
از نظر من اشتباهات معمول ما نیست که زندگی ما را خراب می کند. شاید این جمله بدیهی به نظر برسد. ولی کمی عمیق تر است. روند زندگی مان منجر می شود به تعداد زیادی اشتباهات معمول. و این اشتباهات ما را به مرور به یک انسان شکست خورده با زندگی خراب تبدیل می کند. زندگی خراب را می توانیم تصور کنیم. اولا در وهله ی اول با خودمان دچار مشکل هستیم. و دوما با تمام اطرافیانمان به نحوی درگیر خواهیم بود. اگر هم درگیر نیستیم به این خاطر است که مدام تلاش می کنیم که مشکلی پیش نیاید یا اینکه طرف مقابل چنین تعهدی را بر خود هموار کرده است. و در نهایت ما در اجتماع، جایگاه جالبی نخواهیم داشت. شاید به نظر می رسد که هر کدام از این سه بدبختی باید جداگانه بررسی شود. ولی من فکر می کنم می توان به تمام این مجموعه یک برچست مناسب زد. و آن را زندگی خراب نامید.
ولی واقعا چه چیز باعث می شود که زندگی مان خراب شود؟ ما سعی می کنیم که به آنچه نیاز داریم برسیم. ولی گاهی متوجه می شویم که زندگی مان واقعا خراب شده است. مانند میوه ای که گندیده و بو گرفته ما هم حس می کنیم که دچار گندیدگی شده ایم و قارچ های میکروسکوپی سر تا سر وجود مان را فرا گرفته اند. می دانم که حس بسیار بدی است ولی سعی کنید به یاد بیاورید که چه زمانی واقعا زندگی گندی داشته اید. چه زمانی با خودتان، اطرافیان تان و با اجتماعی که در آن حضور داشته اید درگیر بوده اید؟ اگر چنین چیزی را تجربه نکردید باید بگویم برایتان هم خوشحالم و هم ناراحت. مشخصا خوشحالم چون گذشته تان را که وارسی می کنید خاطرات ناراحت کننده ی کمتری دارید. ولی ناراحتم به این دلیل که قرار است در آینده به این معضل بر بخورید. قرار است زمانی برسد که زندگی تان به معنای واقعی بوی گند و تعفن گرفته است. کمی رکیک صحبت می کنم چرا که موضوعی که در مورد آن در حال بحث هستیم چندان خوشایند نیست. می خواهم فضای بحث واقعی تر باشد. پس اگر کمی حس منفی دارید موضوع را گرفته اید.
بار دیگر سوالم را تکرار می کنم. چه چیز باعث می شود که زندگی مان خراب شود؟ از نظر من یکی از ابر عواملی که باعث می شود به این نقطه برسیم عدم صداقت با خود است. با خواندن این جمله اکثر ما با خود می گوییم من که با خودم صادق هستم. اما مشکل دقیقا همینجاست. صادق بودن بسیار سخت تر از آن است که فکر می کنید. شاید سخت ترین قسمت آن این باشد که عدم صداقت در لباس صداقت خود را نشان می دهد. اصولا مفاهیم منفی اینگونه در ذهن مان بقا میابند. این نکته را در ذهن داشته باشیم. هر گاه مطمئن بودیم از اینکه با خود صادقیم همان لحظه مطمئن شویم که با خودمان به هیچ وجه صادق نیستیم. چرا که صداقت اینقدر دشوار است که هیچ وقت تماما روی نمی دهد. در این کره ی خاکی کسی وجود ندارد که کاملا با خودش صادق باشد. اصولا عدم صداقت هم مزایایی دارد. ذهن ما گاهی باید خودش را گول بزند در غیر این صورت زندگی غیر قابل تحمل می شود. گاهی امید هایی را باید در ذهن مان بپرورانیم که کاملا غیر واقعی هستند ولی اگر این امید کاذب وجود نداشته باشد به کلی از هم می پاشیم. این امید در آینده و به مرور زمان کنار می رود و با واقعیت جایگزین خواهد شد. ولی وجود آن عدم صداقت در آن مقطع به مصابه نجات روح و انگیزه ی زنده ماندن مان بوده. بنابراین اگر فکر می کنید که صداقت کافی را دارید همین حالا به خود شک کنید و سپس سعی کنید ادامه ی بحثی که می گویم را دنبال کنید.
پدیده ای است به نام اهمال کاری شناختی. در این پدیده ما مشخصا بایستی به یک رویداد ناخوشایند فکر کنیم و طرح جدیدی را برای آن در نظر بگیریم. اما این کار را نمی کنیم. چون هر بار که به آن مسئله فکر می کنیم تمام راه حل های ممکن آنهایی هستند که از رویا هایمان بسیار دور اند. اهمال کاری شناختی به این معناست که ما در مورد قبول این مسئله که قرار نیست به رویا و آرزوی مان برسیم به شدت تعلل می کنیم. و سعی می کنیم به خود بقبولانیم که رویداد ناخوشایند پیش رو ممکن است روی ندهد. و متاسفانه با این فکر برای رویداد آینده آمادگی لازم را کسب نمی کنیم. و در نهایت اتفاق پیش رو به نرسیدن به رویای مان ختم نمی شود. بلکه معمولا بد ترین اتفاقات ممکن روی می دهد. به این معنا که رویداد ناخوشایند رو به رو مشخصا ما را از رویای مان دور می انداخته. ولی گزینه هایی که وجود داشته اند، بهتر و بد تر داشته اند. و وقتی برای رویارویی با رویداد آماده نشویم معمولا گزینه های بدتر اتفاق می افتد. چرا که به نوعی کمترین پتانسیل و آمادگی را می طلبد.
بنابراین اگر بخواهم بحث خود را تا حدی جمع بندی کنم، به نظر من زندگی خراب و متعفن به خاطر سیر زندگی به وجود می آید و یک یا چند اشتباه معمول نمی تواند آن را ایجاد کند. اگر که فکر می کنید یکی از تصمیمات تان اشتباه بوده و شما را به این روز انداخته سخت در اشتباهید. افراد زیادی بوده اند که دقیقا مشابه همان تصمیمات اشتباه شما را گفته اند و شرایط را طوری کنترل کرده اند که از خراب شدن زندگی شان جلو گیری کنند. سبک زندگی و سبک نگرش مسئله ی سطحی و ساده ای نیست. سیر و سوی یک داستان زندگی تا حد زیادی در سبک زندگی و سبک نگرش خلاصه می شود. و خراب شدن زندگی، یک ابر خطای سیستمی است و نه یک اشتباه موضعی. و بعد از این بحث به این رسیدیم که یکی از بزرگ ترین عواملی که به خراب شدن زندگی کمک می کند این است که عملا در جهت بهبود اوضاع گامی بر نمی داریم. چرا که تمام گزینه ها را بسیار دورتر از رویاها و خواسته هایمان میابیم و در آن صورت دیگر تلاش نمی کنیم تا ذهن خود را برای بار بعد جهت دهی کنیم و تجسم خواستنی جدیدی از آینده برای خود بسازیم. شاید ساده به نظر برسد ولی راه حلی که بسیار کارساز به نظر می رسد این است که بیشتر تفریح کنید و با فعالیت های عمیقی درگیر شوید که بتوانید برای آن آینده ای را متصور شوید.
وقتی که زندگی تان دارد به سمت خراب شدن پیش می رود شما طبیعتا حس می کنید که به رویاهایی که مدتها آنها را تصور کرده اید و در جهت شان تلاش کرده اید نمی رسید. جالب است که اصطلاحی به نام خاطرات آینده وجود دارد. یعنی شما در آینده با آن رویا ها و آرزو هایتان خاطرات زیبایی دارید. و حالا می دانید که دیگر به آن نمی رسید و فقط دعا می کنید که معجزه ای رخ دهد. مشکل چیست؟ چرا دست به کار نمی شوید؟ اگر به صد نمی رسید خب لااقل تلاش کنید تا به شصت برسید... ولی داستان این نیست. وقتی یک آرزو به کلی نابود می شود باید آرزو و تجسم خواستنی دیگری از آینده وجود داشته باشد تا برای آن تلاش کنید. و سوال این است که چگونه خلاقیت تان را در جهت ایجاد یک تجسم خواستنی و واقع گرایانه از آینده بسیج کنید. موضوع اول این است که باید لذت خلق مثبت تان زیر زبان تان باشد و تا حدی بتوانید هر زمان که خواستید لذت آن اتفاقات را فراخوان کنید تا وقایع خواستنی و لذت بخش و زیبا را تجسم کنید. بنابراین باید دست به کار شوید و برای خودتان خلق مثبت بسازید. ولی موضوع مهم تری که ایجاد خلق مثبت دارد این است که خلق منفی را مهار کرده و به عبارتی زهر آن را می گیرد. و این مسئله هم در روند ساخت یک تجسم از آینده کمک می کند. و مسئله ی مهم دیگری وجود دارد. «خلاقیت»
در مورد خلاقیت می خوام کمی صحبت کنم. خلاقیت به صورت خیلی خلاصه و ساده عبارت است از تولید محتوایی که تا به حال وجود نداشته است. و بدیهی است که برای تجسم آینده نیاز به خلاقیت داریم. چگونه می توانیم خلاقیت مان را در این مسیر بسیج کنیم و حرکت دهیم؟ پاسخ یک کلمه ی بسیار مهم است. «حس کسالت». حس کسالت، ملال یا دلزدگی باعث بروز خلاقیت می شود و داستان آن بسیار مفصل است. حس کسالت عبارت است از احساس منفی که فرد حین تلاش برای درگیر شدن با فعالیت هدف و ناکامی در درگیری دارد. اصولا کسالت پدیده ایست که ارزش تکاملی دارد و برای ذهن ما یک غذای بسیار مهم است و به صورت خاص باعث ایجاد فانتزی های مثبت در مورد آینده می شود. بنابراین اگر خیلی ساده بخواهم بگویم چه کار کنید تا خلاقیت تان مخصوصا در زمینه ی تجسم آینده افزایش پیدا کند، باید بگویم کاری کنید که کسالت را زیاد تجربه کنید.
شاید تا اینجا مطالبی که گفته باشم کمی به نظر پراکنده رسیده باشد ولی سعی کردم پیچیدگی ماجرا را تا حدی عنوان کنم. دوست دارم بیش از این جمع بندی نکنم تا کمی گیج بمانید و ذهن تان بسته نشود و بیشتر به آن فکر کنید. چه خودآگاه و چه ناخودآگاه. از نظر من وجود کمی گیجی و حتی بعضی مواقع وجود مقدار زیادی گیجی به درک مفاهیم جدید بسیار کمک می کند. و در نهایت می خواهم بگویم تمام این صحبت ها حول این مسئله بود که دینامیک افتادن در روند یک زندگی خراب چیست. و صرفا یکی از عوامل مهم آن را بررسی کردیم. ولی امیدوارم که هیچگاه اینقدر به زندگی خراب نزدیک نباشید که این مطالب به کار تان بیاید.
اگر این مطلب برایتان جالب بود می توانید سری به مطلب «بودن؛ آمین!» هم بزنید. در آنجا نظریه ای را توضیح داده ام که در دهه های اخیر طرفداران زیادی پیدا کرده و به نوعی زیر بنای این بحثی است که اینجا مطرح کرده ام که خلاصه اش این است: «انگیزه های ما در زندگی با تجسم خواستنی مان از آینده شکل می گیرد»
با تشکر از توجه شما.