ویرگول
ورودثبت نام
شهرام بهرام نژاد
شهرام بهرام نژادمشاور کسب و کار و توسعه فردی مدیران نویسنده کتاب توسعه فردی مدیر کاب و هوش هیجانی مدیر کاب
شهرام بهرام نژاد
شهرام بهرام نژاد
خواندن ۲۹ دقیقه·۱ سال پیش

فصل پنجم کتاب "توسعه‌ی فردی مدیرکاب"

«ارزش­های فردی، فانوس دریایی کشتی شماست.»

یکی دیگر از مهارت­های فردی که هر مدیر کاب باید داشته باشد و در بحث توسعه­ی فردی به آن پرداخته شود ارزش­های فردی آن مدیرمی­باشد. شاید خیلی در مورد ارزش­های فردی شنیده باشید و مطالعه کرده باشید. در این فصل در نظر دارم تا شما را با ارزش­های فردی­تان آشنا کنم، تا بتوانید با شناسایی ارزش­های فردی و یا ایجاد ازش های فردی  قدم­های بزرگ در پیشرفت­های شخصی و سازمانی خود داشته باشید.

ارزش چیست و ارزش­های شما کجاست؟

یک مدیر کاب باید بتواند ارزش­های خود را شناسایی کند و باید اهمیت و ضرورت این ارزش­ها را بداند. باید بداند این ارزش­ها می­تواند چه کاربردی در تصمیم­گیری­های او داشته باشد. باید بداند کدام گوشه از زندگی می­تواند فانوسی برای هدایت شخصی او باشد. مطمئن هستم شما عزیزان در انتهای فصل، نسبت به این موضوع اشراف کامل خواهید داشت؛ و همین چراغ راه شما خواهد بود. مسلما این کشتی پر بار، شما را به سر منزل مقصد منظور خواهد رساند و تحولی عظیم در شما رقم خواهد زد.

همانطور که در فصل قبل گفتیم، معمولاً تصمیم­گیری های ما بر پایه­ی تجربیات و ورودی­های ذهنی گذشته­ی ما و ارزش­های ما شکل می­گیرد. در این­جا می­توانم با ذکر یک مثال موضوع را برای شما عزیزان روشن کنم:

تصور کنید، شما راننده­ی یک اتوبوس هستید. افراد متفاوتی در این اتوبوس نشسته­اند. شما برخی از این افراد را می­شناسید، و برخی را نمی­شناسید. یک سری از این اشخاص را دوست دارید، و یک سری از آن­ها را دوست ندارید، و حتی از آن­ها متنفر هستید! حال قصد دارید با این افراد و با هم یه یک مسافرت بروید. همه­ی این افراد هر لحظه، درحال اعتراض به شما هستند، و مسیرهای گوناگونی را برای حرکت شما تعیین می­کنند. در واقع هر یک روی مسیر انتخابی خود تاکید دارند. به نظر شما اگر بخواهید به حرف تک تک این اشخاص گوش فرا دهید، می­توانید به سلامتی به مقصد خود برسید؟ در این مثال افرادی که کنار دست راننده، در اتوبوس نشسته­اند، افکار، احساسات، شرایط اجتماعی، قوانین، عرف­های جامعه، سختی­ها و ناملایمت­های زندگی و اطرافیان ما هستند و نام این اتوبوس «زندگی» است. حال دقت داشته باشید.آیا می­توانید با گوش کردن به حرف هر یک از گروه­ها، به هدف خود برسید و به مقصد نزدیک شوید؟ مطمئنا خیر. شما تحت این شرایط ذره­ای به مقصد خود نزدیک نخواهید شد. حال تصورکنید، بین آن­ها و شما حائل و سپری محافظتی وجود دارد، اما مسیر حرکت شما با گارد ریل کاملا مشخص شده و تمام این افراد تحت کنترل شما هستند. شما ترسی از آنها ندارید؛ زیرا با توجه به گارد ریلی که ارزش­های شما در این مسیر قرار داده، شما مسیر خودتان را طی می­کنید. بنابراین در کمال آسایش و آرامش به هدف و مقصود نهایی خود خواهید رسید.

این گارد ریل و محافظ ارزش­های فردی شما هستند. ارزش­های هر کس مهمترین شاخصه­ها و ویژگی­های درون آن فرد است. ارزش­های شما فقط مربوط به خودتان است. این شما هستید که باید آنها را کشف کنید و می­توانید در تمام تصمیمات و رفتارهای خود، از آن استفاده­ای بهینه کنید.

اگر دقت کرده باشید، یک نوع سبک زندگی در جامعه­ی ما رواج پیدا کرده است که ما را بیشتر در زمان گذشته­ی خود نگه می­دارد. ما اغلب در گذشته سیر می­کنیم و تمام تفکرات­مان در گذشته پرسه می­زند. ازآن سو برخی هم هستند که از آن طرف بام می­افتند و مدام به فکر آینده هستند.آنها نیز از لحظه­ی حال خود غافلند و آن را از دست می­دهند.گویا مطمئنندکه چندین دهه زنده­اند و زندگی خواهند کرد.

معمولاً در آموزش­هایی که به مدیران داده می­شود، قبل از اینکه ارزش­های یک مدیر را به او بشناسانند، برای مدیر از هدف­گذاری می­گویند و آن را به او آموزش می­دهند. غافل از اینکه قبل از هدف­گذاری باید ارزش­های مدیر بررسی و به او شناسانده شود، تا بتواند اهداف خود را همراستا با ارزش­هایش بچیند. معمولاً این چنین است که افراد اول هدف­گذاری می­کنند و کلیه برنامه­ها و شرایط را برای رسیدن به هدف در ذهن خود می­چینند؛ فارغ از این­که این اهداف هیچ تناسبی با ارزش­های آن­ها ندارد. وقتی هدفی در راستای ارزش­های فرد نباشد، نتیجه­گیری درآن بسیار مشکل و یا دور از دسترس می­شود. اگر هم از آن هدف­گذاری نتیجه بگیریم، تمام لذت زندگی آن لحظه به نتیجه­گیری معطوف می شود؛ و بعد از مدتی آن لذت معنای خود را از دست می­دهد. حال دوباره فرد شروع به هدف­گذاری کرده و تلاش خود را معطوف به رسیدن هدف می­کند، آیا دوباره به نتیجه­ی دلخواه خواهد رسید؟ آیا این افراد در مدت زمانی که برای اهداف خود تلاش می­کنند، لذتی از زندگی خود می­برند؟ بزرگترین ایرادی که به این  سبک زندگی وارد است، لذت نبردن از زمان حال و یا طول مسیر رسیدن به هدف است.

ارزش­های فردی همان اعتقادات قلبی ما هستند، که در درون ما وجود دارند. ما بر اساس آن رفتارهایی را از خود صادر می­کنیم و تصمیمات کلیدی و مهمی را در زندگی شخصی و در زندگی حرفه ای خود می­گیریم. این ارزش­ها همان فضایل ما هستندکه بازخورد آن در تمام رفتارهای ما نمایان می شود. ارزش­ها لذت­های درونی ما هستند که فارغ از محیط و شرایط نا به سامان محیطی، با آنان برای رسیدن به کمال خود تلاش می­کنیم. « ارزش­ها » معمولاً اعتقادات و باورهایی هستند که در وجودمان نهادینه شده­اند و از درون ما برمی­خیزند. این ارزش­ها برای هر کسی ممکن است متفاوت باشد؛ ممکن است برای من «ثروت» جز مهم­ترین ارزش­ها باشد، و برای دیگری تحصیل. مهم این است که تمام رفتارهایمان نسبت به ارزش­ها شکل می­گیرند. این ارزش‌ها و خط قرمزهای ما هستندکه حد مرزی را برای شما و دیگران در نظر می­گیرند. یک مدیرکاب باید بتواند اهداف و تصمیم­گیری­های خود را همراستا با ارزش­هایش کند، تا بهترین نتایج را به دست بیاورد. ارزش­ها راهنمای جامع و حرکت دهنده­ی افراد به سوی اهداف­شان هستند. همانند فانوسی در اقیانوس پرتلاطم که مسیر اصلی را به وسیله­ی نور مشخص می­کند.

ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چه چیزهایی می­توانند «ارزش­» باشند؟ ارزش­های شما می­تواند سخت کوشی، اعتماد به نفس، صداقت، مهربانی، تلاش، راست­گویی، عشق، مهربانی،کنجکاوی وهزاران موضوع دیگر باشند که از درون شما نشات می­گیرند. ولی باید دقت داشته باشیدکه ارزش به صفتی گفته می­شودکه شما فارغ از شرایط محیطی، همیشه آن را در نظر داشته باشید و همواره مورد توجه شما باشد. مهم نیست که شما در چه شرایطی از زندگی هستید؟ و درهرکجای جامعه زندگی می­کنید؟ اطرافیان شما چه کسانی هستند؟ و چه نظری در مورد رفتار و اعمال شما دارند؟

برای مثال اگر «صداقت» را به عنوان «ارزش» برای خود تعریف کرده­اید، صداقت در همه جا و در همه­ی کارهای شما وهمه­ی رفتارهای شما ملاک اصلی است؛ و هیچ عامل بیرونی شما را تحت تاثیر قرار نمی­دهد. پس تحت هر شرایطی شما صداقت خود را دارید. وقتی مطمئن باشید که این صفت به عنوان ارزش محسوب می­شود، ولی تحت شرایطی خاص صداقت را از خود دورکردید، باید در اصالت آن صداقت شک کرد! مثلا اگر درجایی یا معامله­ای که به نفع شما نبود و شما در آن موقعیت صادق نبودید، آن وقت دیگر صداقت ارزش شما نیست.

لازم می­دانم که تاکید داشته باشم، ارزش­های شما خواسته­های­تان نیست. ارزش­های هرفرد مهمترین شاخصه­ها و ویژگی­های درونی آن فرد است. ارزش­های شما فقط مربوط به خودتان است. این شما هستید که باید آن­ها را کشف کنید و در تمام تصمیمات و رفتارهای خود از آن پیروی کنید.

ارزش نمی­تواند به عنوان هدف شما باشد. شما نمی­توانید در مقابل ارزشی که از خود به جامعه ارائه می­دهید، هیچ­گونه توقعی داشته باشید. چنانچه در مقابل آن توقعی از محیط اطراف داشته باشید، دیگر این موضوع نمی­تواند جزو ارزش­های شما باشد. مثلا کسی که به همه احترام می­گذارد، تا احترام ببیند نمی­تواند این ادعا را داشته باشد که احترام جزو ارزش­های اوست.

یک مدیر کاب باید قبل از هر چیزی ارزش­های خود را شناسایی کند. لطفاً چند دقیقه کتاب را کنار گذاشته و به ارزش­های خود توجه کنید. چه صفاتی برای شما ارزش محسوب می­شوند ؟چند نوع ارزش در وجود شما ما نهفته است و در درون شما نهادینه شده است؟ چه صفاتی در شما جزو خط قرمز­های شما هستندکه تحت هیچ شرایطی حاضر به گذشتن از این خط قرمزها نیستید؟

ارزش­ها در هر شخص متفاوت است. هیچکسی نمی­تواند ارزش­های شخصی دیگر را مشخص کند. هر فرد خود باید با تفکر و تامل به ارزش­های درونی خود پی ببرد. نمی­توان گفت فقط یک صفت جز ارزش درونی فرد است. زیرا هر شخص ممکن است چندین ارزش درونی متفاوت داشته باشد.

معیارها برای انتخاب ارزش به صورت کاملاً شخصی است. خیلی از شما می­توانید ارزش­های بسیاری را در خود داشته باشید. نکته جالب این­جاست که ارزش­ها هم دارای اولویت­بندی های خاص خودشان هستند. ممکن است در فردی ثروت در اولویت اول ارزش‌هایش باشد ولی برای شخصی دیگر اولویت سوم محسوب شود. اولویت هر ارزش در واقع قدرت آن ارزش را نمایان میکند هر چقدر ارزش در فرد قدرتمندتر باشد، جزو اولویت­های اول محسوب می­شود.

اگر بخواهم کمی صریح­تر در مورد ارزش صحبت کنم، می­توانم بگویم ارزش­های ما  به هیچ شخصی ارتباطی ندارد. ارزش­های ما خوب و بدهای ما نیستند،آن چیزی که دلخواه ما است ارزش محسوب می­شود. ممکن است صفتی از نظر کسی بد باشد ولی از نظر من ممکن است ارزش محسوب شود. نیازی نیست که ما ارزش­های خود را به کسی اثبات کنیم. نیازی نیست ارزش­های ما عرف­های جامعه باشد. ارزش­ها از دیدگاه خود فرد تعریف می­شوند وکسی حق تحمیل ارزش را به کسی ندارد؛حتی جامعه نیز حق تحمیل ارزشی را بر شخصی ندارد. ارزش­ها را خانواده، دوستان و مدرک­های تحصیلی ما به ما تحمیل نمی­کنند. ارزش­های ما خواسته­های ما نیستند. خیلی از مواقع می­خواهیم خواسته­هایمان جزو ارزش­های ما باشد، چرا که خواسته­های ما معمولاً جز آرمان­های ما هستند و هر لحظه در تلاش هستیم که به آن­ها برسیم. برای مثال من دوست دارم ثروتمند باشم. من دوست دارم مهربان باشم. من دوست دارم سخاوتمند باشم. آیینها جزو خواسته­های من هستند. نمی­توانم آن­ها را به عنوان ارزش­های خودم متصور شوم. آیینها جزو اهداف آرمان­های من هستند و هیچ هدفی نمی­تواند ارزش محسوب شود. ارزش­ها صفات درونی ما هستند. ما با این صفات منتظرگرفتن بازخورد از جامعه و اطرافیان نیستیم و برای ارضای درونی خود آن­ها را داریم. اگر من کاری را انجام دادم و منتظر تعریف و تمجید اطرافیان بودم، مطمئناً این کار جزو ارزش­های من نیست.

شما نمی­توانید همه­ی ارزش­های دیگران را پیدا کنید، چرا که ممکن است ارزش کسی به صورت آشکار و نمایان نباشد. شاید بتوانید ازطریق بررسی رفتار دیگران در مواقع مختلف چند تا از ارزش­های آن فرد را تشخیص دهید، ولی این در صورتی اتفاق می افتد که شما تحت شرایط مختلف رفتار خاصی را به صورت ثابت از کسی ببینید. برای مثال شما شاید سخاوتمندی یکی از دوستان را در زمان­ها و مکان­های مختلف دیده باشید. حال می­توانید این صفت را جزو ارزش­های آن فرد در ذهن خود نگهدارید.

یکی از از خطاهایی که معمولاً در مورد ارزش وجود دارد، این است که گاهی ما احساسات را با ارزش­ها اشتباه می­گیریم، غافل از این­که احساسات یک نوع هیجان  و یک عامل بیرونی هستند که محرکی باعث ایجاد آن می­شود. اما ارزش­ها عوامل درونی هستند و از درون انسان سرچشمه می­گیرند. ارزش در مقابل عملی به عنوان یک عکس العمل نیست، ولی احساسات عکس العملی است که در مقابل محرک­های بیرونی بروز می­نماید. احساسات شما واکنش‌هایی به محرک­های محیطی است. شما یک صحنه­ی تصادف را می‌بینید و غمگین و پریشان می­شوید. این یک نوع هیجان و یک نوع واکنش در مقابل یک عامل بیرونی است.

* تفاوت زندگی ارزش محور و هدف محور:

زندگی­های ارزش محور بسیار ارزشمندتر از زندگی­های هدف محور می­باشند. در زندگی­های هدف محور، ممکن است فرد به بعضی از اهداف خود برسد ولی آن شادی، شادکامی و احساس خوشبختی را نداشته نباشد. در واقع آن حس در آن شخص پایدار نیست و پس از دستیابی هدف از بین می­رود؛ اما در زندگی­های ارزش محور، ارزش­ها قطب نمای زندگی هستند.کسانی که زندگی ارزش محور دارند، تمام تصمیمات­شان مبتنی بر ارزش است. این­گونه افراد بسیار انعطاف پذیر هستند، چرا که انتظاری در مقابل این ارزش ندارند.کسانی که ارزش محور زندگی می­کنند، در بیشتر مواقع شاد و با انرژی هستند.آن­ها خوشبختی را در خود می­یابند و از لحظه لحظه­های زندگی، لذت کافی و وافی می­برند. آنها انگیزه­ی بسیار بالایی دارند و همیشه در حال تکاپو و جنب و جوش هستند. گویا انرژی آن­ها  تمام شدنی نیست. در واقع آن انگیزه­ی بالایی که برای انجام کارهای روزمره دارند، آن­ها را بسیار فعال و پر جنب و جوش نشان می­دهد.

پس ما در مقابل ارزش تعریف دیگری نیز داریم، که به آن هدف گفته می­شود. هدف موقعیت یا مکانی است که ما برای رسیدن به آن نیاز به برنامه ریزی و سازماندهی داریم تا به نتیجه برسیم. تفاوت­های بسیاری بین اهداف و ارزش­ها وجود دارد و متعاقبا زندگی­های ارزش محور و هدف محور تفاوت­های بسیاری با هم دارند.

چند نمونه از تفاوت اهداف­ و ارزش­ها :

۱. هدف با گرفتن نتیجه تمام می­شود؛ اما ارزش تمام شدنی نیست.

۲. هدف یک عامل بیرونی است؛ همانند تحصیلات، ملک و املاک، خودرو و... اما ارزش یک عامل درونی است؛ همانند صداقت، شجاعت و عشق و...

۳. هدف، مقصد زندگی است؛ اما ارزش مسیر زندگی است.

۴. آزادی در هدف محدود به قوانین،آداب و رسوم و عرف­های جامعه می­شود؛ اما در ارزش، تعریف دیگری از آزادی داریم و آن آزادگی است. یعنی فارغ از همه چی بودن.

هدف آینده محور است؛ اما ارزش حال محور..۵

۶. در هدف لذت­ها نقطه­ای است و بعد از نتیجه حاصل شده، تمام می­شود؛ اما در ارزش، لذت­ها پایدار است.

۷. هدف را می­توانند از شما بگیرند، ولی ارزش را نمی­توان از شما گرفت.

فرض کنید شما می­خواهید به یک مسافرت بروید. اگر شما شخصی هدف محور باشید، فقط به انتهای مسیر و به مقصد می­اندیشید. در واقع سعی دارید با سرعت هرچه تمام­تر از این مسیر عبور کنید تا به مقصد نهایی برسید. بنابراین هیچ لذتی از زیبایی­های طبیعی مسیر نمی­برید؛ اما اگر کسی ارزش محور باشد، در طول مسیر از امکانات، زیبایی­های طبیعی و استراحتگاه­ها استفاده­ی لازم را می­برد. چرا که فقط به انتهای مسیر فکر نمی­کند. به نوعی از طول مسیر نیز لذت­های بسیاری می برد. شاید در رسیدن به هدف، زمان بیشتری را هم صرف کند؛ ولی مطمئناً شرایط بهتری را تجربه خواهد کرد و شادتر و پر انرژی­تر خواهید بود.

«هدف» یعنی ما از زندگی چه چیز می­خواهیم؟  و «ارزش» یعنی به این فکرکنیم که چه کسی هستیم؟ یا چه کسی می­خواهیم باشیم؟ وقتی شما می‌خواهید به مسافرت بروید آزادی عمل شما باید در چهارچوب‌های قوانین راهنمایی و رانندگی باشد. شما موظف به رعایت آن هستید. سرعت شما باید در طول مسیر به اندازه باشد تا تصادف نکنید و حادثه­ای برای شما پیش نیاید.

دوستان آزادی را در هدف‌ها برای ما اعتقادات، جامعه، قوانین ما و در نهایت خود هدف تعریف می­کنند. میزان آزادی ما محدود است و میزان آزادی ما در ارزش­ها بسیار متفاوت است. ما به جای آزادی،آزادگی داریم و در قید و بند هیچ چیزی نیستیم. آزادگی یک کیفیت انسانی است که از درون­مان سرچشمه می­گیرد.

«اهداف» نقطه­هایی از زندگی هستندکه ما برای رسیدن به این نقاط تلاش می­کنیم و زندگی را مرحله به مرحله پیش می­بریم. از هدف اول به هدف بعدی. ما در این نقاط احساس رضایت، لذت و احساس خوشبختی می­کنیم؟ ما برای «اهداف» این احساس­های زیبا را نداریم؛ چرا که تمام تمرکزمان روی رسیدن به «هدف» است. اما ما در« ارزش» هیچ نقطه­ی پایانی نداریم و هر لحظه با رضایت کامل زندگی می­کنیم.

ارزش، مسیر زندگی را مشخص می­کند. ارزش به عنوان گاردریل یا چهار چوبی که کل مسیر زندگی مشخص می­کند، باعث جلوگیری از انحراف مسیر می­شود. همین گاردریل باعث می­شود که ما خطرات کمتری در طول مسیر داشته باشیم. در واقع ارزش، یک نقطه امنیتی برای ما ایجاد می­کند.

در این جا باید اشاره کنیم که تصورات و باورهای اشتباهی در مورد ارزش وجود دارد که عبارتند از:

۱. ارزش­ها مدهای جامعه نیستند.

۲. ارزش­ها بایدها و نبایدهای جامعه نیستند.

۳. ارزش­ها خوب­ها و بدها جامعه نیستند.

۴. ارزش­ها خواسته­های ما نیستند.

. ۵. ارزش­ها آنچه در جامعه رواج دارد، نیستند

تعریفی از مد وجود دارد که می­گوید: که هر شی، رفتار و یا کالا که در سطح جامعه  تقلیدکنندگانی داشته باشد و منجر به بروز آن در میان عموم شود، « مد» می­گویند. همه­ی ما در جامعه­ای زندگی می­کنیم که هر روزه انواع مختلفی از مدها را می­بینیم. مدها در زمان­های مختلف تفاوت­هایی با هم دارند. بعضی از مواقع ویژگی­های رفتاری متفاوت، مثل یک نوع طرز پوشش، مهربانی، نوع دوستی، شجاعت و غیره مد می­شود. به این صورت که ما با دیدن تبلیغات فراوان یا خواندن مطالب هیجان انگیز در محیط­های مجازی تحت تاثیر قرار می­گیریم، از آن لذت می­بریم، و آن را به عنوان ارزش­های خود مد نظر قرار دهیم؛ حتی با انجام یکی دو مورد از این کارها خود را در قالب همان فرد نوع دوست، شجاع و غیره می­بینیم. به عنوان مثال، در برهه­ای از زمان حیوان­دوستی در جامعه­ی ما به عنوان یک رفتار پسندیده نمود پیدا کرد و هر شخصی برای اینکه نشان دهد که به حیوانات اهمیت می­دهد، شروع به نشر مطالب گوناگون در مورد این موضوع کرد. این در واقع پخش این مطالب در شبکه­های اجتماعی  به صورت مد بروز کرد. ما نمی­توانیم امثال این­گونه مدها را به عنوان ارزش­های فردی خود انتخاب کنیم.

در هر جامعه­ای بایدها و نبایدهای اخلاقی وجود دارد که عرف جامعه معمولا آن را تعیین می­کند، اما ما در تعریف «ارزش» گفتیم صفاتی است که از درون ما نشات می­گیرد. این صفات ممکن است جزو نبایدهای جامعه باشد و مورد پسند عموم نباشد. هر کسی مختار است که در انتخاب ارزش­های فردی کاملا مستقل عمل کند و نگاهی به بایدها و نبایدهای جامعه نداشته باشد. خوب و بدهای جامعه هم نمی­تواند به عنوان ارزش ما باشد. ارزش­ها حتما نباید هنجارهای جامعه باشد. شاید برای شما صفتی به عنوان ارزش انتخاب شود که گروهی از افراد جامعه آن تقبیح کنند. مثلا برای خیلی از افراد «ثروت» یک ارزش صرف است؛ ولی در همین جامعه برای بسیاری از افراد به عنوان ارزش محسوب نمی­شود.

ارزش­های فردی کاملاً با خواسته­های فردی متفاوت است؛ زیرا که «خواسته» یک عامل درونی محسوب نمی­شود و یک عامل بیرونی است. ما نمی­توانیم عامل بیرونی را به عنوان ارزش انتخاب کنیم. «خواسته» موردی است که ما آن را از محیط بیرون طلب می­کنیم، در صورتی که صفتی زمانی ارزش محسوب می­شود، که ما تحت هر شرایطی آن را داشته باشیم و در مقابل آن همان صفت را طلب نکنیم. مثلاً مهربانی نکنیم، تا با ما هم مهربان باشند. ما همه دوست داریم که اصالت داشته باشیم، شجاعت داشته باشیم، عشق داشته باشیم، کنجکاو باشیم و همه­ی صفات خوب را داشته باشیم؛ ولی تنها دوست داشتن این خصیصه­ها نمی­تواند عاملی باشد که ما آن را به عنوان ارزش انتخاب کنیم.

*چگونه یک مدیرکاب باید ارزش­های خود را شناسایی کند؟

تکنیک­های یافتن ارزش­های یک مدیرکاب:

۱. بررسی رفتارهای مختلف خود در شرایط متفاوت.

۲. بررسی ویژگی­های رفتاری اطرافیانی که بیشترین ارتباط را با آن­ها داریم.

۳. بررسی خصوصیات و ویژگی­های افراد موفق از دیدگاه خود.

۴. بررسی ویژگی­های افرادی که از آنها متنفر هستیم و یا ویژگی­های تنفری.

۵. بررسی و ارزیابی ویژگی­های خود با  لیست ارزش­های فردی استاندارد.

۶. پاسخ صادقانه­ی پرسشنامه­های ارزش­های فردی.

در بررسی رفتارهای خود باید ببینیم که در شرایط مختلف چه واکنشی از خود بروز می­دهیم؟ این که رفتارهای خودمان را بسنجیم و ببینیم که آیا در شرایط مختلف رفتارهای­مان تغییر می­کند یا خیر؟ این­که ادعای صداقت داریم، اما آن­جایی که صداقت به نفع ما نیست، و ممکن است مشکلی برایمان ایجاد شود تغییر رفتار می-دهیم؟ اگر منافع مالی­مان به خطر بیفتد، صداقت را زیر پا می­گذاریم یا خیر؟ اگر سنجیدید و دیدید که تحت هر شرایطی صداقت را رعایت کردید، مطمئن باشید که آن وقت «صداقت» جزو ارزش­های شما است. مثال­های بسیاری در این زمینه وجود دارد. شما باید به تک تک رفتارهای خود در شرایط مختلف دقت کرده و ببینید آیا همیشه آن رفتار خاص در آن مورد خاص ثابت است ؟ اگر چنین یافتید و مشاهده کردید که با انجام آن رفتارها لذت می­برید، و نیاز به تشویق و تمجید بیرونی ندارید، می­توانید آن را به عنوان ارزش برای خود در نظر بگیرید.

تکنیک بعدی این است که ویژگی­های اطرافیان خود را بسنجید. اگر نگاهی به ویژگی­های اطرافیان خود داشته باشید، در می­یابید که خیلی از ویژگی­های شما با آنها هم سطح است. معمولاً ما کسانی را برای معاشرت انتخاب می­کنیم که از نظر روحی و فکری به هم نزدیک باشیم. در واقع شما میانگین پنج نفری هستیدکه بیشترین زمان را  با آن­ها می­گذرانید. با بررسی ویژگی­ها و ارزش­های اطرافیان می­توان فهمید که آیا آن ارزش­ها را در خود دارید یا نه؟

یکی دیگر از تکنیک­های بررسی خصوصیات افراد موفق، بررسی از دیدگاه خود است؛ چرا که هر فردی از دیدگاه خود ویژگی­های خاصی را برای افراد موفق در نظر دارد. معمولاً این ویژگی­ها یا ارزش­های آن فرد است و یا خواسته­های آن فرد. بعد از کمی بررسی با در نظر گرفتن تفاوت «خواسته» و «ارزش» در­می­یابید که این ویژگی­های مورد نظر جزو ارزش­های شما است، یا جزو اهداف شما است. بعد از یافتن ارزش­های افراد موفق از دیدگاه شما می­بینید که بخشی از آن­ها جز ارزش­های فردی شما نیز هستند.

در بررسی تنفرات می­توانید به ارزش­های خود نیز پی ببرید. معمولاً عکس ویژگی­ها و خصوصیاتی که مورد تنفر شما هست، می­تواند جزو ارزش­های شما باشد. به عنوان مثال اگر شما از دروغگویی متنفر باشید، ممکن است راستگویی و صداقت یکی از ارزش­های شما باشد؛ چرا که شما را به مرز تنفر از از دروغگویی رسانده است.

مهمترین تکنیک شناسایی ارزش­های فردی می­تواند لیست ارزش­های فردی باشد. روانشناسان مختلف لیست­های گوناگونی را در این مورد تهیه کرده­اند. شما نیز می­توانید با بررسی آیتم های مختلف این لیست­ها تا حدودی ارزش­های خود را شناسایی کنید. فقط دقت داشته باشید لیست­های مورد نظر دارای تعاریف صحیحی از ارزش­ها باشند. شما نباید با تعارفات موجود در ذهن خود این بررسی را انجام دهید؛چون ما در خیلی از مواقع در مورد موضوعی خاص، با تعارفات ذهن خود رو به رو هستیم. تعارفاتی که کاملاً با استانداردهای موجود متفاوت است. مثلاً در تعریف «ارزش»، پذیرش این است که ما خود و دیگران را آن گونه که هستند، بپذیریم. حال شما ببینید آیا خود و دیگران را آن­گونه که هستند، به صورت واقعی پذیرفته­اید؟

استفاده از پرسشنامه­ی ارزش­های فردی، یکی دیگر از تکنیک­های یافتن ارزش­های شما می­تواند باشد این پرسشنامه ها نیز در شکل­های گوناگون توسط متخصصین امر تهیه شده و در دسترس می باشد. فقط کافیست با کمی جستجو در سایت­ها و مقالات  و کتاب­های روانشناسی به آن دسترسی پیدا کنید. ولی پیشنهاد می­کنم که این پرسشنامه­ها را در حضور مشاورین روانشناسی پاسخ دهید؛ و در این زمینه از نظریات آنان کمک بگیرید تا نتایج بهتری برای شما حاصل شود.

مزیت­های ارزش­های فردی که یک مدیرکاب بعد از تعیین ارزش­های فردی و پایبندی به این ارزش­ها خواهد داشت:

۱. شناسایی اهداف.

۲. واکنش مناسب در موقعیت­های دشوار.

۳. کمک به تصمیم­گیری صحیح.

۴. جلوگیری از بی­نظمی و داشتن شفافیت.

۵. توانایی بالا در استخدام کارمندان در راستای ارزش­های خود.

۶. احیای حس ارزشمندی.

۷. ارتقای اعتماد به نفس.

۸ . افزایش میزان شادی.

در توضیح مزیت­های ارزش­های فردی مدیرکاب، باید بگویم مهمترین و اساسی­ترین مزیت شناسایی اهداف، نتیجه­ای عالی خواهد بود. دقت بفرمایید مدیری که ارزش­های خود را نشناخته باشد، چگونه می­تواند اهداف خود را شناسایی کند، و در راستای ارزش­های خود قدم بردارد؟ فارغ از این­که این اهداف چه می­خواهند باشند، مدیرکاب می­تواند بعد از شناسایی ارزش­های فردی، بهترین اهداف را برای خود در نظر بگیرد. من اگر به عنوان مدیر کاب، مدیری که می­خواهد اثربخش و کارا و بهره­ور باشد، ندانم چه کسی هستم و چه ویژگی­هایی دارم؛ حتما نمی‌توانم اهداف خود را درست انتخاب کنم. اما چناچه من با شناسایی ارزش­های خود توانستم خود را بشناسم، آنگاه با توجه به ویژگی­هایی که از خود سراغ دارم وآگاهی از نقطه قوت­هایم بهترین اهداف را که قابل دسترس هم باشد، انتخاب می­کنم. در نهایت چون  ویژگی­های فردی من می­تواند بهترین پتانسیل برای رسیدن به اهدافم باشد، حتماً نتیجه­ی خوبی از این اهداف خواهم گرفت. مطمئنا یکی دیگر از از ویژگی­های مدیران موفق انتخاب واکنش مناسب در موقعیت­های دشوار و حساس است. مدیری که یکی از مزیت­های فردیش آرامش و خودکنترلی است، می­تواند در شرایط حساس و بحرانی واکنش مناسبی را نشان دهد. تصمیم­گیری صحیح باید یکی از ویژگی‌های مهم هر مدیری باشد. در واقع می­توان گفت مهمترین وظیفه­ی هر مدیر«تصمیم گیری» است. شناخت ارزش­های فردی در هرکسی کمک شایانی به تصمیم­گیری صحیح در مورد مشکلات و پیشامدها می­کند. مدیرکاب باید دارای نظم شخصی بالایی باشد؛ و این نظم شخصی در کنار ارزش­های فردی باعث شفافیت در او می­شود؛ زیرا یک مدیر کاب که دارای ارزش­های فردی است و در هر شرایط و هر موقعیتی یک نوع رفتار را نسبت به موضوعی از خود بروز می­دهد، ارزش خود را تغییر نمی دهد.او از چارچوب ارزش­های خود خارج نمی­شود و همیشه در مسیر آن گاردریل مشخص شده در حال حرکت است. یک مدیرکاب برای استخدام کارکنان خود دارای چهار چوب خاصی است؛چرا که ارزش­های فردی این اجازه را به او نمی­دهد که هر فردی را به عنوان کارمند استخدام نماید. این چارچوب باعث می­شود نیروهای انسانی خاص و هم راستا با تفکرات مدیر مجموعه در آن­جا استخدام شوند.

مدیرموفق که دارای ارزش­های فردی است، حس رضایت­مندی و ارزشمندی بالایی نسبت به خود دارد. یکی از عوامل مهمی که باعث پیروزی و موفقیت درکارهای مختلف می­شود، همین داشتن حس لیاقت است. اگر مدیری نسبت به خود این حس را نداشته باشد، مطمئناً هیچ کدام از کارمندان زیر مجموعه او را لایق مدیریت نخواهند دانست. در نتیجه این سمی مهلک برای آن مجموعه است. درون وجود هر مدیرکاب بعد از شناسایی ارزش­های فردی، خود به خود حس ارزشمندی و رضایت­مندی احیا می شود، و به بالاترین سطح خود در فرد می­رسد.

در دنیای کنونی دیگر کسی نیست که اهمیت اعتماد به نفس را نداند. یکی از مهمترین فاکتور­های پیروزی یا شکست در افراد گوناگون و درکارهای مختلف عامل« اعتماد به نفس» است. اعتماد به نفس مقوله­ای بسیار مهم است که  از فاکتورهای اصلی موفقیت به شمار می­رود. با نگاهی گذرا به زندگی اطرافیانمان می­بینیم که هرکسی دارای اعتماد به نفس بالاتری است، شرایط زندگی بهتری هم دارد. اگر بخواهیم در مقیاس کوچک­تر با مثالی ساده اهمیت اعتماد به نفس بگوییم، می­توانیم به تیم­های ورزشی اشاره کنیم. اگر دقت کرده باشید در تمام تیم­های ورزشی مهمترین عامل پیروزی داشتن روحیه­ی بالا و اعتماد به نفس است. اگر تیمی از لحاظ جسمانی، تاکتیکی و... آمادگی لازم را داشته باشد ولی مشکل ضعف روحیه داشته باشد، مطمئنا نداشتن اعتماد به نفس باعث شکست آن تیم می­شود.مسلما شما کری خواندن های معمول میان بازیکنان و مربیان تیم­های مختلف را قبل از مسابقه دیده­اید؛ این تکنیک باعث تضعیف روحیه و کاهش اعتماد به نفس در تیم مقابل می­شود. در بسیاری از مواقع همین جنگ­های روانی­ بیرون از بازی، تعیین کننده­ی گروه پیروز مسابقه است. ارزش-های فردی، اعتماد به نفس مدیران کاب را به میزان شگفت انگیزی بالا می‌برد تا در بیشتر فعالیت‌های خود به موفقیت دست یابد. فردی که توانسته ارزش­های خود را شناسایی کند و با توجه به آن­ها مسیر زندگی خود را واضح و شفاف مشخص کرده، احساس آرامش عمیق و رضایت­مندی خاصی دارد. همین دو عامل فارغ از موفقیت‌ها و پیشرفت­ها در فرد، ایجاد شادی و شادمانی می­کند.

آیا یک مدیرکاب می­تواند برای خود ارزشی ایجاد کند یا آن را تغییر دهد؟ خیلی از شما عزیزان  ممکن است ارزش­هایی را که در خود شناسایی کرده­اید، همراستا با اهداف خود نبینید. شاید هم این دو را در تضاد با هم ببینید و بخواهید تغییراتی در ارزش­های خود بدهید و دنبال راهکار باشید. شما با بررسی شخصی، ارزش­های خود را شناسایی کرده­اید. ارزش­هایی که سالیان سال با آن زندگی کرده­اید اما ویژگی­های شما آن توانایی را نداشتند که شما را به موفقیت برسانند. پس حالا قصد تغییر آن را دارید و به دنبال ارزش­هایی هستید که جایگزین ارزش­های قبلی شوند. می­خواهید که به موفقیت­های دلخواه خود برسید و تحولی متناسب با زندگی خود ایجادکنید. در این مورد می­توان گفت سال­ها پیش آقای «رابرت دیلتز» در این مورد روشی را به نام روش هرم عصبی- منطقی پیشنهاد کرده است.

آقای «رابرت دیلتز» روش ساده و جالبی را در زمینه­ی تغییرات شخصی و یادگیری نشان داده  است. این الگو از یک سری سلسله مراتب و سطح­های مختلف تشکیل شده است که همگی در کنار هم قرار دارند. این الگو دارای چارچوبی است برای سازمان دادن و جمع آوری اطلاعات که می‌تواند برای ایجاد تغییر مورد نظر در خودمان، ما را به بهترین روش راهنمایی کند. آقای دیلتز شش سطح  را معرفی می­کند که در زندگی بسیار اثرگذار است.او این­گونه مطرح می‌کند که این تغییرات می‌تواند در یک سطح از این شش سطح یا بیشتر ایجاد شود. ما باید اول این شش سطح را بشناسیم، تعریف آن را بدانیم و آگاه باشیم که چه تغییراتی را می‌توانیم در این سطوح در درون خودمان به وجود بیاوریم؛ تا بتوانیم با این تغییرات، ارزش­های مربوطه را در خود ایجاد کنیم و ایرادات کار خود را مشخص کنیم. این شش سطح کاملاً با هم مرتبط هستند. در هر کدام از این شش سطح می­توان تغییراتی را در سطح دیگر به وجود آورد. با شناسایی سطح مشکل­دار می­توانیم با  ایجاد تغییری کوچک در سطح بالاتر، سطح پایین­تر را اصلاح کنیم. چون این سطح­ها کاملاً بر هم تاثیرمی­گذارند. این شش سطح مانند آبشاری هستند که از بالا به پایین در حال سرازیرشدن است و این به این معنی است که تمامی سطوح باید با یکدیگر هماهنگی کاملی داشته باشند. زمانی که این سطوح هم راستا نباشند، باعث ایجاد ناهماهنگی و بروز مشکلات فردی ما می­شوند. تغییر فردی زمانی پیش می­آید که این سطوح را درک کرده باشیم و با درک این سطوح و نحوه­ی تاثیر بر خودمان آشنایی کامل داشته باشیم. هنگامی که به اندازه کافی آشنایی پیدا کردیم، می­توانیم آن چیزی که مد نظرمان است، تغییر بدهیم.

سطوح هرم عصبی- منطقی:

محیط: اولین یا پایین­ترین سطح «محیط» است. به این معنی که: «عمل یا عکس العملی که در یک مکان مشخص یا در ارتباط با یک سری افراد و اشخاص از ما صادر می­شود.» معمولاً اتفاق­ها در موقعیت و زمان خاص صورت می­گیرد.

رفتار : هنگامی که ما در یک موقعیت مکانی قرار می­گیریم، یک سری اعمال ویژه‌ای را انجام می­دهیم که می­تواند آگاهانه یا غیرآگاهانه باشد. مثل رفتار،گفتار،حرکات بدن، آداب معاشرت و هر چیزی که حالت ما را تغییر می­دهد. این حالت­ها در واقع تبدیل به رفتار ما می­شوند.

توانایی و استعدادها: هر شخص توانایی و استعدادهای خاصی دارد که آیینها به صورت مشخص در رفتار ما تاثیر مستقیم می­گذارند. ما در زندگی از این توانایی­ها و استعدادها استفاده می­کنیم.

باورها و ارزش­ها: هرکدام از ما درک­های متفاوتی در مورد موضوعات مختلف داریم. هرکدام ازما با توجه به این درک­ها دارای اعتقادات، باورها، چهارچوب­ها، ارزش­ها و خط قرمزهایی هستیم که از دوران کودکی به وسیله­ی تکرارهای مکرر در ذهن ما تثبیت شده­اند.تغییر این باورها و ارزش ها بسیار سخت است. تمامی کارها و رفتارهای ما در طول روز بازخوردی از باورها و ارزش­های ما هستند. هنگامی که ما به این مقولات بسیار اطمینان می­کنیم، به طور ناخودآگاه در تعیین مسیر زندگی ما نقشی اساسی ایفا می­کنند. حال اگر کمی از این باورها و ارزش­های ما غلط باشند، عامل بازدارنده­ی بزرگی سر راه موفقیت­ها و تحولات ما هستند؛ زیرا ما اکثر تصمیمات­مان را برحسب همین باورها و ارزش­ها می­گیریم.

هویت: «هویت» یعنی این­که شما بدانید چه کسی هستید و چه احساسی نسبت به خود، در وجود خود دارید. باید به این نکته نگاه ویژه­ای داشته باشیم که طرز نگرش به زندگی در این سطح برای ما مشخص می­شود. این که وقتی ما احساس خوبی نسبت به خود داشته باشیم، می­تواند چه تاثیر مثبتی بر ما داشته باشد؟ و یا اگر احساس ما خوب نباشد، می­تواند چه تاثیر مخربی داشته باشد؟

معنویات: این سطح، سطح معنوی و روحانی ما را تشکیل می دهد و بالاترین سطح هرم است. سطحی که بعد وجودی ما را تشکیل می دهد و قدرت بسیاری دارد. این سطح نفوذ بسیاری بر سطوح پایین­تر دارد. پس ما  با تقویت سطح معنویت است که می­توانیم در تمام سطوح تاثیر بسزایی داشته باشیم.

حال ببینیم ما در این سطوح ذکر شده، چه شرایطی داریم و کجای این سطوح قرار داریم. می­توانیم با یک سری سوالات مشخص و ساده آن را برای خود مشخص کنیم.

برای سطح اول معنویت سوال­مان با «برای چه» شروع می شود.

برای چه به وجود آمده­ام؟

برای سطح بعدی هویت از« چه کسی» استفاده می­کنیم.

من چه کسی هستم؟

در سطح باورها و ارزش­ها از کلمه­ی «چرا » «در رابطه با چه» و«یعنی چه» استفاده می­کنیم.

چرا من این باور را دارم؟

این باور من یعنی چه؟

این باور من در رابطه با چه چیزی است؟

در سطح توانایی و استعداد­ها از کلمه­ی «چگونه» و «چه مهارتی» استفاده می­کنیم.

چگونه می­خواهم این کار را انجام بدهم؟

با چه مهارتی می­خواهم  این کار را انجام بدم؟

با کدام توانایی می­توانم انجام دهم؟

در سطح رفتار از کلمات «چه» و «چه چیز» استفاده می­کنیم.

چه چیزی باعث این رفتار می­شود ؟

چه عاملی باعث انجام این عمل شد؟

برای سطح آخر یعنی محیط از کلمات « کجا » و «چه وقت » و« با چه کسی» استفاده می­کنیم.

من کجا این رفتار را انجام دادم؟

چه وقت این رفتار را انجام دادم؟

با چه کسی این رفتار را انجام دادم؟

اگر به دقت بفرمایید از راس هرم رو به پایین به ترتیب معنویت، هویت، ارزش، توانایی، رفتار و محیط قرار دارند. بیشترین قدرت در سطح معنویت وجود دارد و هرچه از بالا به سمت پایین حرکت می­کنیم این تاثیرات کمتر می شود. اکنون با کمی تامل در می­یابیم که در کدام یک از سطوح دارای مشکل هستیم؟ بعد با کمی تغییر در سطح بالاتر به وسیله آگاهی سطح مشکل دار را  اصلاح می­کنیم.

 

 (WATCH) ببین و مراقب باش:

در جوامع غربی بحثی به نام «ببین و مراقب باش» مطرح شده است،که آن را به خیلی از بزرگان نسبت داده­اند. بعضی از کتب از «امرسون»که نویسنده قابلی در زمان خود بوده، نقل می­کنند. بعضی دیگر، از اندیشمندان دیگری نام برده­اند؛ مثل «گاندی» ، «اوتلا» و «لائوتسه» بنیانگذار آیین تائو. در این نظریه این­چنین مطرح می‌شود که: « مواظب افکارت باش که تبدیل به گفتار می­شوند. مواظب گفتارت باش که تبدیل به رفتارت می­شود. مواظب رفتارت باش که تبدیل به عادت می­شوند. مواظب عاداتت باش که شخصیت را شکل می­دهند، و مواظب شخصیتت باش که در نهایت سرنوشتت را رقم می­زند.»

برگردیم به زندگی شخصی افراد عادی. برخی از افراد هستند که ورودی­های ذهن­شان  بر روی همه چیز باز است. هرچیزی را می­بینند، هرچیزی را می­خوانند و هرچیزی را می­شنوند. با تکرار این ورودی­ها، باورها و ارزش­های خاصی در ذهن­شان تشکیل می­شود. فارغ از این­که ممکن است این اعتقادات و ارزش­ها به کلی غلط باشند. به عنوان مثال فرد آن­قدر اخبار و مسائل منفی شنیده و دیده که همه چیز را به صورت منفی می­بیند و منفی قضاوت می­کند. افکار منفی تاثیر مستقیمی درگفتارش می­گذارد و ناخودآگاه تمام جملاتی که از زبانش جاری می­شود، بار معنایی منفی دارد. تحت این شرایط تمام برداشت­ها و افکار نیز بار منفی به خود می­گیرد. بعد از مدتی همین گفتار منفی تاثیراتش را بر روی رفتار فرد منفی­گرا می­گذارد و رفتارهای منفی شروع می­شود. بدین ترتیب تکرار این رفتارهای منفی باعث تشکیل عاداتی غلط در وجود فرد می­شود. وقتی عادت­ها غلط باشد، شخصیتی که شکل می­گیرد، نمی­تواند شخصیتی چندان خوبی باشد. در نتیجه این شخصیت مشکل­دار می­تواند در سرنوشت فرد تاثیر بگذارد. امید دارم که شما عزیزان در پایان این فصل، همانند یک مدیر کاب، حواستان به ورودی­های ذهنتان، و بعد به ترتیب به گفتار، رفتار، عادات و به شخصیت­تان باشد تا بتوانید سرنوشت خوبی را برای خود و اطرافیان خود رقم بزنید.

در ادامه، فصول بعدیِ کتاب نیز منتشر خواهند شد.

اعتماد نفستوسعه فردی
۲
۰
شهرام بهرام نژاد
شهرام بهرام نژاد
مشاور کسب و کار و توسعه فردی مدیران نویسنده کتاب توسعه فردی مدیر کاب و هوش هیجانی مدیر کاب
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید