
قرن بیستم شاهد پیروزیها و شکستهایی بوده که منجر به خودآگاهی دنیای مدرن شده است. در کتاب «دانش اتوپیا» ایمانوئل والرشتاین استدلال میکند که چهطور نظم جهانی که از این رویاها تغذیه میکند، در حال فروپاشی است. این نظریهپرداز نظام جهانی با اشاره به جهانیشدن تجارت، تغییر نهادهای کار و خانواده، شکست ایدئولوژی سنتی لیبرال و خطر بحرانهای عمیق زیستمحیطی، بر این باور است که سیستم دولت-ملت دیگر کارایی ندارد. همچنین او پیشبینی میکند که تا نیمقرن دیگر شاهد فروپاشی نظام کنونی، مناقشات و درگیریهای بزرگ خواهیم بود.
ایمانوئل والرشتاین جامعهشناس و متفکر آمریکایی شناخته شده معاصر است که عمدتا بهدلیل طرح نظریات انتقادیاش به سازوکارهای نظام سرمایهداری شناخته میشود. او استاد دانشگاه پیل آمریکا بود و چندسال پیش نیز سفری به ایران داشت. در سال 2014 جایزه جهانی بهترین پژوهش انجمن بینالمللی جامعهشناسی به او تعلق گرفت. شهرت او بیشتر مرهون نظریه «نظام جهانی» است که یکی از مناقشهبرانگیزترین نظریات در میان جامعهشناسان بهشمار میآید.
گزیدههایی از این کتاب:
«از اتوپیاها میتوان به عنوان توجیههایی برای خطاهای وحشتناک نیز استفاده کرد، چنانکه تاکنون کردهاند. ما واقعا به اتوپیاهای بیشتری نیاز نداریم.»
«دانش اتوپیا ارزیابی سنجیده، عقلانی و واقعگرایانه نظامهای اجتماعی انسان، چیستی تنگناهایی که این نظامها میتوانند ایجاد کنند و قلمروهایی که به روی خلاقیت انسان میگشایند است. این دانش نه سیمای آینده کامل و بینقص (و گریزناپذیر)، بلکه سیمای آیندهای بدیل، یقینا بهتر و از حیث تاریخی امکانپذیر (اما نه چندان قطعی) را پیش چشم میدارد.»
«در حوزه سیاست، به گستردهترین معنایش، هیچکس صرفا از بین گزینههای سیاسی دست به انتخاب نمیزند. دستکم در جهان مدرن، همه ما مجبوریم از پی جلب حمایت گروه وسیعتری از انسانها، بسیار وسیعتر از آنهایی که منافع و ترجیحاتی بلافصل با ما دارند، از ادعاهایمان برآییم. این همان چیزی است که به آن مشروعیت میگویند.»
«بازآفرینی نوعی نظم اجتماعی نه فقط به برساختن یک نظام بدیل، بلکه تا حد بسیار زیادی، به مشروعیت بخشی به آن نظام برساخته مربوط میشود.»
«اعتبار دانش جمعی ما و خصوصا نتایجی که درباره نظامهای تاریخیمان میتوانیم از آن بگیریم، مسئلهای محوری در نبرد بر سر چیزی است که عقلانیت جوهری را میسازد.»
«به نظر میرسد که از همان هنگام که رویاهایی در سر داشتهایم_ رویاهای بزرگ، رویاهای سیاسی_ ناامیدیهایی نیز داشتهایم. انقلاب فرانسه میلیونها نفر را به وجد آورد و همه کسانی را که در آن شرکت داشتند متحیر ساخت. به نظر میرسید که طلیعه عصری جدید است و چندان دیری نپایید که یکی از نخستین ستایشگران آن، یعنی ویلیام وردزورث، مرثیه تلخ خویش، با عنوان پیشدرآمدها، را برای مصائب دهشتناکی که به بار آورد، نوشت.»
خرید کتاب از راههای زیر: