ما معمولاً تصور می‌کنیم حسرت، از دست دادن چیزی است که زمانی داشته‌ایم؛ رابطه‌ای که به پایان رسیده، فرصتی که از دست رفته یا تصمیمی که دیگر امکان تغییرش وجود ندارد. اما نوع دیگری از حسرت هم وجود دارد که موضوعش نه گذشته‌ی واقعی، بلکه گذشته‌ای خیالی است: زندگی‌هایی که هرگز اتفاق نیفتادند، انتخاب‌هایی که نکردیم و آدم‌هایی که می‌توانستیم باشیم، اگر در لحظه‌ای متفاوت تصمیم دیگری گرفته بودیم.
گاهی در میانه‌ی یک زندگی کاملاً معمولی، ناگهان به نسخه‌ای دیگر از خودمان فکر می‌کنیم. به اینکه اگر رشته‌ی دیگری خوانده بودیم، اگر در شهر دیگری زندگی می‌کردیم، اگر آن پیشنهاد را پذیرفته بودیم یا اگر جرئت ترک کردن چیزی را داشتیم که سال‌ها در آن مانده‌ایم، امروز چه شکلی بودیم. شاید آن نسخه از ما شغلی متفاوت داشت، آدم‌های دیگری را دوست می‌داشت، زبان دیگری حرف می‌زد یا حتی جهان را از زاویه‌ای کاملاً متفاوت می‌دید. ما هیچ‌وقت او را ملاقات نکرده‌ایم، اما گاهی دلتنگش می‌شویم؛ انگار چیزی را از دست داده‌ایم که زمانی به ما تعلق داشته است.
این دلتنگی عجیب است، چون نمی‌توانیم دقیقاً بگوییم برای چه چیزی سوگواری می‌کنیم. آن زندگی هرگز وجود نداشته تا پایان یافته باشد. هیچ خاطره‌ی مشترکی با آن نداریم و نمی‌دانیم واقعاً خوشحال‌تر می‌بودیم یا نه. شاید انتخابی که نکردیم، به رنجی بزرگ‌تر منتهی می‌شد. شاید شهری که در ذهنمان آزاد و رؤیایی به نظر می‌رسد، در واقعیت تنهایی و دشواری‌های خودش را داشت. بااین‌حال، ندانستنِ سرنوشت آن زندگی مانع دلتنگی ما نمی‌شود.
یکی از دلایل این حسرت شاید آن باشد که ذهن ما، زندگی‌های نزیسته را بدون هزینه‌های واقعی‌شان تصور می‌کند. وقتی به انتخابی که نکرده‌ایم فکر می‌کنیم، معمولاً نتیجه‌ی مطلوب آن را می‌بینیم، نه تمام پیچیدگی‌هایی را که احتمالاً همراهش می‌آمدند. در زندگی واقعی، هر انتخابی مجموعه‌ای از محدودیت‌ها و پیامدها دارد؛ اما در زندگی خیالی، می‌توانیم بهترین بخش‌های هر مسیر را کنار هم قرار دهیم. از یک زندگی، آزادی را برداریم، از دیگری موفقیت را، از سومی عشق را و از چهارمی آرامش را. سپس انسانی بسازیم که شاید هیچ‌وقت امکان وجود داشتن نداشته است.
بااین‌حال، نباید تمام این حسرت را به خیال‌پردازی یا نارضایتی از زندگی فعلی تقلیل داد. گاهی زندگی‌های نزیسته به ما نشان می‌دهند چه چیزهایی برایمان اهمیت داشته‌اند؛ چه میل‌هایی را به تعویق انداخته‌ایم، چه استعدادهایی را جدی نگرفته‌ایم و چه بخش‌هایی از وجودمان در جریان انتخاب‌های روزمره کم‌کم خاموش شده‌اند. دلتنگی برای آدمی که می‌توانستیم باشیم، گاهی راهی است برای شناختن آدمی که هنوز می‌خواهیم بشویم.
اما مسئله اینجاست که ما نمی‌توانیم همه‌ی زندگی‌ها را تجربه کنیم. انتخاب کردن، به معنای کنار گذاشتن مسیرهای دیگر است. حتی اگر آزادترین انسان جهان باشیم، باز هم زمان، بدن، موقعیت و امکانات ما محدودند. نمی‌توانیم هم‌زمان در همه‌ی شهرها زندگی کنیم، همه‌ی حرفه‌ها را دنبال کنیم، تمام آدم‌های ممکن را دوست بداریم و تمام شکل‌های متفاوت بودن را امتحان کنیم. هر زندگی، ناگزیر مجموعه‌ای از امکان‌های تحقق‌یافته و امکان‌های کنارگذاشته‌شده است.
شاید به همین دلیل است که گاهی موفقیت هم نمی‌تواند ما را از حسرت نجات دهد. ممکن است به چیزی رسیده باشیم که سال‌ها برایش تلاش کرده‌ایم، اما همچنان به زندگی دیگری فکر کنیم که در آن هرگز برای رسیدن به این نقطه تلاش نکرده‌ایم. این الزاماً به معنای اشتباه بودن انتخاب‌هایمان نیست. شاید فقط نشان می‌دهد که رضایت از یک زندگی، با حذف آگاهی از زندگی‌های دیگر ممکن نیست. انسان می‌تواند زندگی‌اش را دوست داشته باشد و هم‌زمان برای زندگی‌هایی که تجربه نکرده است، اندوهگین باشد.
البته خطر آنجاست که زندگی خیالی به معیاری برای محکوم کردن زندگی واقعی تبدیل شود. اگر مدام خودمان را با نسخه‌هایی مقایسه کنیم که هرگز با محدودیت‌های جهان روبه‌رو نشده‌اند، زندگی فعلی همیشه ناقص به نظر خواهد رسید. آن نسخه‌ها شکست نخورده‌اند، اشتباه نکرده‌اند و با پیامد تصمیم‌هایشان مواجه نشده‌اند؛ چون اساساً فرصتی برای زندگی کردن نداشته‌اند. شاید ما به جای مقایسه‌ی خودمان با آن‌ها، باید بپذیریم که آن‌ها فقط امکان‌هایی بوده‌اند، نه الزاماً سرنوشت‌هایی بهتر.
بااین‌همه، شاید لازم نباشد برای همیشه از تمام آن زندگی‌ها صرف‌نظر کنیم. بعضی از آن‌ها هنوز به شکل دیگری در دسترس‌اند. شاید دیگر نتوانیم همان دانشجوی بیست‌ساله باشیم، اما بتوانیم دوباره چیزی یاد بگیریم. شاید نتوانیم گذشته را به شهری دیگر منتقل کنیم، اما بتوانیم روزی در آن شهر زندگی تازه‌ای آغاز کنیم. شاید نتوانیم تمام انتخاب‌های ازدست‌رفته را جبران کنیم، اما هنوز می‌توانیم بخشی از خواسته‌هایی را که پشت آن انتخاب‌ها پنهان مانده‌اند، وارد زندگی امروزمان کنیم.
در نهایت، شاید دردناک‌ترین بخش ماجرا این نباشد که فقط یک زندگی داریم؛ بلکه این باشد که در طول همان یک زندگی، بارها با امکان‌های ازدست‌رفته‌ی خودمان روبه‌رو می‌شویم. آدم‌هایی که می‌توانستیم باشیم، همیشه جایی در حاشیه‌ی ذهنمان باقی می‌مانند. نه کاملاً غریبه‌اند و نه واقعاً آشنا. گاهی به آن‌ها فکر می‌کنیم و از خودمان می‌پرسیم اگر مسیر دیگری را انتخاب کرده بودیم، آیا امروز خوشحال‌تر بودیم؟
شاید هیچ‌وقت پاسخ این پرسش را ندانیم. اما می‌توانیم به جای آنکه تمام عمر در سوگ زندگی‌هایی بمانیم که نزیسته‌ایم، از خودمان بپرسیم کدام بخش از آن زندگی‌ها هنوز در زندگی فعلی‌مان جا دارد. چون شاید بعضی از آدم‌هایی که می‌توانستیم باشیم، هنوز کاملاً از دست نرفته‌اند؛ فقط منتظرند در شکل تازه‌ای از زندگی، فرصتی برای متولد شدن پیدا کنند.
