
سیما بیستوسه ساله است و در رشتهی زمینشناسی تحصیل میکند. اگر کسی از او بپرسد این روزها چه میکند، احتمالاً جواب خاصی ندارد. مثل بیشتر آدمها، روزهایش میگذرند؛ گاهی درس میخواند، گاهی با دوستانش حرف میزند، گاهی کارهای عقبافتادهاش را انجام میدهد و گاهی تمام روز را به کارهایی میگذراند که آخر شب حتی به یاد نمیآورد چه بودهاند. از بیرون، زندگیاش چیز عجیبی ندارد. نه اتفاق بزرگی در آن افتاده که بتواند برای کسی تعریف کند و نه اتفاق خاصی در انتظارش است. بااینحال، اگر کسی میتوانست برای چند ساعت در ذهن سیما زندگی کند، احتمالاً متوجه میشد که گذراندن همین روزهای معمولی برای او چقدر انرژی میبرد.
هر وقت فرصتی پیدا میکند، شروع به خوردن میکند. انگار چیزی درونش کم است، اما هرچقدر میخورد سیر نمیشود. در چند سال گذشته بیست کیلو اضافه کرده است و حالا احساس میکند این حجم اضافه را بهزور درون پوستش جا داده است. گاهی از شدت سنگینی بدنش کلافه میشود و حس میکند حتی برای خودش هم جای کافی ندارد. بعضی صبحها ناگهان از خواب بیدار میشود و تصمیم میگیرد دیگر چیزی نخورد تا این پف آزاردهندهی بدنش بخوابد و دوباره بتواند از دیدن خودش در آینه فرار نکند. اما این تصمیمها معمولاً دوام چندانی ندارند. هنوز روز به نیمه نرسیده است که خستگی و بیحوصلگی سراغش میآیند و دوباره دلش شیرینی و غذاهای چرب میخواهد. میداند که باید کاری بکند، اما توان انجام دادن کارهای بزرگ را ندارد. انگار حتی تغییر دادن خودش هم به انرژیای نیاز دارد که دیگر در اختیارش نیست.
گاهی فکر میکند اگر وزنش را کم کند، شاید دوباره بتواند در بدنش احساس راحتی کند. شاید بتواند جلوی آینه بایستد و بهجای دیدن چیزی که باید اصلاحش کند، خودش را ببیند. شاید وقتی لباسهایش دوباره اندازهاش شوند و صورتش از این پف همیشگی بیرون بیاید، احساس کند بخشی از زندگیاش را پس گرفته است. برای همین، شبها برای خودش برنامه میریزد و به فردایی فکر میکند که قرار است در آن آدم متفاوتی باشد. اما فردا که میرسد، او همان آدم دیروز است؛ با همان خستگی، همان بیحوصلگی و همان میل به چیزی که نمیداند چیست. انگار کسی در فاصلهی میان شب و صبح، تمام تصمیمهایش را از او دزدیده است. بعد از مدتی حتی از تصمیم گرفتن هم خسته میشود. دیگر نمیخواهد به خودش قولی بدهد که احتمال میدهد نتواند به آن عمل کند.
سیما گاهی احساس میکند هیچکس به فکرش نیست. البته شاید این برداشت چندان منصفانه نباشد. آدمهای اطرافش هم زندگی خودشان را دارند؛ کار میکنند، درس میخوانند، به خانوادههایشان میرسند و برای آینده برنامه میریزند. شاید آنها هم درگیر مشکلاتی باشند که سیما از آنها خبر ندارد. بااینحال، او گاهی احساس میکند هیچکس متوجه نیست که برای گذراندن همین زندگی معمولی چقدر تلاش میکند. هیچکس نمیداند چند بار در طول روز با خودش حرف میزند، چند بار از خاطرهای قدیمی ناراحت میشود و چند بار برای انجام دادن سادهترین کارها باید خودش را متقاعد کند. از بیرون، روزها میگذرند و همهچیز ظاهراً سر جای خودش است. اما سیما گاهی احساس میکند پشت شیشهای نشسته است و زندگی دیگران را تماشا میکند. میبیند که زندگی جریان دارد، اما نمیفهمد چرا برای وارد شدن به آن اینهمه انرژی لازم دارد.
تقریباً هفتهای یک یا دو بار، ناگهان دچار چیزی میشود که خودش اسمش را حملهی افکار گذاشته است. هیچ اتفاق مشخصی نیفتاده است. شاید مشغول درس خواندن باشد، شاید در اتوبوس نشسته باشد یا حتی مشغول انجام دادن یکی از کارهای معمولی روزانهاش باشد. ناگهان خاطراتی که مدتها به آنها فکر نکرده است، یکی پس از دیگری به ذهنش هجوم میآورند. خاطرات ناخوشایند، لحظاتی که کسی با او بدرفتاری کرده، حرفهایی که شنیده و رفتارهایی که هنوز نمیداند چرا باید با او میشدند. گاهی فقط یک جمله در ذهنش تکرار میشود. گاهی لحن صدای کسی را به یاد میآورد و گاهی تصویر کاملی از یک موقعیت قدیمی در برابرش شکل میگیرد. عجیب است که بعضی اتفاقها در دنیای بیرون تمام میشوند، اما در ذهن آدم همچنان ادامه دارند. ممکن است کسی سالها پیش حرفی زده باشد و خودش حتی آن را به یاد نیاورد، اما سیما هنوز درگیرش باشد.
هرچه بیشتر به آن خاطرات فکر میکند، حالش بدتر میشود. ابتدا فقط ناراحت است، بعد عصبانی میشود و کمی بعد احساس میکند تمام انرژیاش را از دست داده است. اتفاقی که شاید چند دقیقه طول کشیده باشد، میتواند ساعتها از روزش را بگیرد. گاهی آنقدر درگیر گذشته میشود که دیگر نمیتواند روی کاری که انجام میدهد تمرکز کند. ذهنش مدام به همان لحظه برمیگردد؛ انگار میخواهد چیزی را حل کند، چیزی را تغییر دهد یا جوابی پیدا کند که آن زمان نتوانسته است پیدا کند. اما هیچ جوابی پیدا نمیشود. گذشته تغییر نمیکند و سیما فقط خستهتر میشود. در نهایت، افسردگی دوباره خودش را در تمام وجودش نشان میدهد و او باید انرژی زیادی صرف کند تا آن را به عمیقترین لایههای ذهنش برگرداند؛ جایی که دستکم بتواند برای مدتی زندگی کند، بیآنکه هر لحظه حضورش را احساس کند.
گاهی از خودش میپرسد چرا باید برای فراموش کردن چیزهایی که دیگران بهراحتی از کنارشان گذشتهاند، اینهمه هزینه بدهد. آنها زندگی خودشان را ادامه دادهاند، اما او هنوز دارد انرژیاش را صرف بیرون آمدن از اتفاقاتی میکند که دیگر نمیتواند تغییرشان دهد. نمیداند اگر آن اتفاقها نیفتاده بودند، امروز چه کسی بود. شاید آدم موفقتری میشد، شاید کمتر میترسید، شاید بیشتر درس میخواند و زودتر به چیزهایی که میخواست میرسید. یا شاید هم همین آدم بود، با مشکلاتی دیگر و خاطراتی دیگر. هیچ راهی وجود ندارد که بتواند بفهمد کدام بخش از شخصیتش نتیجهی گذشته است و کدام بخش از ابتدا همین بوده است. فقط میداند که گاهی آنقدر برای کنار آمدن با گذشته انرژی صرف میکند که چیزی برای ساختن آینده باقی نمیماند.
پس کی این بدو بدوها تمام میشوند؟ آیندهی بهتر کجاست؟ سیما همیشه فکر کرده است روزی بالاخره همهچیز سر جای خودش قرار میگیرد. روزی میرسد که دیگر اینقدر خسته نیست، بدنش را دوست دارد، خاطراتش آزارش نمیدهند و برای انجام دادن کارهای معمولی مجبور نیست با خودش بجنگد. روزی که میتواند بدون احساس گناه غذا بخورد، بدون ترس به گذشته فکر کند و بدون نگرانی برای فردا از امروز لذت ببرد. اما این روز همیشه به آینده منتقل میشود. هر بار که تصور میکند به آن نزدیک شده است، مسئلهی تازهای پیدا میشود که باید حل کند. انگار زندگی یک اتاق انتظار طولانی است که هرگز شمارهی او را صدا نمیزند. او هم نشسته است و منتظر است تا نوبتش برسد، بیآنکه بداند اصلاً برای چه چیزی منتظر است.
شاید خوشبختی در آرزوهایش گم شده باشد. شاید آنقدر به زندگیای فکر کرده است که قرار است روزی داشته باشد که زندگی فعلیاش برایش به چیزی تبدیل شده است که فقط باید تحملش کند. حتی وقتی غذا میخورد، احساس میکند چیزی کم است. هر بار که از خوردن دست میکشد، خلأ همچنان باقی میماند. شاید آن چیزی که درونش کم است، چیزی نباشد که بتواند با بیشتر خوردن، بیشتر تلاش کردن یا بیشتر فکر کردن به دستش بیاورد. شاید فقط میخواهد برای مدتی مجبور نباشد چیزی را درست کند. نمیخواهد هر روز پروژهای تازه برای اصلاح خودش داشته باشد. نمیخواهد بدنش، ذهنش، گذشتهاش و آیندهاش همگی مسئلههایی باشند که باید برای حل کردنشان تلاش کند. دلش میخواهد یک روز از خواب بیدار شود و احساس کند همینطور که هست، اجازه دارد زندگی کند.
گاهی احساس میکند در بدن خودش زندگی نمیکند؛ انگار مستأجر آن است. هر روز با چیزی که از خودش باقی مانده است کنار میآید، اجارهاش را با خستگی و اضطراب میپردازد و امیدوار است روزی برسد که بتواند در آن احساس راحتی کند. اما هیچوقت نمیداند صاحبخانه کیست و چرا اینقدر از او جا میخواهد. شاید خود او باشد؛ همان تصویری که سالها از خودش ساخته است و هر روز از او میخواهد بهتر، قویتر، زیباتر، موفقتر و آرامتر باشد. شاید تمام این مدت تلاش کرده است به کسی تبدیل شود که بتواند دوستش داشته باشد، بیآنکه متوجه باشد این تلاش بیپایان چقدر از توان زندگی کردنش کم کرده است.
سیما هنوز هم گاهی صبحها با تصمیمی تازه از خواب بیدار میشود. هنوز هم از بدنش ناراضی است، از خاطراتش خسته میشود و از آینده میترسد. هیچچیز بهطور ناگهانی حل نشده است. او هنوز همان آدمی است که گاهی تمام روز را درگیر افکارش میشود و گاهی برای انجام دادن سادهترین کارها انرژی کافی ندارد. بااینحال، اخیراً به چیزی فکر میکند که پیش از این کمتر به ذهنش رسیده بود: شاید لازم نباشد پیش از شروع زندگی، همهچیز را درست کند. شاید قرار نیست روزی برسد که دیگر هیچ خاطرهی بدی نداشته باشد، هیچ اضافهوزنی نداشته باشد، هیچ ترسی نداشته باشد و هیچ مشکلی در زندگیاش باقی نمانده باشد. شاید زندگی همان چیزی است که اکنون، در میان تمام این ناتمامیها، دارد میگذرد.
این فکر هنوز او را نجات نداده است. صبح روز بعد ممکن است دوباره از دیدن خودش در آینه ناراحت شود، دوباره خاطرهای قدیمی به ذهنش هجوم بیاورد و دوباره احساس کند در بدن خودش جا نمیشود. اما گاهی همین فکر کوچک، برای چند دقیقه از فشار آن چیزی که باید بشود کم میکند. شاید لازم نباشد برای دوست داشتن خودش ابتدا به آدم دیگری تبدیل شود. شاید لازم نباشد برای زندگی کردن منتظر روزی بماند که همهچیز سر جای خودش قرار گرفته است.
او هنوز مستأجر بدن خودش است، اما گاهی به این فکر میکند که شاید بتواند بدون بیرون کردن تمام چیزهایی که دوست ندارد، کمی بیشتر در آن زندگی کند.