« این شمایید که افکار خود را انتخاب میکنید؛ پس باز هم شمایید که میتوانید با جایگزین کردن آزاد افکار و عقاید مثبت، به جای افکار و مفاهیم منفی برای همیشه از گزند اندیشههای منفی رهایی یابید.» (وین دایر)
اول سال تحصیلی بود که در مدرسهی پسرم به عنوان یکی از اعضای انجمن اولیا و مربیان انتخاب شدم. بعد از مدتی در اولین جلسهی حضورمان توسط مدیر مدرسه به دفتر ایشان دعوت شدیم. پس از آشنایی مختصر با دیگر اعضا، به جز جناب مدیر، سه نفر از معاونان پایههای مختلف تحصیلی هم حضور داشتند. بعد از معرفی اجمالی اعضا، متوجه شدم که میان اعضا و اولیای مدرسه یک حس بیاعتمادی وجود دارد. حسی که انگار در میان تعارفات روزمره گم شده بود. اعضای انجمن نگاه مثبتی به اولیای مدرسه نداشتند. مدیر ومعاونان مدرسه نیز حس مثبتی را به اعضای انجمن انتقال نمیدادند؛ و هر یک میکوشیدند موضوع جلسه را به نفع خود تمام کنند؛ که در واقع این ناشی از طرز تفکر منفیگرایانه همهی آن افراد بود.کمی به این مسئله فکر کردم. به این که این طرز تفکر منفیگرا از کجا نشات گرفته است؟ و چرا تمام اعضا و اولیایی که همگان از تحصیلات عالیه برخوردار بودند، این چنین به نگاه منفی مبتلا هستند. با کمی تامل دریافتم که در شرایط موجود، اکثریت افراد جامعه به این موضوع گرفتارند. شاید به خاطر اینکه بیشتر ما هیچ کنترلی روی ورودیهای ذهنمان مثل شنیدن، دیدن، خواندن و... نداشتهایم و ذهن ما روزانه در معرض بمباران اخبار و دیدهها و شنیدههای منفی است. تکرار همین ورودیهای منفی در اعماق فکر ما، در ضمیر ناخودآگاه ما (در مورد کارکرد و اهمیت آن در فصل گذشته بحث کردیم.) به صورت باور و اعتقاد جا خوش کرده است و باعث به وجود آمدن منفیگرایی شدید شده است. اگر شما هم درگیر این منفیگرایی هستید، مطمئن باشید مانع بزرگی بر سر راه کاب شخصی خود دارید. پس بیایید با کنترل ذهن، خود را از هیولای ضد پیشرفت و تحول نجات بدهیم.
«آدم خوش بین کسی است که همه جا چراغ سبز میبیند، در حالی که آدم بدبین تنها چراغ قرمز را میبیند...آدم واقعا خردمند،کور رنگی دارد.» ( آلبرت شوایتزر)
بر اساس نتایج تحقیقات به دست آمده، آموزش و آگاهی ذهن، تاثیری بسیار قوی و معنادار بر سطح کیفیت زندگی افراد و شادی و موفقیت آنها دارد. اگرچه در حال حاضر، جامعهی بشریت با قدرت هر چه تمامتر و صرف هزینههای بسیار و منابع متعدد، تلاشهای فراوانی در این زمینه کرده است؛ اما هنوز نتوانسته به اطلاعات دقیق و روشنی از ذهن آدمی برسد. ذهن آدمی، صرفا برای انجام کارهایی مثل غذا خوردن، سرکار رفتن، رانندگی کردن، فکر کردن، خواندن و نوشتن و سایر موارد آفریده نشده است، بلکه دارای پیچیدگیهای بسیاری است که کشف تمام کارایی آن، از ادراک بشریت خارج است. بنابراین اگر تمام ابعاد ذهن آدمی کشف گردد کارهای بسیار مهم و پیشرفته تری از آن بر میآید. ممکن است این جمله را بارها شنیده باشیم که انسان در طول عمرش، تنها از ده درصد مغزش بهره میجوید. حال در نظر بگیرید اگر نه از صد درصد مغزمان، بلکه فقط از نیمی از آن استفاده کنیم، چه میشود؟!
مشکلی که وجود دارد این است که ذهن آدمی نمیتواند در لحظهی حال، حضور کامل داشته باشد و بهترین بهره وری را از آن حالت کسب کند. ذهن انسان از روی عادت، وقایع گذشته را مرور میکند، گذشتهای که در همهی زوایای اندیشهاش رخنه کرده است مانند: «ناکامیها، غم ها، ترسها، تضادها، تجارب آسیب زا و ...»
همهی ما کم و بیش میدانیم که غرق شدن ذهن در زمان گذشته و سلطهی افکار چرخشی ناخوشایند و دردآور، بیگمان انسان را از پروراندن ذهن و ایدههای نوین و بارش خلاقیت های فکری باز میدارد. متاسفانه باید بگوییم که بر اساس نتایج تحقیقات به عمل آمده بر روی افراد «اشتغال ذهنی» بهطور اغراقآمیزی معطوف به زمان گذشته است. ذهن انسان محصور عواطف منفی، احساس گناه، اضطراب شدید و خشم است و در واقع دچار نوعی سرگشتگی و درجا زدگی همیشگی است.
«اگر میدانستید که افکار شما چقدر قدرتمند است، هرگز فکر منفی را به ذهن خود راه نمیدادید. «پیس پیلگریم»
در فصل گذشته در مورد مهمترین فاکتورهای توسعهی فردی مدیران کارآمد، مسائلی را مطرح کردم. در اینجا میخواهم یکی از مهمترین فاکتورهای موفقیت فردی هر شخص، در هر جایگاهی را خدمت شما عزیزان بازگو کنم، که این فاکتور قدرتمند چیزی به جز قدرت تفکر نیست.
اگر بخواهیم دستاوردهای باستان شناسان و بیولوژیستها را مبنی بر پیشینه سی هزار سالهی این مسئله از انسانهای فعلی مبنا قرار دهیم، انسان تنها پنج هزار سال است که دارای قدرت انتقال تفکر و اندیشه شده و این قدرت از طریق اختراع خط ایجاد شده است. یعنی اجداد ما با حیواناتی که نوش جان میکنیم، تفاوت چندانی نداشتهاند! اما در حال حاضر انسان توانسته به قدرت تفکر در زندگی دست یابد و بداند که اهمیت «تفکر» چیست؟ اینجاست که برای پدیدهای به نام «تفکر»که واقعیت عینی و مشهود دارد، حتی حاضر است جان خود را فدا کند! کاری که هیچ حیوانی انجام نداده و نخواهد داد. در نتیجه روز به روز شرایط انسان در تفکر بهتر شده و مترقیتر فکر میکند.
ما یاد گرفتهایم که چگونه چینش لیست اولویتهای کاری روزمرهی خود را انجام دهیم. معمولا بعد از چینش چنین لیستهایی ذهن ما شروع به تحلیل و تفکر میکند و راه حلهای مناسب انجام امور را مییابد. تفکر مهمترین اسلحهی زیستی است که خداوند متعال به ما انسانها عطا کرده است. در واقع تمام تصمیمات و رفتارها و عملکردهای ما، به قدرت تفکر ما در آن زمینه باز میگردد.
بسیاری از مدیران به دنبال یافتن کلیدی هستند که به موفقیت دست یابند و کسب وکار خود را به اهداف مد نظر برسانند. این کلید « قدرت تفکر» است. اگر شما عزیزان با این دیدگاه که « من میتوانم » یا « من این کار را انجام میدهم » زندگی کنید، تقریباً در همهی اوقات خود به دنبال راه حلی برای رسیدن به اهداف خود خواهید بود. معمولاً بزرگترین معضل به شیوهی تفکری باز میگردد که در مورد نتیجهی کاری که میخواهیم انجام بدهیم داریم، و این نشات گرفته از شیوهی غلط سیستم آموزشی ما است. خود شما بهتر میدانید که شیوهی آموزشی ما ایرادات بسیاری دارد. یکی از مهمترین آنها این است ما اساساً به «پرورش» توجهی نداشتهایم و همیشه به دنبال آموزشهای آکادمیک استدلالی بودهایم.آیا تا به حال به این فکر کردهاید که چرا دانش آموزان و دانشجویان ما درتمام المپیادهای علمی و سطوح جهانی، جزو برترینها و بهترینهای دنیا هستند و مدالهای رنگارنگ به ارمغان میآورند؛ اما بسیاری از این نخبگان در زندگی شخصی خود دچار مشکلات بسیاری هستند؟ آنها در تصمیمگیری های فردی خود با مشکلاتی مواجه میشوند، زیرا برای زندگی پرورش پیدا نکردهاند وآموزشی ندیده اند. در واقع آنها در مورد اصول اولیه زندگی آموزش ندیدهاند و روی شخصیت، توسعه فردی و مهارتها هیچ گونه تمرکزی نداشتهاند و متناسب با آن آموزشی دریافت نکردهاند.
یکی از این مهارتهای زندگی، داشتن «تفکر مثبت» در نتیجهی کار است. با نگاهی گذرا به اطراف در مییابیم که عدهی بسیاری از ما دارای تفکرات غلطی هستیم که آن شیوهی «تفکر منفی» است. اگر دقت کرده باشید در زندگی روزمره بسیار پیش میآید که درگیر افکار منفی بشویم. معمولاً درکنار دوستان، همسایگان و در محیطهای کاری به دنبال نشر افکار منفی هستیم. به طوری که در این مورد به دنبال پیشی گرفتن از یکدیگر در بیان شرح حال بدبختیها و بیچارهگیها و مشکلات خود هستیم. تا جایی که اگر اثبات نکنیم از طرف مقابل بدبختتر هستیم، از آن موضوع نمیگذریم! و این مهم، جز جدایی ناپذیری از زندگی ما شده است. روشی که بسیار غلط و آسیب زننده است. وقتی با همکاران خود صحبت میکنیم، یا نظری را در مورد موضوعی شخصی یا اجتماعی میشنویم، اولین نقطه ای که ذهن ما را متمرکز میکند، بعد منفی آن است. معمولا هم در آخر متاسفانه همه را با یک دید منفی قضاوت میکنیم.
ذهن ما در طول شبانهروز بارها در آماج اخبار منفی قرار میگیرد، زیرا ورودیهای ذهن خود را برای شنیدن و دیدن اخبار منفی باز نگه میداریم. این شیوهای بسیار غلط است که متاسفانه خیلی از ما درگیر آن هستیم. روزانه هزاران ورودی مختلف وارد ذهن ما میشود که مقداری زیادی از آنها تفکرات منفی هستند. اگر آگاه نباشیم و آگاهانه در این مورد تامل نکنیم، باعث میشود نگاه ما هر روز منفیتر و درگیری فکریمان بیشتر و بیشتر شود. همین امر باعث ایجاد ناتوانی در تصمیمگیری، انجام کارها، کاهش عملکرد و در نتیجه کاهش کارایی ما میشود.
اگر ذهن خود را مثل یک انبار، با فضایی محدود، در نظر بگیریم، باید به طور مداوم آن را پاکسازی و دستهبندی کنیم. اگر اجازهی ورود افکار منفی را به ذهن خود بدهیم، انبار ذهن به مرور زمان، پر از افکار منفی میشود. به نظر شما وقتی انباری پر از وسایل است و جای خالی ندارد، میتوان وسیلهی دیگری را درآن وارد کرد؟ مسلما جواب منفی است! باید توجه داشته باشیم که این امر به مرور زمان اتفاق میافتد، و نمیشود گفت مرتب کردن این انبار دقیقا در چند روز امکان پذیر است. پس میتوان نتیجه گرفت، پاکسازی این انبار هم به زمان کافی نیاز دارد. راه درست این پاکسازی، مدیریت انبار ذهنیمان است، که به صورت دسته بندی، پاکسازی، به روزرسانی و تغییرآگاهانه ممکن میشود و ما باید بتوانیم مدیریت افکار خود را خود به دست بگیریم. توجه داشته باشیم که امروزه مدیریت ذهن و افکار،کار پیچیده و دشواری است و اغلب افراد به دلیل داشتن نگاه منفی نمیتوانند در برنامه ریزی، اولویت بندی کارها و انتخاب راهکارهای صحیح برای انجام کارهای روزمره، و حتی شغل و زندگی خود به پیشرفتی دست یابند. از آن جایی که هر فرد تعریف خاص خود را از مثبت اندیشی دارد، میخواهم در این مورد کمی بیشتر بحث کنیم.
برای بسیاری از افراد، حفظ آرامش هنگام وقوع اتفاقات ناخوشایند، رویایی دستنیافتنی بهنظر میرسد. شاید دیدن کسی که در شرایط بحرانی لبخند میزند، دور از تصور عموم باشد، اما واقعیت این است که همه میتوانند به این تفکر مثبت دست یابند. همیشه میشنویم که افراد دربارهی تفکر مثبت صحبت میکنند و میخواهند به اصطلاح «مثبت اندیش» باشند. اما معمولا به صورت کاربردی چندان از آن استفاده نمیکنند و بهره نمیبرند. چون سعی نکردهاند مثبت نگری را به طور صحیح امتحان کنند و نتایج خارق العادهی آن را در زندگیشان به صورت عینی ببینند. از شما میخواهم به عنوان یک مدیر باهوش به این موضوع توجه ویژه ای داشته باشید. چون یکی از ارکان اصلی «کاب شخصی » مدیران در تمام سطوح این موضوع است.
* به راستی معنای واقعی تفکر مثبت درکاب شخصی «کارایی، اثربخشی، بهره وری شخصی» چیست؟
مثبت اندیشی در واقع به معنای نزدیک شدن به چالشهای زندگی با یک دید مثبت است. «فکر مثبت» یعنی ما در هر مسألهای به دنبال یک فرصت باشیم و آگاهانه خوشبینی را به کار ببریم؛ نه اینکه ساده لوحانه خوش بین باشیم و واقعیتهای زندگی را نبینیم، چون همین هم باعث آسیبهای جبران ناپذیری میشود.
مثبت نگری آگاهانه تاثیرات بسیاری حتی در زندگی شخصی فرد دارد. پژوهشهای نوین نشان داده که زنان بارداری که مثبت فکر میکنند و تمایل بیشتری به تلاش برای کنترل شرایط خود نشان میدهند، احتمالاً فرزندانی به دنیا میآورند که توانایی بالایی در فهم ریاضیات و علوم دارند.
تفکر مثبت یک نگرش ذهنی است که در شما انتظار نتایج خوب و مطلوب را به وجود میآورد. به عبارت دیگر، تفکر مثبت، فرایند ایجاد اندیشههایی است که انرژی ذهنی را به واقعیت تبدیل میکند. باتفکر مثبت در مورد پیش بینی نتایج مورد انتظار، انرژی خاصی را به نتیجهی مورد نظر میدهید که به اندازهی فعل انجام کار، مهم است.
«شاید داشتن تفکر مثبت باعث نشود کار خاصی انجام دهید؛ اما باعث می شود هرکاری را که میخواهید انجام دهید، بهتر از زمانی که تفکر منفی دارید، انجام دهید.» (زیگ زیگلار)
*حالا ببینیم یک مدیرکاب برای داشتن تفکر مثبت چه کارهایی میتواند انجام دهد؟
گام اول: درک اهمیت تفکر مثبت
اولین قدم، درک اهمیت تفکر مثبت است که در پاراگراف های قبل اندکی به آن پرداختم. داشتن تفکر مثبت، اثر احساسات منفی را کم خواهد کرد. این رویکرد در تجربهی بی شمار حسهای مثبت و همچنین بازیابی سریعتر، پس از تجربهی احساسات منفی به شما کمک خواهد کرد.
-ارتباط میان احساسات مثبت و سلامت جسمی را درک کنید.
تحقیقات نشان میدهد که استرس و دیگر احساسات منفی میتواند روی سلامت انسان و بروز مشکلات قلبی و عروقی اثرگذار باشد. جایگزین کردن احساسات مثبت به جای احساسات منفی، میتواند سلامت کلی شما را بهبود بخشد.
- مثبت بودن، نقطه توجه و خلاقیت را به هم مرتبط کنید.
علاوه بر داشتن فواید فیزیکی، تفکر مثبت میتواند یک «مجموعه ادراکی وسیع و منعطف در کنار توانایی یکپارچه کردن اطلاعات مختلف» را ایجاد کند. تأثیر این کار با بالابردن سطح دوپامین مغز (نقش مهمی در ایجاد حس لذت و پاداش دارد) در ارتباط است که در نتیجهی آن، تمرکز، خلاقیت و توانایی یادگیری در انسان بهبود پیدا میکند. تفکر مثبت در مواجهه با شرایط منفی و تصمیمات مهم، باعث بهبود سرعت تصمیمگیری میشود. ایجاد و حفظ تفکر مثبت میتواند به انعطاف پذیری بیشتر در مواجهه با موقعیتهای منفی زندگی و کاری شما مدیرکاب کمک شایانی بکند.
گام دوم: صرف زمانی برای خوداندیشی
ایجاد یک تغییر به زمان احتیاج دارد. همان طور که پیش از این بیان کردم شما در طول زندگی ورودیهای ذهنی منفی و تجربیات منفی بسیاری را پشت سر گذاشتهاید و این موضوع به سرعت نمیتواند در شما تغییرکند. ایجاد تفکر مثبت را چیزی مانند ورزش کردن و رسیدن به تناسب اندام در نظر بگیرید. پس دستیابی به این هدف به تلاش مستمر نیاز دارد و برای این کار ابتدا باید جنبههای قویتر خود را شناسایی و تقویت کنید. روی نقاط قوت خود متمرکز شوید تا تجربههای احساسی مثبتی را بسازید. این کار میتواند به شما در مواجهه با سختیها کمک شایانی بکند. از کارهایی که دوست دارید انجام دهید یا در انجام آن مهارت دارید، فهرستی تهیه کنید. سعی کنید این کارها را مرتب و مداوم انجام بدهید. این کار به شما برای ساخت تجربهای مثبت کمک خواهد کرد. بهتر است یک دفتر یادداشت روزانه داشته باشید و تجربیات مثبت خود را یادداشت کنید و با نگاه کردن چندین باره به آن ضمیر ناخودآگاه خود را به باورکارکردهای مثبت اندیشی برسانید.
تحقیقات نشان میدهد که خود اندیشی میتواند تاثیر مثبتی بر یادگیری در زندگی شخصی و محیط کار و رسیدن به تفکر مثبت داشته باشد. نوشتن دربارهی احساسات و افکار شما میتواند به شما در تشخیص رفتارها و واکنشهای شما کمک کند.
ممکن است در ابتدا، نوشتن دربارهی افکار و احساسات شخصی شما عجیب یا سخت بهنظر برسد، اما با گذشت زمان و تمرین بیشتر، در حین نوشتن این افکار، متوجه برخی از الگوهای رفتاری و احساسی خود خواهید شد. این رویه کمک میکند تا موانعی را که شما را از رسیدن به اهدافتان بازمیدارند، تشخیص دهید.
اتفاقات مثبتی را که در طول روز برایتان رخ میدهد، در آخر شب یادداشت کنید. شاید بگویید هیچ اتفاق مثبتی در طول روز برای من نیافتاده است! باید بگویم قرار نیست تنها اتفاقات خاص و بسیار عالی را یادداشت کنید. ممکن است در طول روز از نوشیدن یک دم نوش لذت برده باشید. یک جملهی خوشایند از کسی شنیده باشید. گل زیبایی را در زمان عبور از جایی دیده، یا متوجه خنده و خوشحالی یکی از عزیزانتان شده باشید. هر چیز کوچکی که در محیط شما اتفاق میافتد میتواند برای شما خوشایند باشد و به عنوان یک اتفاق مثبت کوچک در یادداشت روزانه شما جا بگیرد. در آخر شب، روز خود را مرور و نکات مثبت آن را یادداشت کنید. این موارد میتواند شامل اتفاقاتی باشد که شما را خوشحال، سرافراز، هیجانزده، مسرور و آرام کرده باشد. سعی کنید حس شیرین آن لحظهی لذت بخش را در فکر خود تداعی و تجسم کنید. هرچه این تداعی و درگیری حس شما دقیقتر و با احساستر باشد، نتیجهی بهتری خواهد داشت. اگر دقت کرده باشید هر شبی که قبل از خواب به اتفاقات بد طول روز خود فکرکردید، خواب آن شب هم برای شما مفید نبوده و ذهن شما تا صبح فردا با آن درگیر خواهد بود. نه تنها از استراحت هیچ لذتی نبردید، بلکه خستگی روز گذشته را هم در روز بعد به همراه خواهید داشت.
- نشخوار فکری نکنید.
احساسات منفی خود را که تجربهاش کردهاید، نشخوار فکری نکنید. فقط درکاغذی بی ارزش یادداشت کنید و بگذرید. این احساسات میتواند شامل احساس گناه، خجالت، شرمندگی، خشم، نارضایتی، ترس یا انزجار باشد. آیا یکی از این احساسات بیش از حد شما را درگیر خود کرده است؟
مثلا ممکن است ریختهشدن قهوه روی لباس همکارتان باعث سرافکندگی شما باشد، اما واکنشهای شدید به اتفاقات منفی روزانه میتواند جلوی تفکر مثبت و سازنده را بگیرد. پس نگاه مثبت را جایگزین مسائل منفی کنید.
در مثال بالا، حتی اگر همکارتان از ریختهشدن قهوه روی لباسش ناراحت باشد، باید این را بداند که این گونه اشتباهات همیشه رخ میدهد. شاید خوششانس باشید وهمکار شما نیز کمی طنز در این اتفاق ببیند و واکنش بدی نشان ندهد.
مثلا اگر در حین رانندگی بهخاطر رانندهی دیگری خشمگین شدهاید، سعی کنید کار او را بهعنوان یک اشتباه صادقانه جلوه دهید یا اگر پس از انجام دادن کاری احساس شرمندگی کردید، آن موقعیت را احمقانه یا خندهداردر نظر بگیرید.
به فهرستی که دربارهی تجربهی احساسات منفی نوشتهاید، نگاهی بیاندازید. زمانی را صرف جایگزین کردن این احساسات، با احساسات مثبت (یا حداقل خنثی) کنید.
- سعی کنید به منابع شادی خود توجه کنید.
مهارت کنار آمدن با موقعیتهای دشوار میتواند منجر به افزایش احساسات مثبت شود. مزایایی که از تجربهی احساسات مثبت به دست میآورید، بسیار بادوام هستند. شما میتوانید در دیگر موقعیتهای احساسی روی منابع شادی خود متمرکز شوید. حتی میتوانید با استفاده از خاطرات خوبی که داشتهاید، این منابع شادی را برای خود بسازید. فراموش نکنید همهی انسانها با موقعیتهای سخت روبرو میشوند، پس تنها شما با موقعیتهای بحرانی در زندگی مواجه نمیشوید. همهی افراد درگیریهای کوچک و بزرگی را تجربه میکنند. جایگزینی واکنشهای شدید با احساسات مثبت به زمان و تمرین احتیاج دارد تا بتوانید خود را با آنها مطابقت بدهید و مسائل را بپذیرید. با این کار، در موقعیتهای سختتر قادر خواهید بود که از فرصت پیشآمده برای یادگیری از اشتباهات استقبال کنید.
- منتقد درونی خود را خاموش کنید.
منتقد درونی میتواند به روند ساخت تفکر مثبت آسیب برساند. برای مثال ممکن است در اتفاقی که با لیوان قهوه برای همکارتان پیش آمد، این منتقد درونی شما را یک احمق خطاب کند. این منتقد میتواند شما را به شدت افسرده کند و رفتار ناخوشایندی با شما داشته باشد. به زمانهایی که خودتان را سرزنش میکنید، بیاندیشید.آیا پایین آوردن ارزش خود گرهی از مشکل شما حل میکند و یا تاثیری بر اتفاق پیش آمده میگذارد؟ مطمئنا جواب منفی است. پس در این لحظه با زیرکی ذهن خود را کنترل کرده و اجازه ندهید به حالت نشخوار فکری برسید. بنابراین همواره سعی کنید حال خود را خوب کنید.
«خوش باش که هر که راز داند/ داند که خوشی خوشی کشاند» (حضرت مولانا)
گام سوم: زمانی را با خود صرف کنید.
کارهای مورد علاقه خود را انجام دهید و جهت انجام کارهای مورد علاقهی خود، زمان صرف کنید. ممکن است در نظر گرفتن زمانی برای خودتان سخت باشد، بهخصوص اگر همیشه دیگران را در اولویت قرار میدهید؛ اما همیشه این جملهی معروف را که در هواپیما میشنوید، به یاد داشته باشید: « اول ماسک خود را بگذارید و بعد به دیگران کمک کنید.»
وقتی شما مراقب خودتان باشید، میتوانید از دیگران هم بهخوبی مراقبت کنید. ممکن است شنیدن موسیقی، خواندن کتاب، تماشای فیلم یا رفتن به موزه برای شما خوشایند باشد. تداوم در انجام کارهای مورد علاقهتان به شما برای داشتن تفکر مثبت کمک میکند. زمانی را برای فکر کردن به لحظههای رضایتبخش در نظر بگیرید.
وقتی در حال ارزیابی خود و کارهای روزانهی خود هستید، هیچکس شما را تماشا نمیکند. پس بهتر است بدون نگرانی از قضاوت دیگران بهعنوان فردی مغرور، به کارهای خوب و تواناییهای مثبت خود فکر کنید. مثلا اگر در آشپزی مهارت دارید، به خودتان بگویید که یک آشپز با استعداد هستید. بررسی موقعیتهایی که موجب رضایت شما میشوند، راه خوبی است تا مطمئن باشید آنها را بارها و بارها در آینده تکرار خواهید کرد و از نتایج مثبت آن بهرهمند میشوید.
کمتر نگران نظر دیگران باشید. شما شبیه سایر آدمها نیستید؛ پس دلیلی وجود ندارد که خود را طبق استانداردهای دیگران قضاوت کنید. ممکن است شما از چیزی لذت ببرید که برای دیگران بیمعنی باشد. قطعا تنها شما اجازه دارید، معنی رضایت خوشی را در زندگی خود تعریف کنید.
خود را با دیگران مقایسه نکنید. دید شما نسبت به خودتان بسیار متفاوتتر از چیزی است که دیگران از شما میبینند. بدانید تصویری که شما نیز از یک شخص میبینید، ممکن است تصویری ساختگی از آن فرد باشد که میکوشد به دیگران نمایش دهد. دست از اندازهگیری خود با معیارهای ذهنی دیگران بردارید. این کار به شما نیز کمک میکند تا کمتر نسبت به رفتار دیگران نتیجهگیریهای خیالی و دور از واقعیت داشته باشید.
گام چهارم: روابط خود را گسترش دهید.
روابط سالم را حفظ کنید. ارتباط میان افراد، از مهمترین تجربههای انسانی است. روابط دوستانه، منبعی از حمایت، اعتبار و قدرت هستند که در هر سنی میتوان آنها را کسب کرد. روابط سالم با اعضای خانواده و دوستان خود را حفظ کنید. تحقیقات نشان داده است که دریافت پیغام حمایتی از فردی که به وجود او اهمیت میدهید، میتواند در عوض کردن حالتهای منفی شما مؤثر باشد.
با یک دوست دربارهی احساسات خود صحبت کنید. اگر بهتنهایی سعی در ایجاد تفکر مثبت در خود دارید و به مشکل برخوردید، از یک دوست کمک بگیرید. شما نباید این احساس را داشته باشید که مجبور به دفن کردن احساسات منفی خود هستید. در عوض، درمیان گذاشتن چنین موقعیتی با دوست خود، میتواند به تصمیمگیری درست و ایجاد احساسات شادتر به شما کمک کند.
گام پنجم: موقعیتهای پراسترس را مدیریت کنید و موقعیت استرسزا را به حالتی مثبت تغییر دهید.
بازنگری مثبت نسبت به یک موقعیت استرسزا به معنی عوض کردن نوع نگاه شما به آن موقعیت است. مثلا اگر با یک فهرست کارهای انجام دادنی اضطرابآور روبه رو شدهاید، سعی کنید به جای گفتن «هیچ راهی برای انجام دادن همهی این کارها ندارم.» بگویید: «میتوانم بیشتر این کارها را انجام دهم.»
سعی کنید روی حل مشکل متمرکز شوید. در این روش، شما روی عامل استرسزا متمرکز میشوید و سعی میکنید راه حلی برای آن بیابید. مشکل خود را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنید تا انجام این کار راحتتر شود. موانع بازدارنده در تصمیمگیری و حل مشکل را شناسایی کنید و تصمیم بگیرید با یافتن آنها چه برخوردی خواهید داشت. در هر موقعیتی بهدنبال کشف نکات مثبت باشید. راه دیگری که مردم، تفکر مثبت خود را در مواجهه با ناملایمات زندگی حفظ میکنند، این است که در اتفاقات معمولی و همچنین در موقعیتهای دشوار بهدنبال کشف نکات مثبت هستند.
به یاد داشته باشید که وقتی تفکر مثبت را در موقعیت منفی بهکار میبرید، رفتار راحتتر و طبیعیتری خواهید داشت. در نتیجه، با داشتن رویکرد و تفکر مثبت در موقعیتهای منفی، زندگی شادتر و لذتبخشتری را تجربه خواهید کرد.
- مزایای مثبت اندیشی روی افزایش قدرت ذهن را دریابید.
مدیران کاب و مثبت اندیش معمولا هوش بالایی دارند؛ پس میتوانند روی نقاط مثبت متمرکز شوند. مثبت اندیشی تاثیر مطلوبی روی مغز میگذارد و باعث میشود ایدههایی بیشتری به ذهن ما برسد. این تاثیر تا حدودی میتواند ارتباط بین مثبت اندیشی و موفقیت را توضیح دهد. مثبتنگری به ما کمک میکند تا برای رفع مشکلات به راه حلهای بیشتری فکر کنیم و تصمیمات بهتری بگیریم. علاوه بر این، به افزایش خلاقیت نیز منجر میشود.
مردم زمانی که تفکرات و احساسات مثبت دارند، بیشتر با دیگران ارتباط برقرار میکنند. مثبت اندیشی کیفیت روابط را در محل کار بهبود میبخشد که این موضوع با رشد فردی، خلاقیت، انگیزه و بهرهوری مرتبط است. تفکر مثبت باعث میشود که با برنامهریزی بهتری با چالشها و مشکلات مرتبط با شغل خود مواجه شوید. مثبت اندیشی انگیزه، تمرکز، قدرت حل مشکلات و خلاقیت را افزایش میدهد؛ علاوه بر این به شما اجازه میدهد که از تواناییهای خود برای بهبود روند کار استفاده کرده و در نهایت مدیری اثربخش شوید.
شواهد نشان میدهد که بین مثبت اندیشی و موفقیت کاری ارتباط وجود دارد و بیمیلی و بیانگیزگی در محیط کار شانس موفقیت را کاهش میدهد. ارتباطی بین مثبت اندیشی و موفقیت در زندگی فردی و اجتماعی بسیار در هم تنیده است. اگرچه جهان پر از مشکلات است، اما جدی گرفتن تمام آنها میتواند انسان را با غم و اندوه شدید رو به رو کند. انسانهای مثبت اندیش با دید منطقی و نگاه مثبت به سراغ مشکلات میروند و به همین دلیل زندگی شادتری را تجربه میکنند.
افکار مثبت از انسان در برابر نگرانی و اضطراب نسبت به وقایع گذشته و آینده محافظت میکند؛ در نتیجه فرد، قادر است بهتر از افرادی که نمیتوانند افکارشان را کنترل کنند، عمل کند و با صبوری بیشتر مشکلات زندگی را حل کند. شما میتوانید یاد بگیرید که چگونه تفکر منفی را به تفکر مثبت تبدیل کنید. این کار آسان است، اما نیازمند زمان و تمرین بسیار است؛ زیرا شما در حال ایجاد یک عادت جدید در زندگی خود هستید.
راهکارهای زیر به شما در ایجاد تفکر و رفتار مثبت و خوشبینانه کمک میکنند:
۱. مواردی را که باید تغییر کنند، شناسایی کنید. اگر میخواهید افکار مثبتتری داشته باشید، ابتدا باید بخشهایی از زندگیتان را که معمولا دربارهشان منفی فکر میکردید، مشخص کنید.
۲. تفکرات خود را بررسی کنید. در طول روز افکار خود را مورد ارزیابی قرار دهید. اگر متوجه شدید که افکارتان عمدتا منفی هستند، سعی کنید راهی برای تغییر آنها پیدا کنید.
۳. از طنز و شوخ طبعی کمک بگیرید. به خود اجازه دهید که به خصوص در هنگام مواجهه با سختیها بخندید. این کار باعث میشود که استرس کمتری را احساس کنید.
۴. از سبک زندگی سالم پیروی کنید. سعی کنید در بیشتر روزهای هفته حداقل ۳۰ دقیقه ورزش کنید؛ چون ورزش روی خلق و خوی انسان تاثیر مثبت دارد و استرس را کاهش میدهد. برای تامین انرژی ذهن و بدن خود از رژیم غذایی سالم پیروی کنید.
۵. تکنیکهای مدیریت استرس را یاد بگیرید.
۶. با افراد مثبت اندیش ارتباط برقرارکنید. مطمئن شوید کسانی که در زندگی شما هستند، افراد مثبت اندیشی هستند که میتوانند در کنار شما باشند و احساس مثبت ایجاد کنند. افراد بدبین سطح استرس شما را افزایش داده و میزان تواناییتان را برای مقابله با سختیها کاهش میدهند.
۷. خودگویی مثبت را تمرین کنید. با یک قانون ساده شروع کنید. چیزی را که به دیگران نمیگویید، به خودتان هم نگویید. با خودتان ملایم و دلگرمکننده رفتار کنید.
تصمیمگیریهای ما که مسیر زندگیمان را مشخص میکنند، تحت تاثیر افکار ما هستند. احساسات و تفکرات منفی مثل ترس، خشم و نفرت توجه ما را روی مشکل مورد نظر متمرکز و دیدگاهمان را محدود میکنند. به عبارت دیگر، باعث میشوند که همه چیزهای اطراف خود را نادیده بگیریم. افکار مثبت به ما کمک میکنند که گزینههای بیشتری را بررسی کرده و از بین آنها بهترین مورد را انتخاب کنیم. از سوی دیگر، منفینگری باعث منزوی شدن میشود؛ اما مثبت اندیشی ما را به ارتباط و همکاری با دیگران تشویق میکند. اینکه چگونه درباره خودتان، تواناییها و دستاوردهایتان فکر میکنید، در شکلگیری مسیرکاب شخصی و مدیریت سازمان و کسب و کار شما موثر است.
همیشه در اعماق ذهنمان گرفتار نشخوار فکری هستیم و برای این که از شر هیجانهای محبوس شده و مخرب درون خویش رها شویم، میبایست بتوانیم نواقص و کمبودهای ذهنی خودمان را شناسایی کنیم، یعنی نوید این هست که انسان اگر بخواهد و تلاش کند میتواند از تمامی پسماندهای خاطرات تلخ گذشته و روزگار غمگین سپری شدهی ذهنش خلاص شود.
علم روانشناسی و عصب شناختی همواره در تلاش بوده است که هزارتوهای روان و ذهن انسان را کاوش کند. طبق یافتههای این علوم، انسان قادر است با پرورش و شناخت و آگاهی بر عملکرد ذهنش و نحوهی پردازش اطلاعات، ظرفیت و توانایی آن را افزایش دهد و بر آن تسلط یابد. انسان میتواند با تفکر مثبت و خوشبین بودن بر کیفیت ذهن و ارتقای سطح زندگیش بیفزاید و بر طبق همین الگوی ذهنی مثبت میتواند حتی بهتر زیستن خود و افراد دیگر را نیز ارتقا بخشد؛ چرا که محققان این حوزه معتقدند بیشتر دستاوردهای انسان، حاصل باورها و عقاید ذهنی اوست.
«فرانکل» عصبشناس و روانپزشک اتریشی، تعبیر جالبی دارد. این که: « فکر کردن به مشکل، سبب ایجاد آن مشکل میشود.»
ما میتوانیم هر لحظه نگرش مثبت داشته باشیم. این نوع نگرش بهترین و مفیدترین تاثیرات را در تمام حیطههای زندگی آدمی دارد. انسان اگر بتواند این توانایی را در خود ایجاد کند که در خصوص هر چیزی در خلقت و جهان هستی، اعم از فراوانی، مهر و عاطفه، خانواده و فرزندان، شفا و سلامتی، عشق، کار و … نگاهی مثبت و والا داشته باشد، بی شک خوشنودیای بی بدیل و آرامشی عمیق در تمام مواردی که ذکر کردیم، برای خود رقم خواهد زد.
پس بیشک به هرچه در ذهنت بیندیشی و بپرورانی، خواهی رسید! بنابراین بیایید از این به بعد به بهترین نتیجهی ممکن کارهای موجود در لیستهای اولویتهای روزانهی خود بیاندیشیم وآن را در ذهن خود تداعی و تصور کنیم. به گونهای که گویی آن کار را انجام دادهایم و به نتیجهی دلخواه رسیدهایم.
عدهی زیادی از ما انسانها، استفاده کردن از تمامی ظرفیتهای ذهنمان را فرا نگرفتهایم، چرا که با آموزش و کسب مهارت میتوانیم ذهنی مثبت و نشاط انگیز داشته باشیم که به دنبالش حس رضایتمندی و آرامش و ثبات ذهن را شاهد خواهیم بود. «سلیگمن» روانشناس و استاد دانشگاه آمریکایی و نویسندهی مجموعه کتابهای خود یاری، نیز همیشه بر خوش بین بودن تاکید داشته است.
انسان، با آن اندیشههای مثبت میتواند توانمندی، اعتماد به نفس، خود باوری را در خود افزایش دهد و با ذهنی انسجام یافته و با ثبات، عاری از تشویش، در تمامی عرصههای زندگی و مدیریتی تکامل یابد و به کامیابی برسد. اگر انسان توانایی تسلط و مهار بر اندیشهی خویش را پیدا کند، در مواجهه با انبوه مشکلات عصبی و پرتنش و فشارهای روانی وکاری به راحتی میتواند عنان اختیار هیجانات منفی و ناخوشایند را بر عهده بگیرد. به عبارت دیگر، انسان با شناسایی دقیق هیجانهای منفی ذهنش، توانایی هر چه بهتر و بیشتر آرام سازی و استقرار ذهنی خویش را به راحتی کسب می کند.
در اینجا، میتوانیم با انجام تمرینهایی مانند یوگا، مراقبه، مدیتیشن، شنا، دعا، رفتن به طبیعت، نوشتن و غیره، مسیر انحرافی افکارمان را در ذهن متوقف کنیم.
همهی مدیران کاب، همواره ملزم به دانستن این نکته هستند که اگر هر یک از ما خواهان زندگی ایدهآل، توأم با آرامش، رهبری اثربخش و کارا هستیم، چارهای جز به کارگیری مهارتهای کنترل ذهنمان نداریم. بیتردید، پالایش ذهنی باعث میشود هر آنچه که پسماند ذهنی و زبالهدان ذهنمان بوده است، به علاوهی بخش اعظم افکار وسواسی و افراطیمان به حاشیه رانده شود. پس با توجه به تنگناهای بشری و شرایط و موقعیتهای استرس زا، راه حل مطلوب برای ما این است که توانایی تفکیک افکار مخرب از غیر مخرب را داشته باشیم و ذهنمان را با محتوای مثبت و سازنده پرکنیم؛ تا در جهت ارتقای سطح کاری گامی مؤثر برداشته باشیم.
بزرگترین مشکل ما، پدیدهای است که به آن افکار مزاحم میگوییم. در واقع به آنچه که هنوز روی نداده ساعتها، روزها و یا حتی ماهها، میاندیشیم و دستخوش نگرانی و اضطراب میشویم. خیلی از ما انسانها به بیهودگی غمهای گذشته و نگرانی آینده پی بردهایم، اما حقیقتاً در گرداب افکار بیهوده محصور شدهایم.
بیشک در زندگی همهی افراد، نگرش مثبت، خوش بینانه و والا، بر هر موانعی، موفق و پیروز میشود و در مواجهه با هر نوع ناملایماتی، صحت تصمیم را تضمین میکند. اگر به عمق این دیدگاه ژرف پی ببریم، بیدرنگ با این نگرش بسیار ارزشمند همراه خواهیم بود که داشتن ذهنی مثبت هم ارمغانآور هوش است و هم قدرت تفکر انسان را میافزاید و نیز روشنبینی خاصی به او عطا میکند؛ چرا که صرف نظر از برکات معنوی یک ذهن خوشبین و مثبتنگر، همین ویژگی و فضیلت ذهن آرام و یا در اصطلاح ذهن رام شده، سبب میشود که انسان به هنگام مشکلات و موانع، آشفته و وحشت زده نشود، و قدرت تصمیمگیری خود را حفظ کند و با اقتدار بهتر و انسجام بیشتر در مدیریت ذهن خویش، راه حل مشکل را بیابد و کامیاب و خرسند و پیروز، برمشکل و مشکلات فائق شود.
اگر فردی خودش انتخاب کند که ذهنش را آکنده از افکار مشوش، مغشوش و آسیبرسان کند و شخصیت و هویت درونی خود را این گونه بسازد، اثراتی مخرب و منفی، در زندگی خود و اطرافیانش باقی میگذارد و مشکلات و موانع بیشتری را در هر لحظه از زندگی به سمت خود جذب میکند. اما اگر فردی خودش انتخاب کند که با افکار مثبت، مثبت اندیشی کرده و عشق و مهر و آرامش و اعتماد را جایگزین بیاعتمادی، خشم، استرس، تنش و آسیبهای روانی کند، اثرات مثبت و قابل توجهی را روی زندگی خود و اطرافیان خود گذاشته و به راحتی از سد همهی موانع و مشکلات میگذرد. به طور واضحتر، اگر انسان هر یک از این افکار را شیوه و سر لوحهی ذهن و زندگی خود قرار دهد، زندگی او تا آخرین لحظهی عمرش تحت تاثیر آن روش قرار خواهد گرفت.
چنانچه بارها در کتب گوناگون یا منابع خبری از دانشمند پرآوازه «انیشتین» نقل شده است که : «علوم و دانش آن همیشه دارای محدودیت هستند، اما قوهی تخیل میتواند از آن پیشی بگیرد و کل کره خاکی را تحت تاثیر خود قرار دهد.»
«اي برادر تو همه انديشهای
مابقي تو استخواني و ريشهاي
گر گُل است انديشه تو،گلشنی
ور بـــود خـاري تو هيمه گُلخني»
(مولانا)
انسان تا زمانی که به خودشناسی و تفکیک افکار در اعماق ذهنش نرسیده باشد، به راحتی بازیچهی ذهن خویش میشود و افکار مزاحم، همچنان مسلط بر ذهنش خواهند بود.
بیایید ذهن خودمان را همانند یک دشت بزرگ و پهناور در نظر بگیریم، که باغبان میتواند آن را با گلها، گیاهان و بذرهای خوب و مفید پرکند؛ و پس از مدتی محصولاتی عالی و باکیفیت داشته باشد. از آن سو میتواند باغ را بدون هیچ استفادهی بهینهای به حال خود کرده تا مملو از گیاهان خودرو و هرز شود. به علاوه چنان چه گیاهان مفیدی در آن نکارد، در آخر محصولاتی بی فایده و مخرب درو خواهد کرد. پس با مثال دشت پهناور به ذهن، خودمان انتخاب میکنیم که آن را با افکاری نادرست، پوچ و واهی پر کنیم و یا با افکاری زیبا، مفید و مثمر ثمر. یک مدیر کاب، سوار بر مرکب ذهن خویش، میتواند موجبات شکوفایی و بالندگی درونی خویش را فراهم کند.
هدف من از این فصل، این بود که بتوانم تاثیرات شگرف مثبت نگری در یک مدیر کاب (کارا، اثربخش و بهره ور ) را ارائه بدهم.
در ادامه، فصول بعدیِ کتاب نیز منتشر خواهند شد.