
در پارت قبل: آرزو با مینا مکاتبه کرد و خاطرهای از کودکیاش را به یاد آورد: بچهای زیر پتو با یک چراغقوه و کتاب. دکتر کیانی هم هشدار داد که بدن یکی است و هر چه وارد آن شود، به همهشان میرسد.
اولین بار که مینا خودش را نشان داد، ساعت سه بامداد بود.
متین از تشنگی بیدار شد و دید جای آرزو در تخت خالی است. اول فکر کرد رها رفته. دلش فرو ریخت و دستهایش بیاختیار به سمت کفشها رفت. ولی بوی دود نمیآمد. از لای در اتاق، نور زرد و کمجانی روی کف راهرو افتاده بود.
آرزو پشت میز پذیرایی نشسته بود. چراغ مطالعه را به سمت کتاب خم کرده بود، شانههایش مرتب بود و گیرهای موهایش را کامل بالا نگه داشته بود. با مدادی نوکتیز در حاشیهٔ صفحه چیزی مینوشت و گاهی، بیآنکه متوجه باشد، گوشهٔ مداد را با دندان میفشرد.
متین در آستانهٔ در ماند. «آرزو؟»
زن سر بلند نکرد. تا جملهاش را تمام نکرد و نقطهٔ آخر را نگذاشت، هیچ واکنشی نشان نداد. بعد سرش را بلند کرد و نگاهش کرد؛ نگاهی که نه مثل رها سرد بود و نه مثل آرزو خجالتی، بلکه کنجکاو و کمی محتاط بود؛ مثل نگاه کسی که وارد خانهٔ غریبهای شده و میخواهد پیش از نشستن اجازه بگیرد.
«ببخشید، شما متین هستید؟» صدایش بمتر از آرزو بود و کلمهها را کامل ادا میکرد، انگار هر یک را از قفسهای برمیداشت.
متین بلافاصله چیزی نگفت. «و تو...؟»
«مینا.» لحظهای مکث کرد. «اگر زحمتی نیست، میتوانید بنشینید؟ میدانم این ساعت برای ملاقات مناسب نیست.»
متین نشست. صندلی را آنقدر آهسته عقب کشید که صدایی نکند. نمیدانست چرا اینقدر مراقب است؛ شاید از ترس اینکه این زن مثل پرندهای از روی میز بپرد.
«رها خوابه؟»
«فکر میکنم. او معمولاً این ساعتها خواب است یا بیرون.» مینا دستش را روی کتاب گذاشت، انگار از آن اجازه میگیرد. «من وقت زیادی ندارم. حدود چهل دقیقه، شاید کمتر. جزر و مد همیشه قابل پیشبینی نیست.»
«جزر و مد؟»
«ببخشید. تشبیه من است.» لبخند کمرنگی زد؛ اولین لبخندی که متین روی آن صورت میدید و از آن نمیترسید. «حالتها برای من مثل آباند. بالا میآیند و پایین میروند. من با تجربه فهمیدهام چه زمانی بالا میآیم، ولی کنترلش در دست من نیست.»
متین نفسش را بیرون داد. «از من چی میخوای؟»
«چیز مهمی نیست. فقط میخواستم ببینم کسی که آرزو اینقدر به او اعتماد دارد، چه جور آدمی است. من مدتهاست از پشت صدای او به شما گوش میدهم و چیزی از چهرهتان نمیدانم.»
پس از آن، تقریباً یک ساعت حرف زدند؛ بیشتر از آنچه متین انتظار داشت. مینا از «انسان در جستوجوی معنا» گفت؛ از اینکه برای او، که زمانی هیچکس را نداشت جز چند کتاب، آن متن نوعی «اجازهٔ ماندن» بوده است. بعد پرسید متین چه کار میکند. متین گفت در شرکت پخش تجهیزات پزشکی کار میکند و بیشتر وقتش با تحویل و ثبت فاکتور میگذرد. چشمهای مینا روشن شد.
«دستگاههای ضدعفونی هم تحویل میدهید؟ استاندارد آنها چگونه کنترل میشود؟»
متین خندید. سالها بود کسی از او چنین چیزی نپرسیده بود. همسرش هم، با همهٔ عشقی که داشت، تا به حال چنین سؤالی از او نکرده بود. شروع کرد به توضیح دادن. مینا میان حرف او دو بار سؤال کرد و یک بار آنچه را فهمیده بود به زبان خودش تکرار کرد. متین احساس کرد از ماهها پیش، برای اولین بار، کسی واقعاً به حرفهایش گوش میدهد.
نزدیک ساعت چهار، مینا ناگهان ساکت شد. پلکهایش لرزید.
«دارد میآید. لطفاً دو چیز را برای من نگه دارید. اول اینکه این گفتوگو را به رها نگویید. او میترسد. من نمیخواهم از چیزی ترسیده باشد که نمیشناسد.»
«و دومی؟»
«از او بدگویی نکنید. او دشمن من نیست. او خواهر من است که فراموش کرده خواهر است.»
بعد چشمهایش بسته شد و سرش کمی به جلو خم شد. وقتی دوباره چشمهایش را باز کرد، آرزو بود؛ ترسیده، خسته و گیج.
«من اینجا چه کار میکنم؟»
متین دستش را گرفت. «چیزی نیست. بیا بخوابیم.»
ولی تا صبح خوابش نبرد. نه از ترس، بلکه از چیزی شبیه گناه. او برای اولین بار از رها، و شاید از آرزو، چیزی را پنهان کرده بود. عجیبتر اینکه در همان تاریکی، بهجای بدن خستهای که کنارش خوابیده بود، به جملهای فکر میکرد که یک ساعت پیش شنیده بود: «اجازهٔ ماندن.»
مینا از آن شب بیشتر ظاهر شد، ولی ورودش هرگز بیاجازه نبود. یادداشتهای او حالا مثل قراردادی میان سه نفر بود: ساعتی که میتوانست بیاید، چیزهایی که نباید دست بزند و موضوعهایی که نباید به رها گفته شوند. دکتر کیانی این کار را «مذاکرهٔ داخلی» مینامید. میگفت:
«سیستم شما ظاهراً بلده با خودش حرف بزنه. فقط باید با ملایمت رهبری بشه.»
یک روز، آرزو نزدیک ظهر از لای کتاب یادداشتی بیرون آورد که روی آن نوشته بود:
«پنجشنبهها ساعت ده تا دوازده، دانشگاه، سالن شمارهٔ ۴، یک سخنرانی عمومی دربارهٔ ذهن و حافظه برگزار میشود. ورود آزاد است. اگر ممکن است، مرا آنجا ببر.»
«مرا ببر» عبارت عجیبی بود. نمیگفت «برو». انگار مینا میدانست که بدن مال آرزوست و او فقط مهمان است.
پنجشنبهها صبحها آرایشگاه تعطیل بود. آرزو دلش نمیخواست، ولی موافقت کرد. پیش از رفتن، به آینه نگاه کرد.
«فقط دو ساعت. بعد برمیگردی.»
جوابی نیامد. فقط حس کرد گوشهٔ چشمهایش کمی سنگین شد.
یادش نیست چطور به دانشگاه رسید. وقتی دوباره خودش را شناخت، روی صندلی ردیف آخر سالنی با سقف بلند نشسته بود؛ با کفشهایی که خیس بودند و دفترچهای باز روی پایش، پر از نوشتههای ریز و مرتب. بغلدستیاش مردی پیر با کت قهوهای بود که خوابش گرفته بود. جلوی سالن، مردی پشت تریبون برای دانشجوها توضیح میداد که حافظه «بازسازی» است، نه ضبط.
در دفترچه، آخرین سطر نوشته بود:
«از استاد پرسیدم آیا ممکن است خاطرهای در یک حالت ثبت شود و در حالت دیگر در دسترس نباشد. گفت پدیدهای هست بهنام حافظهٔ وابسته به حالت. حالا میفهمم چرا هنوز خیلی چیزها را میدانم که تو نمیدانی.»
آرزو از جا بلند شد. دستهایش میلرزید؛ نه از ترس، بلکه از چیزی عجیبتر: حسادت. این مینا بود که سؤال پرسیده بود، که جرئت کرده بود دست بلند کند، که در سالنی پر از غریبه با اطمینان سؤال کرده بود. چیزی که آرزو در تمام عمرش انجام نداده بود.
شب، سر میز شام، اولین دعوای واقعیشان را در این ماجرا کردند؛ نه با متین، بلکه از طریق متین، با مینا.
«او سؤال پرسیده. با آدمها حرف زده.» ظرف را روی میز گذاشت. «من بیستوهفت سال زندگی کردهام و هیچوقت به دانشگاه نرفتم. میدونی چرا؟ چون هیچوقت فکر نمیکردم خواستنش حق من باشه. حالا یکی دیگه خواسته، و من باید خوشحال باشم؟»
متین چیزی نگفت. میدانست هر جوابی اینجا بد درمیآید.
آرزو ادامه داد: «و بدتر اینه که این بدن مال منه. این کار مال منه. پولی که میگیرم خرج این خونهست. اگه او دو ساعت از وقتم رو برداره، به اضافهٔ اون ساعتهایی که رها میبره... چقدر از من میمونه؟»
متین گفت: «تو اونقدر از دست نمیدی که فکر میکنی.» و همان لحظه فهمید جملهاش خالی است.
آن شب، آرزو در دفترچهٔ مینا نوشت:
«من نمیدونم چقدر میتونم تحمل کنم که کسی دیگه در من چیزی رو داشته باشه که من هرگز نداشتم. ولی نمیخوام تو رو از اون محروم کنم. بیا با هم قرار بذاریم.»
پاسخ مینا صبح رسید و کوتاه بود:
«قبول است. فقط یک چیز: من هیچچیز را از تو نمیدزدم. فقط چیزهایی را میگیرم که قبلاً مال تو بوده و خودت از آنها گذشتی. اگر بخواهی، میتوانیم دانشگاه را با هم برویم.»
«با هم.» کلمهای که تا آن لحظه به ذهن آرزو خطور نکرده بود.
دکتر کیانی تقویم هفتگی را با هر سهشان تنظیم کرد و آن را «آتشبس موقت» نامید. ولی رها در آن تقویم هیچ ساعتی نداشت؛ چون هنوز هیچکس نمیدانست او چه میخواهد.
پنجشنبههای بعد، الگویی شکل گرفت که هیچکس اسمی رویش نگذاشت. آرزو صبح میرفت و مینا میآمد، و عصر که متین از سر کار برمیگشت، مینا برای خودش چای ریخته بود و دفترچهای باز روی میز داشت.
یک پنجشنبه، مینا پیش از رفتن ایستاد.
«میتوانم از شما چیزی بپرسم، متین؟ پرسیدنش شاید بیادبی باشد.»
«بپرس.»
«شما هم چیزی را فرو میخورید. من از لحن شما میفهمم. وقتی آرزو دربارهٔ رها حرف میزند، شما نه عصبانی میشوید و نه گریه میکنید. فقط ساکت میشوید.»
متین مدتی به فنجانش نگاه کرد.
«پدرم وقتی پانزدهساله بودم مرد. مادرم تنها بود و من... یاد گرفتم اگر چیزی دردناک بود، آن را نگویم. که مبادا او بیشتر بترسد.»
مینا چیزی نگفت. فقط منتظر ماند؛ همانطور که فقط کسانی میتوانند منتظر بمانند که واقعاً میخواهند بشنوند.
«هیچوقت به کسی نگفته بودم.» متین سعی کرد بخندد. «به آرزو هم نه.»
«مهم نیست که چه کسی اول شنیده باشد.» مینا آهسته گفت. «مهم این است که حالا گفته شده.»
بعد پلکهایش لرزید و آرزو برگشت؛ با چشمهایی گیج و دستی که روی دستهٔ مبل لغزید.
«چی شد؟»
متین گفت: «هیچی... چای میخوری؟»
و در همان لحظه، برای اولین بار فهمید که دارد دروغ میگوید؛ نه به آرزو، بلکه به خودش.
او منتظر پنجشنبهها بود.