
این روزها انقدر همهچیز شلوغ و درهموبرهم شده که گاهی دلم میخواهد از تمام اتفاقات دنیا فاصله بگیرم. نه اینکه اتفاق خاصی افتاده باشد؛ انگار خودِ شنیدنِ اتفاقها، دنبال کردن خبرها، فهمیدن اینکه چه چیزی خراب شده و چه چیزی قرار است خراب شود، بهاندازهٔ کافی خستهکننده است. گاهی فقط دلم میخواهد هیچ خبر تازهای نشنوم. هیچ اتفاق تازهای نیفتد. هیچکس از من نخواهد دربارهٔ چیزی نظر بدهم، تصمیمی بگیرم یا نگران چیزی باشم. دلم یک زندگی معمولی میخواهد؛ روزهایی که نه شکستی در آنها اتفاق میافتد و نه پیشرفتی. نه چیزی را از دست میدهم و نه چیزی به دست میآورم. فقط زندگی میکنم.
جایی هست به اسم اسوالبارد؛ مجمعالجزایری در اقیانوس منجمد شمالی که به نروژ تعلق دارد. آنقدر در شمال قرار گرفته که در بعضی روزهای زمستان، خورشید اصلاً طلوع نمیکند و در بخشی از تابستان، شب هم به معنایی که ما میشناسیم وجود ندارد. بزرگترین آبادیاش لانگیربین نام دارد؛ شهری کوچک در میان کوهها، برفها و چشماندازهای وسیع و سرد. طبق آمار رسمی، در ابتدای سال ۲۰۲۵ جمعیت لانگیربین و نیاُلسون رویهم حدود ۲۵۵۶ نفر بوده است؛ هرچند جمعیت کل اسوالبارد، با احتساب سایر سکونتگاهها، بیشتر است.
اسوالبارد از آن جاهایی است که وقتی عکسهایش را میبینی، احساس میکنی دنیا هنوز گوشههایی دارد که در آنها میشود از هیاهوی معمول زندگی فاصله گرفت. خانههای کوچک و رنگی، کوههایی که بخش بزرگی از سال سفیدند، دریا و سکوتی که انگار از وسعت زمین میآید. البته میدانم که زندگی در آنجا هم آسان نیست؛ سرما، تاریکی طولانی زمستان، هزینههای زندگی و دشواریهای یک منطقهٔ دورافتاده، واقعیتهایی هستند که با دیدن چند عکس زیبا از بین نمیروند. اما فکر میکنم من هم قرار نیست به آنجا بروم تا زندگی آسانی داشته باشم. شاید فقط دلم میخواهد زندگیام برای مدتی ساده باشد.
یک نکتهٔ عجیب دیگر هم دربارهٔ اسوالبارد وجود دارد: برای ورود به آن، بهخودیخود ویزای جداگانهای لازم نیست؛ اما اگر برای رسیدن به آن از نروژ یا کشورهای حوزهٔ شنگن عبور کنی و تابعیتت نیازمند ویزا باشد، همچنان باید شرایط ویزای مسیر و امکان بازگشت را در نظر بگیری. برای زندگی کردن در آنجا هم باید بتوانی هزینههای زندگی و محل اقامتت را تأمین کنی. پس اینطور نیست که هرکس بتواند بدون هیچ مانعی چمدانش را ببندد و برای همیشه آنجا بماند. بااینحال، دوست دارم تصور کنم جایی در این دنیا هست که برای رفتن به آن، دستکم لازم نیست از همان موانعی عبور کنم که در ذهنم برای رسیدن به خیلی از جاهای دیگر ساختهام.
گاهی فکر میکنم اگر روزی به اسوالبارد بروم، اولین کاری که میکنم این است که گوشیام را کنار بگذارم. نه برای اینکه از دنیا قهر کرده باشم؛ فقط برای اینکه چند روزی مجبور نباشم بدانم در دنیا چه میگذرد. صبح از خواب بیدار شوم، پنجره را باز کنم، هوای سرد را ببینم و بعد برای خودم قهوهای درست کنم. بنویسم. کمی راه بروم. برگردم. چیزی بخورم و دوباره بنویسم. روزها بگذرند و اتفاق مهمی نیفتد. نه قرار باشد کسی از من جلو بزند، نه من مجبور باشم به کسی برسم. نه زندگیام در آستانهٔ یک تغییر بزرگ باشد و نه حس کنم چیزی از دستم در رفته است. فقط یک روز دیگر تمام شده باشد و من هنوز همانجا باشم؛ با همان میز، همان پنجره و همان زندگی کوچک.
من مینویسم. هنوز هم مینویسم. شاید چون نوشتن برای من راهی است برای اینکه چیزهایی را که درونم اتفاق میافتند، جایی بیرون از خودم بگذارم. مینویسم از اتفاقهایی که برایم افتادهاند، از نشدهایی که به شد تبدیل شدهاند، از چیزهایی که فکر میکردم هرگز به دست نمیآورم و بالاخره به دست آوردهام. از خوشبختیهایی که دیر رسیدند، از روزهایی که تمام شدند و از آدمی که بودم و حالا دیگر دقیقاً همان آدم نیستم. شاید روزی که این نوشتهها را دوباره بخوانم، بفهمم چقدر راه آمدهام؛ نه لزوماً به جایی بهتر یا بالاتر، فقط به جایی که بتوانم راحتتر نفس بکشم.
بعضی آهنگها هم همین کار را میکنند. مثلاً «من دلم گرفته از خیلیا». زمانی بود که وقتی آن را گوش میکردم، کلماتش انگار صدای خودم بودند. انگار کسی چیزی را که نمیتوانستم درست بیان کنم، بهجای من گفته بود. آهنگ را میگذاشتم و گذشته از گوشهوکنار ذهنم بیرون میآمد؛ آدمها، حرفها، اتفاقها و احساسهایی که هنوز جایی در من مانده بودند. اما گاهی آدم آنقدر از یک گذشته فاصله میگیرد که همان آهنگ را دوباره میشنود و این بار، بهجای اینکه با غمش همصدا شود، با خودش میگوید: تمام شد. دیگر تمام شد. من از آن روزها بیرون آمدهام. شاید هنوز همهچیز فراموش نشده باشد، شاید بعضی خاطرهها همچنان جایی در ذهنم زندگی کنند، اما دیگر مثل گذشته نیستند. این بار آهنگ را گوش میکنم و میگویم: من دیگر آزادم. رهایم. تمام شد.
یک زمانی به بقیه میگفتم روزی که مردم، برایم کاکتوس بیاورند و روی قبرم فقط بنویسند: «نشد». نه اسمی، نه تاریخی، نه هیچ چیز دیگری. فقط همین یک کلمه. میپرسیدند: «چی نشد؟» میگفتم: «فقط نشد.» میگفتند: «خب، بگو چی نشد؛ شاید شد!» و من میگفتم: «نه... نشد. آخر عمرم قطعاً نشد.»
آن موقع انگار تمام زندگیام را با چیزهایی تعریف میکردم که اتفاق نیفتاده بودند. چیزهایی که میخواستم و نرسیده بودم، چیزهایی که انتظارشان را میکشیدم و نیامده بودند، و فاصلهای که میان زندگیِ واقعیام و زندگیای که تصور میکردم باید داشته باشم، هر روز بیشتر به چشمم میآمد. گاهی آدم آنقدر به یک نشدن عادت میکند که حتی وقتی دربارهٔ آینده حرف میزند، از قبل برای شکستش جا باز کرده است. انگار دارد خودش را آماده میکند که یک روز، با خیال راحت بگوید: دیدی؟ گفته بودم که نشد.
اما امروز، وقتی به آن روزها فکر میکنم، دیگر نمیتوانم همان جمله را با همان اطمینان تکرار کنم. چون بعضی چیزها بالاخره اتفاق افتادند. بعضی درها باز شدند. بعضی روزها رسیدند که زمانی فکر میکردم هرگز نخواهم دیدشان. همهچیز آنطور که میخواستم پیش نرفت و هنوز هم چیزهایی هستند که نرسیدهاند؛ اما دیگر نمیتوانم تمام زندگیام را با یک «نشد» خلاصه کنم.
شاید برای همین است که دلم اسوالبارد میخواهد. نه برای اینکه از زندگیام فرار کنم یا تمام چیزهایی را که پشت سر گذاشتهام فراموش کنم. دلم میخواهد جایی باشم که بتوانم برای مدتی، بدون اینکه مدام به گذشته و آینده فکر کنم، در زمان حال زندگی کنم. جایی که لازم نباشد هر روز چیزی را ثابت کنم. نه به دیگران، نه به خودم. جایی که بتوانم بنویسم، به پنجره نگاه کنم، آهنگی گوش بدهم و از اینکه یک روز دیگر گذشته است، احساس عقب ماندن نداشته باشم.
شاید روزی واقعاً به آنجا بروم. شاید هم هیچوقت نروم. شاید اسوالبارد فقط نامی باشد که روی این میل قدیمی گذاشتهام؛ میل به داشتن یک زندگی که در آن، برای مدتی، اتفاق مهمی نیفتد و همین کافی باشد. نمیدانم. فعلاً مینویسم و روزها را یکییکی میگذرانم. گاهی به گذشته فکر میکنم، گاهی به آینده، و گاهی فقط دلم میخواهد هیچ فکری نکنم.
اما اگر روزی دوباره کسی از من بپرسد روی قبرت چه بنویسند، دیگر نمیگویم «نشد».
شاید بگویم هیچچیز ننویسند. یک کاکتوس بیاورند و بگذارند همانجا بماند. لازم نیست کسی بداند چه چیزهایی از سر گذراندهام، چه چیزهایی را از دست دادهام یا بالاخره به چه چیزهایی رسیدهام.
من که تمام این سالها نوشتهام.
شاید همین کافی باشد.