
زن هر روز ساعت هفت و چهل دقیقه سوار اتوبوس میشد. از درِ جلو بالا میرفت، کارت میکشید و بدون آنکه به کسی نگاه کند، از میان مسافران عبور میکرد تا به صندلی آخر برسد. همیشه همانجا مینشست؛ کنار پنجره، ردیف آخر، سمت راست.
مسیرش چهلوپنج دقیقه طول میکشید. چهلوپنج دقیقه که در آن خیابانها از پشت شیشه عقب میرفتند، آدمها سوار و پیاده میشدند و زن گاهی به ساختمانها نگاه میکرد و گاهی چشمهایش را میبست. زندگیاش هم تقریباً همینطور بود؛ مسیری تکراری با ایستگاههایی که از پیش میدانست کجا هستند.
یک دوشنبه صبح، مردی کنار او نشست. حدوداً پنجاهساله بود، با پالتویی خاکستری و کیف چرمی کوچکی که روی زانوهایش گذاشته بود. نه روزنامهای داشت و نه تلفنی در دست. چند دقیقه به خیابان نگاه کرد و بعد، بیآنکه سرش را به سمت زن برگرداند، گفت:
«او امروز هم دیر از خواب بیدار شده بود.»
زن فکر کرد مرد با تلفن یا کسی در ذهن خودش حرف میزند. دوباره به پنجره نگاه کرد.
مرد ادامه داد: «صبحانهاش را نخورده. مثل روزهای دیگر، فقط چای نوشیده و قبل از بیرون رفتن، چند دقیقه جلوی آینه ایستاده. موهایش را مرتب کرده، اما به چشمهایش نگاه نکرده.»
زن سرش را برگرداند.
مرد همچنان به روبهرو خیره بود.
«در راه پله، همسایه طبقه دوم را دیده. سلام کرده، ولی حوصله گفتوگو نداشته. بعد هم مثل همیشه با عجله خودش را به ایستگاه رسانده.»
زن اخم کرد. شاید مرد او را میشناخت. شاید هم تصادفی حرف میزد و شباهت اتفاقی بود.
پرسید: «ببخشید، با من هستید؟»
مرد لبخند کوتاهی زد و گفت: «نه. دارم درباره او حرف میزنم.»
زن دیگر چیزی نگفت.
روز بعد، مرد دوباره همانجا نشسته بود. این بار پیش از آنکه زن چیزی بگوید، روایتش را آغاز کرد:
«او از آدمهایی است که وقتی ناراحت میشوند، بیشتر از همیشه مرتب به نظر میرسند. لباسهایش را با دقت انتخاب میکند، به تماسها جواب میدهد و حتی اگر کسی از او بپرسد حالش چطور است، میگوید خوبم. فقط شبها، وقتی به خانه برمیگردد، مدتی طولانی به سقف نگاه میکند.»
زن احساس کرد چیزی در گلویش گیر کرده است.
پرسید: «شما من رو از کجا میشناسید؟»
مرد این بار به او نگاه کرد.
«من شما رو نمیشناسم. فقط دارم زندگیتون رو تعریف میکنم.»
«این چیزهایی که میگید از کجا میدونید؟»
مرد شانه بالا انداخت.
«آدمها بیشتر از چیزی که فکر میکنن، خودشون رو لو میدن.»
زن در ایستگاه بعدی پیاده شد، با اینکه هنوز به مقصدش نرسیده بود. آن روز تا محل کار پیاده رفت و تمام مسیر به این فکر کرد که چطور ممکن است یک غریبه چنین چیزهایی بداند. شاید او را تعقیب میکرد. شاید هم یکی از آشنایانش بود که خودش را به این شکل معرفی کرده بود.
اما روز بعد دوباره سوار همان اتوبوس شد.
مرد آنجا بود.
این بار روایتش را از سالها قبل آغاز کرد.
«دختری بود که در کودکی دوست داشت وقتی بزرگ شد، خانهای با پنجرههای بزرگ داشته باشد. فکر میکرد آدمها وقتی پنجرههای بزرگ دارند، خوشبختترند. بعدها فهمید خانهها ممکن است پنجرههای بزرگی داشته باشند و آدمهای داخلشان هیچوقت احساس آزادی نکنند.»
زن نفسش را حبس کرد.
مرد ادامه داد:
«او یک بار در هفدهسالگی تصمیم گرفت از خانه برود. یک کیف کوچک بست، چند لباس برداشت و تا جلوی در رفت. اما برگشت. نه به این دلیل که کسی جلویش را گرفت؛ چون نمیدانست بیرون از آن خانه باید کجا برود.»
دستهای زن سرد شده بود.
این دیگر تصادفی نبود. این خاطره را هیچکس نمیدانست. حتی نزدیکترین دوستانش هم از آن خبر نداشتند.
با صدایی که کمی میلرزید پرسید: «شما کی هستید؟»
مرد کیف چرمیاش را باز کرد. دفترچهای بیرون آورد و چند صفحه را ورق زد.
«من کسی نیستم. فقط روایتگرم.»
«روایتگر چی؟»
«زندگی او.»
زن به دفترچه نگاه کرد. روی صفحه اول، نام خودش نوشته شده بود.
مرد دفترچه را بست و گفت:
«میدونی مشکل این زن چیه؟ اینکه سالهاست زندگی خودش رو از بیرون تماشا میکنه. انگار منتظره کسی از راه برسه و بهش بگه چه اتفاقی داره براش میافته. خودش هم دیگه به جای زندگی کردن، مدام خودش رو روایت میکنه.»
زن به پنجره خیره شد. تصویر محوی از صورتش روی شیشه افتاده بود.
مرد گفت: «او امروز هم مثل همیشه در ایستگاه آخر پیاده میشه. به خانه میره، کفشهاش رو درمیاره، غذا میخوره و شب قبل از خواب به این فکر میکنه که فردا باید چه کارهایی انجام بده. بعد هم فردا دوباره همین مسیر رو طی میکنه.»
زن آرام پرسید: «بعدش چی؟»
مرد گفت: «بعدش هیچ. داستان همینطور ادامه پیدا میکنه.»
اتوبوس به ایستگاه بعدی نزدیک شد. زن بلند شد و به سمت در رفت.
مرد برای اولین بار دفترچهاش را روی زانو گذاشت و با تعجب نگاهش کرد.
«هنوز به مقصد نرسیدی.»
زن گفت: «میدونم.»
«پس چرا پیاده میشی؟»
زن دستش را روی میله اتوبوس گذاشت. برای لحظهای به مرد نگاه کرد و گفت:
«چون نمیخوام بدونم بعدش چی میشه.»
در باز شد.
زن پیاده شد و اتوبوس حرکت کرد. مرد از پشت شیشه رفتنش را تماشا کرد. دفترچه را باز کرد و زیر آخرین جمله نوشت:
«امروز، برای اولین بار، زنِ صندلی آخر از داستانش بیرون رفت.»
بعد چند لحظه مکث کرد.
نمیدانست باید صفحه بعد را شروع کند یا دفترچه را ببندد.
چون حالا دیگر نمیتوانست مطمئن باشد که هنوز دارد زندگی آن زن را روایت میکند، یا فقط چیزی را مینویسد که خودش دوست دارد اتفاق افتاده باشد.