلا فقط عکسهایشان را دیده بود. مرد مهربان بود و به نظر میرسید از بودن کنار لیلا لذت میبرد. چند ماهی با هم بودند. تا اینکه یک شب، بعد از بحثی که بر سر موضوعی کوچک شروع شده بود، مرد گفت:
«راستش رو بخوای، من فکر میکنم تو بیشتر از خود من، زندگیای رو دوست داشتی که میتونستم برات فراهم کنم.»
لیلا چند لحظه نگاهش کرد.
گفت: «یعنی فکر میکنی من به خاطر پولت باهات بودم؟»
مرد شانه بالا انداخت. «نمیدونم. ولی گاهی این حس رو دارم.»
لیلا چیزی نگفت. شاید میتوانست از علاقهاش حرف بزند، از شبهایی که بدون هیچ برنامهای با هم قدم زده بودند، از شوخیهایی که فقط خودشان میفهمیدند. اما میدانست هر توضیحی بدهد، ممکن است به نظر دفاع کردن از اتهامی بیاید که خودش قبولش نداشت.
رابطه تمام شد.
چند ماه بعد با مرد دیگری آشنا شد. رابطهشان هنوز در ابتدای راه بود که یک روز مرد به او گفت بیماری اماس دارد. دربارهی داروهایش توضیح داد، از روزهایی گفت که خستگی اجازه نمیداد کارهای معمولیاش را انجام دهد و از نگرانیهایی که دربارهی آینده داشت.
لیلا مدتی سکوت کرد. بعد دستش را گرفت و گفت:
«من دوستت دارم. این چیزی از احساسم کم نمیکنه.»
مرد لبخند زد. آن شب، لیلا تصور کرد شاید برای نخستین بار کسی را پیدا کرده که میتواند بدون توجه به شرایط بیرونی، کنارش بماند.
اما رابطهی آنها هم دوام نیاورد.
مدتی بعد، در یکی از دعواهایشان، مرد گفت:
«تو از اول به خاطر بیماری من باهام وارد رابطه شدی. دلت برام سوخت. فکر کردی باید نجاتم بدی.»
لیلا با تعجب پرسید: «واقعاً همچین فکری میکنی؟»
مرد گفت: «گاهی حس میکنم تو بیشتر عاشق اینی که من بهت احتیاج دارم، نه خود من.»
این بار هم لیلا نتوانست چیزی بگوید. از خودش پرسید چطور ممکن است همان جملهای که روزی برای آرام کردن کسی گفته بود، بعدها به مدرکی علیه احساسش تبدیل شود.
رابطهی بعدی با مردی بود که از نظر مالی تقریباً چیزی نداشت. نه خانهای، نه ماشین یا حتی موتوری. تحصیلات دانشگاهی هم نداشت و کارش درآمد چندانی برایش باقی نمیگذاشت. لیلا در ابتدا تصور نمیکرد رابطهشان جدی شود، اما کمکم به او علاقهمند شد. از طرز حرف زدنش خوشش میآمد، از شوخیهای بیموقعش، از اینکه گاهی ساعتها دربارهی چیزهای بیاهمیت حرف میزدند و زمان را فراموش میکردند.
یک عصر، روی نیمکتی در پارک نشسته بودند. مرد مدتی به زمین نگاه کرد و بعد پرسید:
«یه چیزی بپرسم؟»
«بپرس.»
«تو چرا منو دوست داری؟»
لیلا لبخند زد. «چون دوستت دارم.»
مرد خندید. «نه، جدی میگم. من که هیچی ندارم. نه پولی، نه خونهای، نه ماشین و موتوری. درسخونده هم نیستم. واقعاً عاشق چی من شدی؟»
لیلا خواست جواب بدهد، اما کلماتش را پیدا نکرد.
مرد ادامه داد: «آخه آدم وقتی به یکی علاقهمند میشه، یه چیزی توی اون آدم میبینه دیگه. من میخوام بدونم تو چی توی من دیدی.»
لیلا به صورتش نگاه کرد. برای چند ثانیه احساس کرد دوباره در همان گفتوگوی قدیمی قرار گرفته است؛ فقط این بار کسی او را به خاطر داشتن چیزی متهم نمیکرد، بلکه از اینکه چیزی برای عرضه کردن ندارد، از علاقهی او تعجب میکرد.
گفت: «نمیدونم. شاید باید بیشتر فکر کنم.»
مرد خندید و گفت: «یعنی نمیدونی چرا عاشقمی؟»
لیلا هم خندید، اما ذهنش درگیر شده بود.
مرد چیزی نگفت. دستش را گرفت و هر دو به راه افتادند. لیلا هنوز نمیدانست رابطهشان به کجا میرسد. نمیدانست آیا این مرد هم روزی به احساسی که میانشان بود شک خواهد کرد یا نه. فقط میدانست دیگر نمیخواهد برای اثبات دوست داشتنش، مجبور باشد از کسی دفاع کند که دوستش دارد.
چند روز بعد، مرد دوباره همان سؤال را پرسید. این بار دیگر لبخند نمیزد.
گفت: «من واقعاً نمیفهمم تو چی توی من دیدی. شاید اصلاً خودت هم نمیدونی چرا با منی. شاید فقط از اینکه یکی کنارت باشه خوشت میاد.»
لیلا خواست توضیح بدهد، اما مرد حرفش را ادامه داد:
«من نمیخوام با کسی باشم که خودش هم نمیدونه چرا منو انتخاب کرده. نمیخوام یه روز بفهمم فقط یه مدت از بودن باهام خوشت میاومده و اسمش رو گذاشتی عشق.»
لیلا گفت: «اما من دوستت دارم. چرا نمیتونی همین رو باور کنی؟»
مرد سرش را پایین انداخت. «چون نمیدونم باید به چی اعتماد کنم.»
چند روز بعد، مرد برای آخرین بار پرسید:
«بالاخره نفهمیدی چرا منو دوست داری؟»
لیلا این بار لبخند زد و گفت:
«فکر کنم هر جوابی بهت بدم، یه روز ممکنه فکر کنی به خاطر همون باهات بودم.»
مرد خندید. «پس جواب نمیدی؟»
لیلا گفت: «شاید دوست داشتن رو نمیشه مثل خریدن یه چیز توضیح داد. نمیتونم یه ویژگی رو نشونت بدم و بگم تمام ماجرا همینه.»
چند روز بعد، مرد رابطه را تمام کرد. گفت فکر نمیکند لیلا واقعاً عاشق او باشد و نمیخواهد در رابطهای بماند که حتی دلیل شکلگرفتنش برای طرف مقابل روشن نیست.
لیلا این بار تنها ماند؛ نه با اتهامی دربارهی پول، نه با سوءظنی دربارهی ترحم، بلکه با این پرسش که چرا ناتوانیاش در توضیح احساسش باید به معنای واقعی نبودن آن تلقی شود.
آن شب، وقتی به خانه برگشت، سه مرد را به یاد آورد. یکی که مطمئن بود او عاشق پولش شده است. دیگری که تصور میکرد بیماریاش دلیل انتخاب شدنش بوده. و سومی که چون لیلا نتوانسته بود دلیل مشخصی برای دوست داشتنش پیدا کند، باور کرده بود اصلاً دوست داشته نشده است.
هر سه از او یک سؤال پرسیده بودند: چرا من؟
و هر سه، به شکلی متفاوت، منتظر جوابی بودند که بتوانند با آن جایگاه خودشان را در رابطه بفهمند. انگار اگر لیلا یک دلیل مشخص نام میبرد، همهچیز روشن میشد. اگر میگفت پولت، اولی حق داشت. اگر میگفت بیماریات، دومی. اگر میگفت هیچچیز خاصی نداری، سومی شاید باز هم باور نمیکرد.
لیلا به این فکر کرد که شاید اصلاً این سؤال، آنطور که پرسیده میشود، پاسخ درستی ندارد.
آدمها معمولاً عاشق یک ویژگی منفرد نمیشوند. کسی را فقط به خاطر پولش، بیماریاش، ظاهرش، مهربانیاش یا حتی طرز خندیدنش دوست ندارند. شاید مجموعهای از رفتارها، لحظهها، تناقضها و جزئیات کوچک، در کنار چیزی که حتی خودشان قادر به توضیحش نیستند، احساسی را شکل میدهد. گاهی یک ویژگی آغازگر علاقه است، اما آغاز یک احساس را نمیتوان با تمام علتهای ادامه یافتنش اشتباه گرفت.
حتی اگر کسی بتواند فهرستی از دلایلش ارائه کند، آیا واقعاً تمام آن چیزی را گفته که باعث دوست داشتن شده است؟ و اگر فردا یکی از آن ویژگیها تغییر کند، آیا احساس هم باید به همان نسبت تغییر کند؟
لیلا به یاد آورد که خودش هم بارها از دیگران پرسیده بود چرا دوستش دارند. شاید او هم دنبال جوابی بود که بتواند با شنیدنش از ماندن طرف مقابل مطمئن شود. اما حالا به نظرش میرسید که هیچ پاسخی نمیتواند چنین اطمینانی بدهد. هر دلیلی ممکن بود روزی تغییر کند، از بین برود یا به چیزی علیه خود آدم تبدیل شود.
آن شب، برای نخستین بار به این فکر کرد که شاید بعضی سؤالها را نباید با یک جواب مشخص تمام کرد. شاید وقتی کسی میپرسد «چرا من را دوست داری؟»، گاهی منظورش این نیست که دلایل علاقه را بداند؛ میخواهد مطمئن شود چیزی در او وجود دارد که دوستداشتنی است.
اما لیلا نمیتوانست این اطمینان را با یک جمله به کسی بدهد.
و شاید هیچکس نمیتوانست.