
در پارت قبل: مینا هر پنجشنبه به دانشگاه میرفت یا مطالعه میکرد و آرزو این موضوع را با تردید پذیرفت. متین، بیآنکه بخواهد، منتظر آن عصرها شد و تازه فهمید که دارد چیزی را از خودش پنهان میکند.
آرزو بالاخره خودش درِ خانهٔ روبهرو را زد.
متین نمیخواست او بهتنهایی برود. گفته بود خودش میتواند با سامان صحبت کند یا موضوع را با دکتر هماهنگ کند. ولی آرزو سر تکان داده بود.
«این یکی رو باید خودم بفهمم.»
با مانتوی خانگی و موهایی که طبق عادت با گیره جمع کرده بود، جلوی در ایستاد و حس کرد کسی که حالا اینجا ایستاده، همان کسی نیست که چند هفته پیش شبانه از این خانه بیرون آمده بود.
سامان در را باز کرد و چند لحظه فقط نگاهش کرد.
«تو آرزویی.»
«از کجا میدونی؟»
«وقتی او میآید، لباسش را عوض میکند. قبل از اینکه برسد، میفهمم.» سامان کمی کنار رفت. «بیا تو. قول میدم کاری نکنم.»
خانهٔ او هنوز نیمهخالی بود: دو صندلی، یک میز، چند قفسهٔ کتاب نیمهپر و پردههایی که هیچوقت کامل بسته نمیشدند. بوی چای و کاغذ میداد. گوشهٔ اتاق، چراغ مطالعهای کج ایستاده بود و کنارش یک جعبهٔ مقوایی نیمهباز قرار داشت. آرزو همانجا ایستاد. دیوارهای تیره، چراغ کج و جعبهٔ مقوایی؛ همهچیز همان اتاقی بود که در عکس دیده بود.
روی لبهٔ صندلی نشست و سامان روبهرویش قرار گرفت. دستهایش را میان زانوهایش گرفته بود.
«من باید بدونم چه اتفاقی افتاده.»
«فکر نمیکنی این رو باید از خودش بپرسی؟»
«با او نمیشه حرف زد. هنوز نه.»
سامان نفس عمیقی کشید.
«اولین بار روی پلههای بام دیدمش. من برای رسیدن به آنتن رفته بودم. دیدمش که سیگار به دست، پاهاش رو از لبه آویزون کرده بود؛ آنقدر راحت که انگار همونجا بزرگ شده. گفت اسمش رهاست.»
«گفت همسایهات هستم؟»
«نه. گفت توی یه ساختمان دیگه زندگی میکنه. بعدها فهمیدم دروغ گفته.» لبخند تلخی زد. «ولی دروغهاش جور خاصی بودن. از اون دروغهایی نبودن که آدم برای فریب دادن کسی میگه؛ چیزهایی بودن که آدم وقتی از گفتن حقیقت میترسه، به زبون میآره.»
آرزو چیزی نگفت.
«هفتهٔ دوم فهمیدم او همون آرزوست؛ زن واحد روبهرو. ولی وقتی به اسم آرزو صدایش کردم، مثل کسی که گوشدرد گرفته باشه، چشمهاش رو بست و گفت دوباره این اسم رو نیار. یک بار گفت: وقتی کسی اون اسم رو میگه، حس میکنم دارن من رو پاک میکنن.»
آرزو انگشتانش را در هم قفل کرد.
«و تو ادامه دادی.»
«بله.» سامان نگاهش را پایین انداخت. «من تنها بودم. یک ازدواج ناتمام پشت سرم داشتم و خانهای که هنوز بهش عادت نکرده بودم. او... تنها نبود، ولی هیچوقت هم آدم راحتی نبود. انگار بیشتر از هر چیزی دنبال کسی میگشت که ترکش نکنه.» مکث کرد. «یک بار گفت من شبیه کسی هستم که اذیتش کرده.»
«چه کسی؟»
«نگفت. فقط گفت یک نفر که دوستش داشته و رفته، و خودش رو هم مقصر میدونسته.»
آرزو نفسش را حبس کرد. چیزی در این جمله بود که از جایی عمیقتر از حواسش او را لمس کرد؛ مثل صدایی از ته چاه.
«چقدر جلو رفتید؟» پرسید و از شنیدن صدای خودش وحشت کرد.
سامان چشمهایش را بست.
«اونقدر که نمیتونم بگم هیچ اتفاقی نیفتاده. و اونقدر که وقتی فهمیدم او تنها نیست، خودم رو مقصر دونستم.» دوباره نگاهش کرد. «آرزو، من متأسفم. نمیدونم باید از کدومیک از شما عذرخواهی کنم یا کدومتون من رو ببخشه. ولی دیگه نمیخوام رابطهام رو با رها ادامه بدم.»
آرزو بلند شد. دستهایش میلرزید.
«او این رو نمیپذیره.»
«میدونم.»
آن شب، وقتی آرزو ماجرا را برای متین تعریف کرد، متین آهسته گفت:
«بالاخره یک نفر راست گفت.»
ولی راست گفتن، چیزی را درست نکرد.
در روزهای بعد، فاصلهای میان آن دو شکل گرفت که هیچکدام نمیدانستند چطور باید اسمش را بگذارند. متین سعی میکرد خشمش را فقط متوجه سامان کند، اما در دلش بخشی از این خشم به آرزو هم برمیگشت. میدانست آرزو مقصر نیست، ولی بدن او، لبخند او و حتی آهنگ صدایش چیزی را در سامان بیدار کرده بود. هر وقت آرزو لبخند میزد، متین از خودش میپرسید: «این کیست؟»
و پشت این خشم، احساس دیگری هم بود که متین جرئت نداشت نامی روی آن بگذارد.
یک شب که آرزو دستش را روی بازوی او گذاشت، متین بیاختیار عقب کشید.
«ببخشید.» گفت. «من... نمیدونم با کدومیک از شما باید حرف بزنم.»
آرزو نگاهش را پایین انداخت.
«من هم نمیدونم میشه این وضعیت رو درست کرد یا نه.»
دکتر کیانی بعدها قاعدهای ساده برایشان توضیح داد؛ قاعدهای که قرار نبود همهچیز را یکباره حل کند، اما میتوانست جلوی آسیب بیشتر را بگیرد:
«از این به بعد، هیچکدام از شما نباید فرض کنید رضایت یک حالت هویتی به معنی رضایت بقیه هم هست. هر نوع رابطهٔ عاطفی یا جسمی باید فقط با رضایت روشن و آگاهانهٔ همان حالتی اتفاق بیفتد که در آن لحظه حضور دارد. اگر کسی مطمئن نیست چه کسی حضور دارد، یا طرف مقابل دربارهٔ رضایتش تردید دارد، باید صبر کنند و هیچ کاری را پیش نبرند.»
منظور دکتر این بود که متین نباید به خاطر رابطهای که با آرزو داشته، تصور کند رها هم همان رابطه را پذیرفته است؛ همانطور که رضایت آرزو هم به معنای رضایت رها یا مینا نیست.
متین آن شب برای اولین بار روی مبل خوابید، با پتویی که بوی آرزو میداد. به خودش گفت این فاصله بهخاطر قاعدهٔ دکتر است. ولی در تاریکی، چشمهایش به جایی بود که پنجشنبهٔ بعد مینا مینشست. و در طبقهٔ سوم، پشت دری دیگر، سامان تمام شب بیدار ماند.
رها نمیدانست دقیقاً چه زمانی ترسیدن را یاد گرفته، ولی میدانست چه زمانی تصمیم گرفته دیگر نترسد.
سیزده سالش بود. بیشتر از آنچه یک کودک باید تحمل کند، درد کشیده بود. در آن اتاق، پشت آن دیوار، وقتی صدای بلند میآمد و بچهای زیر پتو چیزی میخواند تا آن صداها را نشنود، رها ناگهان پدیدار شده بود؛ بلند، خشمگین و با مشتهایی گرهکرده. گفته بود: «بس است.» و بعد از آن، دیگر کسی به آن بچه دست نزده بود. دستکم اینطور به یاد میآورد. شاید هم فقط داستانی بود که سالها برای خودش تعریف کرده بود.
حالا، در این خانهٔ گرم، کنار این مرد مهربان و این زن نازکدل، دیگر نقش محافظ را نداشت. حالا خودش همان کسی شده بود که همه از او میترسیدند. میدید چطور چشمهای متین وقتی وارد اتاق میشود تنگ میشود، چطور آرزو بیاختیار سیگارش را پنهان میکند و چطور دکتر روی دفترچهاش چیزی مینویسد و بعد نگاهش را میدزدد.
خشمش هم از همینجا میآمد.
یک شب، مردی در خیابان پشت سرش سوت زد و چیزی گفت. رها بدون یک کلمه برگشت و مشتش را به صورت او کوبید. بعد یک بار دیگر. وقتی مرد روی زمین افتاد، رها هنوز میخواست به او ضربه بزند. رانندهٔ تاکسیای که نزدیک آنجا ایستاده بود، فریاد زد و او را کنار کشید.
صبح روز بعد، آرزو با دستی ورمکرده و پوستی کبود از خواب بیدار شد و هیچچیز به یاد نداشت. متین با دقت به دستش نگاه کرد و چیزی نپرسید.
رها شبها، وقتی آرزو میخوابید، بیدار میشد و به بام میرفت. سیگارش را زیر باد روشن میکرد و به شهر نگاه میکرد. شهر برایش حرف نمیزد، ولی قضاوتش هم نمیکرد.
شبی برگهای از جلسهٔ درمانی را روی میز دید که متین جا گذاشته بود. روی آن نوشته شده بود:
«ادغام نهایی حالتها ممکن است یکی از اهداف درمان باشد.»
آن را سه بار خواند.
معنایش را میدانست. وقتی هیچکس خبر نداشت که او گوش میدهد، دکتر و متین دربارهٔ «روزی که همه یکی بشوید» حرف میزدند؛ با لحنی که به نظر رها شبیه صحبت دربارهٔ بهبودی بود. او از آن جملهها فقط یک چیز فهمیده بود: برای آنها بهبودی یعنی دیگر وجود نداشته باشد.
در جلسهٔ بعد، بدون هشدار، رها ظاهر شد.
«من رها هستم.» روی صندلی نشست و پایش را روی پای دیگرش انداخت. «شما دنبال من بودید.»
دکتر کیانی لحظهای نگاهش کرد.
«بله. خوشحالم که آمدی.»
«خوشحالی؟» رها خندید. «شما نقشهای دارید که من رو حذف کنید و خوشحالید؟»
«چنین نقشهای ندارم.»
«ادغام.» رها کلمه را مثل تف بیرون انداخت. «من توی یکی از برگههاتون خوندم.»
دکتر ساکت ماند. بعد آهسته گفت:
«بگذار چیزی را برایت روشن کنم. ادغام به معنای کشتن یا حذف کردن هیچکدام از شما نیست. هدف این است که بخشهای مختلف تجربه و هویت شما بتوانند در کنار هم قرار بگیرند و دیگر مجبور نباشند جدا از هم زندگی کنند. در این مسیر، هیچکس قرار نیست نابود شود یا نادیده گرفته شود. من نمیخواهم کسی از بین برود. میخواهم همهٔ شما بتوانید در یک زندگی مشترک حضور داشته باشید، بدون اینکه یکی از شما مجبور باشد دیگری را کنار بزند یا به او آسیب بزند.»
«حرف قشنگیه.»
«فقط حرف نیست. بخشی از روند درمانه.»
رها از جا بلند شد و فنجان چای روی میز را کنار زد. فنجان روی زمین افتاد و شکست. رها دستهایش را در هم گرفت و به تکههای شکسته نگاه کرد. برای لحظهای چیزی در صورتش شکست.
«من فقط میخوام... آدمها نرن.»
«چه کسی رفته؟»
رها جواب نداد. چشمهایش پر شد، ولی گریه نکرد.
«اگه قراره من نباشم، چرا باید صبر کنم تا شما این کار رو بکنید؟»
دکتر کیانی تکان نخورد. فقط صدایش آرامتر شد.
«رها، منظورت اینه که به مردن فکر میکنی؟»
سکوت.
«این فکر تازه است یا از قبل هم باهات بوده؟»
رها بلند شد.
«شما همهچیز رو دربارهٔ من میخواید. من هیچچیزی از شما نمیخوام.»
به سمت در رفت. نیمهٔ راه ایستاد.
«من فقط خستهام.»
آن جمله پشت در بسته ماند، اما دکتر آن را در دفترچهاش با خطی درشت ثبت کرد و زیرش دو بار خط کشید.
آن شب، دکتر با متین و آرزو جلسهای اضطراری گذاشت و توضیح داد که ممکن است رها در معرض آسیب زدن به خودش باشد. صریح گفت:
«باید این موضوع رو جدی بگیریم. از امشب باید در خانه یک برنامهٔ ایمنی داشته باشید. داروها و هر وسیلهای که ممکنه برای آسیب زدن به خود استفاده بشه، از دسترس دور نگه دارید. اگر رها ظاهر شد و از ناامیدی، مردن یا آسیب زدن به خودش حرف زد، تنهاش نذارید و با آرامش باهاش صحبت کنید. اگر احساس کردید خطر فوری وجود داره، با اورژانس تماس بگیرید. شمارهٔ اورژانس ۱۱۵ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ رو هم ذخیره کنید. مهمتر از همه، با او مثل یک آدم حرف بزنید، نه مثل یک مشکل.»
آرزو که تمام این مدت ساکت مانده بود، آهسته پرسید:
«او... خودم هم هست؟»
دکتر نگاهش کرد.
«رها بخشی از تجربه و هویت شماست؛ بخشی که احتمالاً در شرایط بسیار دشواری شکل گرفته و سالها تلاش کرده از شما محافظت کنه. اما حالا خودش هم درد میکشه و به مراقبت نیاز داره.»
آرزو دستهایش را روی صورتش گذاشت. برای اولین بار پس از ماهها گریه کرد؛ نه از ترس رها، بلکه برای خود او.