وقتی در رانندگی مسیر خود را گم میکنیم، یکی از بهترین ابزارهایی که میشود از آن استفاده کرد، مسیریاب است؛ که مسیریاب برای اکثر خودروها تعبیه شده است. وقتی آن را روشن میکنیم، اولین کاری که میکند این است که موقعیت مکانی ما را در نقشه مشخص میکند، و نسبت به مقصدی که در نظر داریم مسیرهای متنوعی را به ما پیشنهاد میدهد. ما میتوانیم با کمک آن مسیر خود را پیدا کرده و به مقصد برسیم. در واقع« احساس» مسیریاب درونی ما است و اگر ما احساسات خود را نادیده بگیریم در مسیر زندگی گم میشویم. این احساسات ما هستند که تعیین میکنندکه به چه چیزی نیاز داریم. احساسات تعیین میکنند که هدفهایی که انتخاب کردیم به سود ما است یا به ضرر ما.
وقتی در انجام یک کار احساس خوشحالی نمیکنیم، توجه به این احساس باعث میشود این کار را رها کرده و انجام ندهیم؛ و به دنبال کاری برویم که احساس خوشحالی به ما میدهد. احساسات نقشهی زندگی ما هستند. آنها تعیین میکنند که چه بخواهیم، چطور به آن برسیم و چگونه آن را حفظ کنیم. به عنوان مثال عشق باعث میشود کسی را دوست داشته باشید، راههای رسیدن به آن را کشف کنید و در تداوم رابطهی خود با او تلاش کنید. کسانی که احساسات خود را نادیده میگیرند، مطمئناً به هیچ موفقیتی دست نمییابند.
حافظ میفرماید:
« هنگام تنگدستی در عیش کوش و مستی
کین کیمیای هستی قارون کند گدا را»
و یا حضرت مولانا میفرماید:
«خوش باش که هرکه راز داند/ داند که خوشی خوشی کشاند
شیرین چو شکر تو باش شاکر/ شاکر هر دم شکر ستاند»
اگر قرار بود احساس به طور خلاصه در قالب شعری بیان شود، اشعار مولانا،حافظ و دیگر شاعران عرفانی مثل آیینهی تمام نمای آن هستند و این افتخاری است که در ادبیات وعرفان ما با ایجازو تشبیه و صنایع ادبی، به زیبایی و به طورآهنگین، سخن علوم جدید مدیریتی و توسعهی فردی را بیان کردهاند. اهمیت تفکر و ارتباط آن با احساس، فکر و رفتار آنقدر زیاد است که باز میبینیم در قدرت و اهمیت آن مولانا چنین میگوید:
« از یک اندیشه که آید در درون
صد جهان گردد به یک دم سرنگون »
در این فصل در نظر دارم دقیقترین وکاملترین ابزار مسیریاب را خدمت شما معرفی کنم که در جهت تبدیل شدن به یک مدیر کاب کمک کننده است. احساس موهبت بسیار زیبایی است که خداوند متعال عالم در وجود ما قرارداده است. موهبتی که همیشه نسبت به آن بسیار بیتفاوت بودهایم و از کنار آن به راحتی گذشتهایم.گویی دقت ما بر روی مقولهی احساس در ارتباط با مسائل احساسی با افراد، خلاصه شده است. غافل از اینکه این ابزار میتواند شما را به یک مدیرکارا و اثربخش تبدیل کند. اگر مکانیزم احساس به خوبی به کار گرفته شود، مطمئنا در ایجاد و دستیابی به نتیجه دلخواه کمک شایانی خواهد کرد.
احساس در لغت به معنی دریافتن وآگاه شدن به چیزی، با یکی از حواس است.
احساس فرآیندی در بدن انسان است، که باعث ایجاد پاسخی خاص، نسبت به محرکی خاص میشود. احساس طی سالهای رشد و تکامل انسان در ژنهای او برنامه ریزی میشود؛ همینطور انواع مختلفی از واکنشهای جسمی و شناختی انسان را در بر میگیرد. لازم به ذکر است که با وجود پیشرفت علم، برخی از احساسات هنوز به خوبی درک نشدهاند.
احساس توسط سیستم لیمبیک مغز(مرکز پردازش عاطفی انسان) پردازش میشود، در نتیجه احساسات، غیر منطقی و غیر معقول هستند؛ زیرا سیستم لیمبیک درپشت نئوکورتکس مغز (بخشی از مغز که به افکار آگاهانه و استدلال اختصاص یافته) قرار گرفته است. احساس را میتوان از طریق جریان خون و فعالیت مغزی به شکل تخصصی و همچنین از طریق مشاهدهی تغییرات چهره و وضعیت قرارگیری بدن به صورت عینی اندازهگیری کرد.
احساسات روش بنیادی فهم دنیا است. احساس به ما میگوید که چه میخواهیم و چه نمیخواهیم. چه چیز باعث لذت ما و چه چیزی باعث رنج ما میشود؟ احساسات ما را تحریک میکند تا به سود خودمان، انطباقی عمل کنیم و هدفهای زندگی را دنبال کنیم. اگر در هنگام برنامهریزی و هدفگذاری و تصمیمگیری به این معقوله توجه کافی نداشته باشیم، کاملا در اشتباه هستیم و هیچ نتیجهای از آنها حاصل نخواهد نشد.
مولفههای احساس:
هر احساسی سه مولفه دارد. برای اینکه بتوانیم با احساسات در تماس باشیم، لازم است این سه مولفه را همیشه در نظر بگیریم:
۱. اولین مولفهی هر احساسی شناخت آن مولفه است. به طوری که بتوانیم به طور صحیحی احساس خود را بشناسیم و نام گذاری کنیم.
۲. دومین مولفهی احساس، مولفهی فیزیولوژیک است. این مولفه به این معنی است که بتوانیم رد پای احساس را در بدنمان ببینیم؛ زیرا هر احساسی بر اندامهای مختلف بدن تاثیرات متفاوتی دارد. به عنوان مثال در ناراحتی و خوشحالی،تجربههای بدنی کاملا متفاوت است. هنگام خوشحالی ما صورتمان حالت لبخند به خود میگیرد؛ ولی در حالت ناراحتی چهرهی ما حالتی غمگین دارد. در واقع غم باعث احساس سنگینی در قفسهی سینه و بغض در گلو میشود.
۳. سومین مولفهی هر احساس با تکانههایی همراه است که جنبههای رفتاری احساس را به وجود میآورد. به این معنی که باید بتوانیم آنچه احساس ما میخواهد، انجام بدهیم. در واقع هر احساسی تکانههایی را به وجود میآورد که هدف آن تعامل و برقراری ارتباط با محیط وشخصیت دیگران است. مثلاً زمانی که احساس عشق ایجاد میشود، انسان دلش میخواهد معشوقش را در آغوش بگیرد؛ یا زمانی که خشم به وجود میآید انسان با نوعی از پرخاشگری میخواهد آن را نشان بدهد.
در زمانی که ما نسبت به این مولفهها آگاهی داشته باشیم، میتوانیم بگوییم که با احساساتمان در ارتباط هستیم. به علاوه عدم آگاهی از این مولفهها به این معنی است که نسبت به احساس خود در حالت تدافعی به سر میبریم؛ یا اینکه به جای آن در حال تجربهی اضطراب هستیم. اگر مدیری در حالت اضطراب باشد، نمیتواند در امور مربوطه تصمیمی درست بگیرد.
افراد در هنگام درگیری فیزیکی ادعا میکنند که خشمگین هستند. آنها در تصویرسازی ذهن خود میخواهند شخصی را که از آن عصبانی هستند، بزنند. با این وجود بیگمان زمانی که از آنها سوال میشود، چگونه آن خشم را تجربه میکنند، چیزی که نشان میدهند، تنشهای عضلانی، خشک شدن دهان، ناراحتی معده و لرزش دستان است؛ اما این الگوی فعالیت شبیه الگوی فعالیت خشم در بدن نیست.آنچه آنها میگویند، بیشتر به الگوی اضطرب شباهت دارد. وقتی که الگوی فعالیتهای بدنی خشم با اثر آن جابهجا میشوند، باعث ایجاد سردرگمی در کارها میشود. این اتفاق برای بسیاری از ما رخ میدهد. بسیاری از ما تجربهی فیزیولوژیک یک احساس را تعریف و در برابر آن از خود دفاع میکنیم. حتی با اینکه نمیتوانیم به درستی نام آن را بیان کنیم، اغلب موارد میتوانیم تصویرهای مرتبط با آن احساس را مطرح کنیم. برخی از افراد حتی نمیتوانند خیلی از احساسات آشکار خود را نامگذاری کنند. این افراد در حال استفاده از مکانیزم دفاعی "انکار" هستند. آنها میتوانند ساعتها در مورد آنچه که دیگران در حق او بیانصافی کردند،حرف بزنند اما زمانی که از احساس آنها سوال میشود، میگویند هیچ احساسی ندارم.
حتما متوجه شدهاید که در هنگام ناراحتی، از خود و تمام دنیا برداشت بدبینانهای دارید و در حالت بدی فرو میروید. آن گاه با خود میگویید: « زندگی چه فایده ای دارد؟ من بازنده هستم و رنگ موفقیت را نخواهم دید! » احتمالاً در نگرانی و احساس این فکر به ذهن شما میرسد. این که اگر کنترلم را از دست بدهم حتما سقوط میکنم و بعد چه اتفاقی خواهد افتاد؟
اغلب افکار منفی به تنهایی، اشتباه و غیر منطقی هستند؛ و به گونهای فریبکارانه، واقعبینانه به نظر میرسند. میخواهم شما را از شر این قبیل روحیات ناخوشایند نجات بدهم و طرز تلقی مثبت و واقع بینانهتری در شما ایجاد کنم. امروزه این روش یکی از مرسومترین شیوههای مدیریت ذهن و احساسات در علم مدیریت و توسعهی فردی است که شما مدیران کاب باید داشته باشید.
*مدیریت احساسات در توسعهی فردی مدیرکاب:
کسانی که احساسات خود را نادیده میگیرند، از اطلاعاتی که آن احساس در اختیارشان میگذارد، محروم میمانند. در نتیجه نمیتوانند با آگاهی کامل از وضعیت خویش انتخاب مناسبی در زندگی داشته باشند. بنابراین به منظور داشتن عملکرد کامل به عنوان یک انسان، تجربه و پذیرش هر احساسی یک امر ضروری است. احساسات به طور ذاتی نه بد و نه خوب هستند. نه امن و نه خطرناک و نه نشانهی ضعیف یا قوی بودن. خیلیها معتقدند که روحیهی بد آنها به خاطر عوامل خارج از کنترل آنها است و از خود میپرسند، چگونه احساس خوشبختی کنم؟چگونه نسبت به خود احساس خوبی داشته باشم؟ در صورتی که من فرد موفقی نیستم و آدم حقیری هستم. برخی روحیهی بد خود را به هورمون یا ژنتیک خود نسبت میدهند و بعضیها هم اتفاقات به ظاهر فرمول شدهی دوران کودکی در ضمیر ناخودآگاه ه را عامل احساس بد خود میدانند. از نظر عدهای دیگر اگر احساس بد، ناشی از بیماری و یا دلسردی مربوط به زمانهای اخیر باشد واقع بینانه است. برخی از مردم نیز روحیهی خود را به وضع بد جهان و اوضاع نابسامان اقتصادی نسبت میدهند. به اعتقاد آنها از فلاکت و بدبختی نمیتوان گریخت. البته نمیتوان از عوامل مختلف به راحتی گذاشت. بدون شک حوادث طبیعی و محیطی، میزان هورمونهای ترشح شدهی بدن، تفکرات وتجربیات مربوط به گذشته و تضادهای اجتماعی روی ما تاثیر میگذارند؛ ولی این نظریه پردازیها بر مبنای باوری است که میگوید، احساسات ما به دور از کنترل ما است. اگر به خود بگوییم که نمیتوانم احساساتم را تغییر دهم، در واقع قربانی این باور خود شدهایم و خود را فریب دادهایم؛ زیرا واقعیت این است که میتوانید احساساتتان را تغییر دهید و حتی تحت کنترل خود درآورید. اگر میخواهید احساس بهتری داشته باشید، باید بدانید که به جای حوادث بیرونی، این افکار و طرز تلقیهای شما هستند که احساسات شما را به وجود میآورند. شما با تغییر اندیشه و فکر میتوانید احساس و رفتار و عملکرد خود را تغییر دهید. این یک اصل ساده و شگفت انگیز برای تغییر زندگی شما است یک رابطه بسیار قوی بین اندیشه، روحیه و احساسات شما وجود دارد.
فرض کنید رئیس جمهورکشورتان به شما گفته است که شما را دوست دارد. چه احساسی پیدا میکنید؟ بعضیها با شنیدن این تعریف خوشحال میشوند؛ اما کسانی هم هستند که ممکن است ناراحت شوند، و یا تعدادی هم ممکن است عصبانی شوند. دلیل واکنشهای متفاوت به یک جمله چه میتواند باشد؟ علت این است که هرکدام از افراد تعریف را به شیوه خود تلقی میکنند و این شیوه تلقی باز میگردد به نحوهی تفکرات و باورهای فرد. مطمئناً کسی که رئیس جمهور را انسان خوبی میشناسند از این تعریف خوشحال میشود و اگر فردی رئیس جمهور خود را شخصی دروغگو و چاپلوس بداند، احساس خوبی نسبت به این تعریف نخواهد داشت. اگر فردی در مجموعهی کارکنان دفتر ریاست جمهوری باشد، مطمئنا از این تعریف بسیار استقبال میکند و لذت میبرد. هر شخصی با توجه به شیوه تلقی خود حسی را میگیرد. احساس شما منحصراً ناشی از طرز فکر شما به همین دلیل است که میگویند: « افکار، روحیات شما را شکل میدهد.»
در فصل قبل در مورد تغییر افکار بحثهایی را مطرح کردم و بیان کردم که افکار شما را ورودیهای ذهن شما تحت کنترل دارند و با کنترل ورودیهای ذهن خود میتوانید افکار خود را تحت کنترل درآورید. در برخورد با حوادث ناگوار هم همین مطلب صدق میکند. فرض کنید شخص محترمی در مقام انتقاد از شما حرف میزند. چه احساسی پیدا میکنیم؟ اگر خود را بد و مقصر بدانید، احساس بدی در شما نمایان میشود.اگر فکر میکنید که انتقاد کننده در مقام تحقیر است و میخواهد شما را تحقیر کند، نگران میشوید. اگر به خود بگویید که تمام تقصیر متوجه آنها است، انصاف نیست که انتقاد کننده چنین حرفی را بزند. پس احساس خشم میکنید. ولی اگر از عزت نفس خوبی برخوردار باشید، ممکن است از روی کنجکاوی بخواهید که از دلیل انتقاد او آگاه گردید. اینجا در اصل میبینیم پیامی که شما به خود میدهید، روی احساستان تاثیر بسیاری دارد. پس از این مهمتر این است که بدانید با تغییر فکر خود میتوانید احساستان را نیز تعویض کنید.
رابطهی «احساس و تفکرات» و شیوهی کنترل احساس با تفکرات:
احساس شما به دو صورت میتواند باشد؛ یا خوب است یا بد. حد وسطی را نمیتوان متصور بود.« احساس» حد وسط ندارد و نمیتواند خنثی باشد. اما به اشتباه خیلی از افراد میگویند که در مورد مسئلهای احساسی خنثی دارند. باید بدانیم که آن احساس خنثی، در واقع همان احساس بد است.
اگر میخواهید از شرایط روحی بد خلاص شوید، باید قبل از هر چیز بدانید احساس منفی ناشی از اندیشهی منفی میباشد. اندوه و افسردگی ناشی از تفکر از دست دادن و یا باختن هست. نمونههایی از احساسهای بد و افکاری که باعث ایجاد این احساسات شده را برای شما بیان میکنم:
احساس ناامیدی و درماندگی:
در احساس نا امیدی و درماندگی شما گمان میکنید که مشکل شما ادامه دارد؛ یا فکر میکنید این حالت در من تمام نخواهد شد. وضع بهتر نخواهد شد و هیچ امید و آرزویی نخواهید داشت.
احساس اندوه و افسردگی:
در احساس اندوه و افسردگی افکارتان مربوط به از دست دادن است. ممکن است از دست دادن برای هر فرد در زمانهای مختلف متفاوت باشد. فردی ثروتی را از دست داده و یا به موفقیتی نایل نشده. فردی عشقی را از دست داده، یا به شغل یا هدفی نرسیده ، و یا حتی یکی از عزیزان خود را ازدست داده باشد.
احساس گناه و خجالت:
احساس گناه و خجالت احساسی است که در آن فکر میکنید،کسی را رنجانده اید یا معیارهای اخلاقی خود را رعایت نکردید، و یا بر ارزشهای خود پایبند نبودهاید. این احساس گناه ناشی از خود محکوم سازی است. در این حالت میترسید به خاطر کاری که کردهاید وجهه خود را در میان اطرافیان از دست بدهید.
احساس یأس و نا امیدی:
در احساس یأس و نا امیدی، زندگی، شرایط مالی، شرایط روحی، شرایط شغلی و غیره را در اندازهی انتظار خود نمیبینید و دوست دارید شرایط به گونه ای بهتر برای شما رقم بخورد. ممکن است در این حالت عملکرد خود را زیر سوال ببرید و خود را محکوم به جرمهای مختلف کنید که : «نباید فلان اشتباه را میکردم.» یا ممکن است دیگران ناامیدی شما را با سخنان و رفتار منفیشان رقم زده باشند.
احساس اضطراب، نگرانی و ترس:
در احساس اضطراب ، نگرانی و ترس شما خود را در خطر میبینید و فکر میکنید هر لحظه امکان به وجود آمدن حادثهای برای شما است؛که می تواند با افکار مختلفی در شما ایجاد شود. مثلاً اگر هواپیما سقوط کند چه خواهم کرد؟ چه اتفاقی قرار است در اقتصاد کشور یا سیاست کشور رقم بخورد، و این اتفاق روی شرایط زندگی من چه تاثیری خواهد داشت؟ اگر احساس دردی که در قسمت سر و پیشانی خودم دارم، بگویم «ممکن است مقدمه ای برای سکته مغزی باشد؟» و هزاران سوال و فکر نادرست دیگر...
همانطور که میبینید احساسات، ناشی از افکار ماست. این افکار ناشی از ورودیهای ذهنی منفی گذشتهی ماست که در طول زندگی همراه با تجربیات بسیار از دوران کودکی تاکنون در فکر ما ثبت شد است. پس با تغییر افکار میتوانیم احساسمان را خوب کنیم.
مهمترین مشکل که در اینجا وجود دارد؛ این است که شما گمان و احساس خود را واقعیت میدانید؛ اما اغلب افکار منفی مصوب احساس ناخوشایند شما هستند که اغلب واقعیت عینی ندارند و درد ناشی از خطاهای شناختی شما هستند. طرز تلقیهای شما که اکثرا غلط هستند، باعث وجود احساس بد در شما میشوند. مثلاً وقتی که شما در انجام یک کار موفق نمیشوید، احساس بیارزش بودن و ناتوانی میکنید. در صورتی که اگر کمی به گذشته باز گردید، احساس خود را در زمان موفقیت در انجام کاری دیگر بررسی کنید، میبینید که چنین حسی را در آن زمان نداشتید و تعجب میکنید که چگونه خود را تا این حد ناتوان و بیکفایت یافتهاید. روحیهی بد، اغلب اوقات شما را فریب میدهد. شما با نسبت دادن چیزهایی که اصلاً وجود خارجی ندارند، ناراحت میشوید و در وجود خود احساسات منفی را به وجود میآورید.
*از خطاهای شناختی که همیشه افکار ما با آنها درگیر هستند، میتوان اینگونه نام برد :
تعمیم مبالغه آمیز:
در اینجا شما هر اتفاق بد و یا ناکامی را، شکست تمام عیار و تمام نشدنی تلقی میکنید و آن را با کلماتی مثل همیشه و هرگز توصیف میکنید. من همیشه بد شانس هستم، من هرگز نمیتوانم به موقع کارهایم را انجام دهم و...
فیلتر ذهنی:
ذهن انسان خاصیت انتخابی شدیدی دارد. معمولاً فیلترهایی ذهنی را با توجه به شرایط در خود ایجاد میکند و تمام رویدادها را از درون آن فیلتر رد میکند. این فیلتر میتواند عینک بدبینی باشد. ممکن است تحت تاثیر یک حادثهی منفی همه واقعیتها را تیره ببینید و به جز همین حادثه منفی چیز دیگری را نمیبینید. معمولاً فیلتر ذهنی مانند لکهی بزرگ میشود که قابلیت دیدن نکات مثبت را از شما میگیرد و شما مدتها تحت تاثیر همان حادثهی بد میمانید. شما وقتی کمبودی را در خود احساس میکنید تمام محرکهای بیرونی از نظر ذهن شما روی کمبود شما متمرکز شده است. مثلاً اگر وضعیت مالی شما به هم ریخته باشد و کمبودی در این مقوله داشته باشید، تمام صحبتهای اطرافیان را به این امر تعمیم میدهید که جملات آنها برای تخریب شما به واسطهی این کمبود بیان شده است.
تفکر همه چیز یا هیچ چیز:
این هم یکی از خطاهای شناختی است که همه چیز را سفید و در غیر این صورت سیاه میبیند. هر چیز کمتر از کامل را به عنوان شکست تلقی میکند. مثلاً کسی که رژیم لاغری دارد پس از خوردن یک قاشق خامه به خود میگوید: «تمام برنامهی من به هم ریخته» و با این طرز تفکر به قدری ناراحت میشود که کل ظرف خامه را میخورد.
بیتوجهی به موارد مثبت:
در این خطا و با بیارزش نمودن تجربههای مثبت اصرار بر مهم نبودن آنها دارید. فعالیتهای خوب خود را بی اهمیت خوانده و توجهی به نکات مثبت و تواناییهای خود ندارید. همیشه نیمهی خالی لیوان را میبینید و قسمت پرلیوان برای شما هیچ نمود و ارزشی ندارد.
برچسب زدنها:
این یک نوع تفکر همه یا هیچ است. به جای اینکه فرد پس از موفق نبودن در کاری بگوید: «اشتباه کردم.» به خود برچسب بازندهی محض بودن را می زند. معمولاً این نوع برچسب زدنها غیرمنطقی است؛ چرا که شما با کاری که میکنید تفاوت دارید. انسان وجود خارجی دارد؛ اما بازنده وجود خارجی ندارد. این برچسبها منجر به اضطراب، دلسردی و کم شدن عزت نفس میشود. مثل اینکه همیشه خود را فردی ضعیف ببینید.
شتابزدگی در نتیجهگیری:
معمولاً ذهن انسان بیآنکه دارای علت محکمی باشد، سریع از موضوعات نتیجهگیری میکند. در اینجا ذهن معمولاً درگیر ذهنخوانی و پیشگویی میشود. مثلا در گفتگوها قبل از اینکه انتهای جمله منعقد شود در ذهن آن را میسازد.
درشت نمایی:
معمولاً انسان ها از یک سو دربارهی اهمیت مسائل و شدت اشتباهات خود مبالغه میکنند، و از سوی دیگر اهمیت جنبههای مثبت زندگی را کمتر از آنچه هست، برآورد میکنند.
استدلال احساسی:
فرض را بر این میگذارید که احساسات منفی شما لزوما منعکسکنندهی واقعیتها هستند و آن را برای خود وحی مُنزل میدانید.
سرزنش و شخصی سازی مسائل:
افراد خود را بیجهت خود را مسئول یک حادثهی بد میدانند. مثلا شخصی میگوید: « اگر من به عنوان مدیر،کنار دستگاه پرس بودم، آن حادثهی تلخ برای آن کارگر اتفاق نمیافتاد.»
همانطور که در بالا به خطاهای شناختی اشاره شد، آیینها باعث ایجاد افکار منفی و در نتیجه احساسات منفی در هر فردی میشود. ما با شناخت خطاهای ذهنی میتوانیم در مقابل خیلی از احساسات بد خود بایستیم.
راههای مبارزه با هیولای شک و تردید:
راههای مبارزه با شک و تردیدها در شروع انجام کار بسیار متنوع هستند. در این جا ما به چند راهکار اشاره میکنیم:
۱. به گذشتهی خود نگاه کنید و خود را غرق خاطرات گذشته کنید: با خود به صورت صادقانه این موضوع را مطرح کنید که تاکنون چند بار به خودم شک کردم؟ آیا ترسیدم که نتوانم کاری را به طور صحیح پیش ببرم؟ آیا آن افکار منفی به واقعیت تبدیل شد؟ من نتوانستم از عهدهی انجام خیلی از امور برآیم؟ اگر به تجربیات گذشتهی خود نگاه کنید میبینید که با وجود شک و تردیدهای مقطعی چقدر خوب پیشرفت کردید و از عهدهی انجام کارها برآمدید.این باعث کاهش ترس از شکست میشود.
۲. در مورد این موضوع با فردی که مورد اعتماد شماست، صحبت کنید. زمانی که شک و تردید را در ذهن خود نگه میداری،آنها بسیار پیچیده و اغراقآمیز میشوند؛ که در واقع با واقعیت مطابقت ندارند. در این مواقع سعی کنید با یکی از نزدیکان خود در مورد شک و تردیدها صحبت کنید. اگر آن فرد از شما حمایت کند میتواند دیدگاه شما را نسبت به موضوع تغییردهد و شک و تردید را از شما بگیرد.
۳. به خود یادآور شوید که مردم چندان به آنچه شما انجام میدهید، اهمیتی نمیدهند. هنگامی که در مورد آنچه دیگران ممکن است بگویند، فکرمیکنید، انجام کار برایتان مشکل میشود و سرعت شک و تردید شما خود به خود افزایش مییابد. با وجود این ترس نمی گذارد هیچ کاری انجام دهید.
۴. در دفتری که اولویتهای کاری روزمره را نوشتهاید، دلایل انجام ندادن و تردید به وجود آمده را بنویسید. فهرستی تهیه کنید و در آن مزایا و معایب رویدادها را بنویسید.
۵. همیشه خوشبین بودن را تمرین کنید!
از این طریق اجازه دهید اشتیاق، انگیزه و خوش بینی دیگران نیز به سمت شما جاری شود. در طول روز کتابی را که به شما امکان خوشبین بودن و نگاه مثبت میدهد، مطالعه کنید. از فایلها و پادکستهای صوتی تفکر مثبت استفاده کنید.
۶. شکست را موقتی بدانید.
هنگامی که شما شکست میخورید، ممکن است همه چیز را از زاویهی تاریک و منفی آن ببینید و شکست را به عنوان عامل همیشگی زندگی ببینید. این طرز نگاه به مسائل میتواند شما را به این فکر اندازد که ادامه دادن فایدهای ندارد؛ اما سعی کنید شکست را عاملی برای دریافت تجربیات گرانقدر بدانید. به یاد داشته باشید که در طول مسیر میتوانید خطاها را اصلاح کنید.از خود پرسید چه چیزی را می توانم از شکست یاد بگیرم و به تجربیات خودم بیافزایم؟
*چگونگی احساس یک مدیرکاب :
شما باید بدانید که یک مدیرکاب چه احساسی باید داشته باشد. ساز و کار جهان هستی بر مبنای «احساس» بنا شده و ما همیشه در حال اقدام به انجام کاری هستیم. حتی زمانی که ما فکر میکنیم هیچ کاری را نمیخواهیم انجام بدهیم و میخواهیم استراحت کنیم و یا بخوابیم، آن لحظه نیز ما در حال اقدام به انجام کاری هستیم. این کارها و یا کارهای دیگر که میتواند به صورت آگاهانه و ناخودآگاه باشد. پس همهی اقدامهای ما بر مبنای احساسات هستند. ممکن است این احساس خوب باشد و یا بد. همانطور که گفتم، احساسی به نام حس خنثی نداریم، و ما باید احساسهای خنثی را در زمرهی احساس بد قرار دهیم؛ چرا که به احتمال قوی آن یک احساس بد است.
یک مدیر کاب باید در تمام جنبههای اقدامی خود توجه ویژهای به احساسات خود داشته باشد. یکی از مولفههای تاثیرگذار که باید حتما در اقداماتش باشد نظم است. سازوکار این جهان هستی به طور دقیق و منظم چیده شده، و این موضوع هم قانونی نانوشته در طبیعت است. هیچ نقصانی در آن نمیتوان یافت. در طبیعت نیز در نهایت بینظمی، نظم کاملی وجود دارد.
جهان هستی نسبت به اقدامات ما پاسخ نمیدهد، بلکه نسبت به حسی که در مورد آن اقدام داریم به ما پاسخ میدهد.
یک مدیرکاب در هر لحظه باید بتواند به دنبال بررسی و ارزیابی حس خود در مورد اقدامات و تصمیمگیریهای خود باشد؛ و نوع حس خود را نسبت به موضوع و اقدام مشخص کند. نام آن احساس را دقیق بداند. به صورت آگاهانه بتواند آن را تحت کنترل خود درآورد و همهی کارهای خود را با حس خوب انجام دهد؛ چرا که نوع اقدام برای جهان هستی مهم نیست، بلکه این احساس پشت هر اقدامی است که نتیجهی آن اقدام را روشن میکند.
سیستمی که در جهان هستی وجود دارد، بسیار هوشمند و دقیق است؛ اما متاسفانه قدرت تمایز احساس خوب از احساس بد را به نفع ما ندارد و همه را در یک قالب میبیند. البته تمام قوانین طبیعی از این موضوع پیروی میکنند، به عنوان مثال، قانون جاذبهی زمین در هیچ شرایطی تغییر نمیکند و در همه حال فقط یک کار انجام میدهد و اجسام را به سمت خود میکشد. حال ما با آگاهی از این قانون به سود خود استفاده میکنیم و از آن در ساخت هواپیما، موشک و یا هلیکوپتر به نحو احسن بهرهمند میشویم. ولی این قانون در صورت عدم آگاهی ما میتواند به ما آسیب بزند. اگر از ارتفاعی بپریم، نمیتوانیم این توقع را از این قانون داشته باشیم که ما را در هوا معلق نگه دارد یا به سمت شمال یا شرق یا غرب هدایت کند؛ و فکر کنیم که این قانون همیشه به نفع ما کار میکند. منافع ما را تشخیص میدهد و باعث جلوگیری از آسیب ما میشود.آیا این مورد را جایی دیدهاید؟ پس بدانیم این قانون همیشه کار خود را به نحو احسن انجام میدهد، چه به نفع ما باشد و یا چه به ضرر ما.
انواع احساس و دسته بندی احساسها:
احساس خوب: خوشحالی، شادی، عشق، مهربانی، شور و اشتیاق، محبت، انگیزه، ثروت و...
احساس بد: خشم،کینه، تنفر، ترس، وحشت، افسردگی، حسادت، نگرانی، ناامیدی، افسوس خوردن، احساس کمبود و کاستی، احساس پوچی، غم و اندوه، خیانت،
بیحوصلگی، استرس،کمبود و...
احساس یک سیستم هوشمند و عالی است. «احساس» آن حسی که در تمام اقدامات و تصمیمات شما وجود دارد را بیشتر و بیشتر میکند؛ و به سمتی که میخواهید میکشد. در واقع میتوان گفت احساس بُعد روحانی وجود شما است. همانطور که میدانید بُعد روحانی در درجاتی بالاتر و ارجمندتر از بُعد ذهن و جسم شما است. چنانچه خداوند در سوره حجر - ۱۵ آیه ۲۹ الی ۳۰ فرموده: «وقتی که انسان را درست کردم از روح خودم در آن دمیدم، به سجده درافتید که: فرشتگان همگی یکسره سجده کردند، جز ابلیس که خودداری کرد از اینکه با سجدهکنندگان باشد.»
یعنی ویژگی روحانی انسان که ما آن را به صورت احساس بیبنیم،از ویژگیهای زیبای خداوند نشات گرفته است. همانطور که خداوند دارای صفات فراوان مانند:کرامت، قدرت، رحمت، غضب و رضایت و... میباشد، به انسان نیز تواناییهایی از این ویژگی داده شده است. با این تفاوت که صفات الهی، نامحدود، ذاتی و استقلالی هستند؛ اما صفات انسان، محدود، غیرذاتی و عرضی میباشند.
در جایی دیگر از قرآن گفته شده:
« وچون پروردگار تو بر فرشتگان گفت: من در زمین جانشینی خواهم گماشت.»
روح بالاتر از ذهن و جسم است. روح به طور هوشمند از طریق احساس، خواستههای ما را پیگیری میکند و به ذهن ما پیام میدهدکه: «اگر هم راستا با من شوی، من احساس خوب را در شما ایجاد میکنم.» و شما درک میکنیدکه اقدامات یا تصمیماتتان درست است یا نادرست. زبان روح احساس ما است. در هر اقدامی که دچار یکی از احساسهای بد شدید، باید سریع آن کار را متوقف کنید. اگر توانستید احساستان را خوب کنید، برای انجام آن کار اقدام کنید؛ در غیر این صورت از انجام آن کار منصرف شوید. احساس خوب نمایانگر این است که روح و ذهن ما در هماهنگی کامل هستند.
بر خلاف نظر اکثریت که معتقدند، احساس بد، خوب نیست؛ من معتقدم که احساس بد هم برای ما مفید است، و برای راهنمایی ما کافی است. چرا که به ما اخطار میدهد که در تصمیمگیری و انجام اقدامات به نتیجه آگاه باشیم. در واقع مثل چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی است و به ما وضعیت خطر را نشان میدهد. از اینجاست که معتقدم اگر ما انسانها توانایی و قدرت احساس بد را میدانستیم، هیچ وقت به خود اجازه آن را نمیدادیم که لحظهای احساس بد داشته باشیم. پس هر لحظه و در هر اقدام شرایط احساس خود را بررسی کنیم و لحظهای از آن غافل نشویم.
روش عملی تغییر احساس:
میخواهم روشی ساده را برای تغییر احساس به شما آموزش بدهم. پیش از هر چیز به یک مداد و کاغذ احتیاج داریم. حالا به جای فکر کردن به گرفتاریها، معضلات و مشکلات زندگی آنها را یادداشت کنید. میتوانید هنگامی که ناراحت شدید، احساسات منفی خود را بنویسید. وقتی به این کار عادت کردید، به روشنی به غیرواقع بینانه بودن آن پی میبرید.
اول باید آن حادثه ناراحت کننده را برای خود مشخص و شناسایی کنید. پیش از هر کاری شرح خلاصهای از مشکلات خود را در بالای صفحه بنویسید. ممکن است از حرف عزیزی یا دوستی خیلی ناراحت شده باشید؛ یا ممکن است برای خرید مواد اولیهی کسب و کار خویش مجبور شده باشید چک بی محلی بکشید، و از این رو احساس خجالت و شرمساری میکنید. متاسفانه بعضی از افراد هم هستند که از شنیدن اتفاقات خوب برای افراد دیگر هم ناراحت میشوند؛ مثل کسی که از موفقیت مالی شخص دیگر ناراحت میشود. چرا که خود به این موفقیت مالی نرسیده است. مهمترین نکته برای شناسایی مشکل، مشخص کردن مشکل یا حادثه است. نوشتن عباراتی مثل: «زندگی من با خاک یکسان شده. دوره، دوره نامردی است. من هیچ وقت نمیتوانم موفق شوم.» مشکلی از شما حل نمیکند. مشکلات را باید به صورت واضح و مشخص یادداشت کنید. اشکالی در کار است؛ اما نمیتوانیم آن را به خوبی درک، تشریح و یا نامگذاری کنیم. نمیتوانیم دقیقاً انگشت روی ناراحتی بخش به خصوصی بگذاریم. اگر دیدید که نمیتوانید مشکل و معضل خود را به صورت کاملاً مشخص و واضح بنویسید؛ شرحی کوتاه در مورد آن کار که در شرایط احساسی بد، به آن مشغول بودید را بنویسید. مثلاً موقعی که داشتم با همسرم صحبت میکردم، احساس دلسردی عمیقی نسبت به او داشتم.
دوم احساسات منفی خود را نسبت به آن مشکل بنویسید، و برای هر کدام از این احساسات امتیازی از ۰ تا ۱۰ در نظر بگیرید؛ از کلماتی مانند: عصبانی، نگران، ترس، مایوس، درمانده و... استفاده کنید. مثلا احساس ناامیدی با شدت ۱۰، احساس درماندگی با شدت ۷، احساس تنهایی با شدت ۳.
سوم سعی کنید افکار منفی خود را نوشته و با توجه به شدت باور خود برای هر کدام امتیازی ازصفرتا ده در نظر بگیرید. در صفحه دیگری خطاهای شناختی را که از هر یک از افکار اتوماتیک خود شناسایی میکنید، نوشته و برای آن نیز از ۰ تا ۱۰ امتیازی در نظر بگیرید. مثلا چک بیمحل کشیدن، برای تامین مواد اولیه، باعث به زندان افتادن من میشود: با امتیاز ۱۰، آبروی من در خانواده، بین دوستانم میرود: با امتیاز۸ ، دیگر نمیتوانم کسب و کار خود را به حالت اوج برسانم: با امتیاز۵ و....
چهارم برای هر تفکر منفی، واکنش منطقی آنها را با هم در نظر بگیرید و بنویسید. با توجه به شدت باورخود دوباره به هر کدام امتیازی از ۰ تا ۱۰ بدهید. مثلاً برای پاس کردن چکها بهتر است از بانک دیگری تقاضای وام کنم: با امتیاز ۶، از دوستم تقاضای کمک مالی بکنم: با امتیاز۵ و...
میتوانید این سه موضوع آخر را به صورت جدولی سه ستونه بنویسید و به ارتباط آنها توجه کنید و میزان امتیازی که به هر یک دادهاید را دوباره بررسی کنید. با توجه به اطلاعاتی که در مورد افکار اتوماتیک و خطاهای شناختی ذهن خود دارید. مطمئناً بعد از چند دقیقه میخواهید تغییراتی را در آن اعداد اعمال کنید. پس آن اعداد را خط زده، اعداد جدید را بنویسید.
دوباره به شرایط روحی خود بازگردید و ببینیدآیا شرایط روحی شما بهتر شده است؟ حس و میزان بهتر شدن را بسنجید. با کمی دقت متوجه میشوید که احساس شما بعد از نوشتن این موارد و بررسی آنها نسبت به قبل از نوشتن بهتر شده است. دیگر مشکل را غیرقابل حل نخواهید دید و روحیه و احساس شما بهتر شده است. در وهله نخست وقتی افکار منفی به ذهن شما خطور کرده بود، تقریباً بدون هیچ کم و کاستی به درست بودنش مطمئن بودید. اندیشههای منفی شما بیشتر بودند و به آنها اطمینان بیشتری داشتید؛ ولی بعد از نوشتن مراحلی که گفته شد، به این نتیجه میرسید که افکار نگران کننده تقریباً همیشه غیر واقع بینانه هستند. هر چند وقتی که به ذهن شما خطور میکنند کاملاً واقع بینانه و بی کم و کاست به نظر میرسد. معمولاً افکار، اتوماتیکوار اغفال کننده هستند و با آنکه به شدت غیر منطقی به نظر می سند، توهمی از واقعیت در ذهن ما ایجاد میکنند. وقتی آنها را یادداشت میکنید به کذب و بدبینانه بودنشان پی میبریم و احساس بهتری پیدا میکنیم. اینجاست که روحیهی شما بهتر شده و درگیریهای ذهن شما کاهش مییابد. بنابراین میتوانید بهتر از گذشته راه حلی مناسب را برای آن بیابید. دقت داشته باشید که برای رسیدن به احساس بهتر عبارتهایی که در ستونهای واکنش منطقی نوشتهاید، نه تنها باید درست باشد؛ بلکه این که افکار اتوماتیک شما از ضمیر ناخودآگاهتان سرچشمه گرفته را به خوبی نشان دهد. مثلاً کسی که از موفقیت مالی دوستش ناراحت میشود، باید در بخش واکنشهای منطقی این را بنویسد که: « من در زندگی به آرامش بیشتری رسیدم و یا آشپزی من از او خیلی بهتر است و....»
البته راه حل مسائل و مشکلات، همیشه ساده نیست. استفاده از این روش نیازمند صرف وقت زیاد و مداومت بسیار است. برای اینکه نتیجه بهتری بگیرید سعی کنید این روش را هر روز برای مسائل و مشکلات انجام دهید.
راهبردهای تغییر احساسات:
حال برای اینکه بتوانیم احساسات خود را بعد از شناسایی تغییر دهیم، راهکارهایی را برای شما ارائه می دهیم:
اولین روش تغییر حالت بدن است. اگر دقت کرده باشید معمولاً در مواقعی که ناراحت و غمگین هستید، بدن شما به صورت برافراشته قرار ندارد و معمولاً حالت بدن شما به صورت مچاله شده است. حال کافیست وقتی غمگین و ناراحت بودید، سینه خود را به سمت جلو سپرکرده و با قامتی کاملا صاف بایستید؛ و به مدت دو دقیقه دم و بازدم عمیق و آرامی داشته باشید. در کمال تعجب بعد از این دو دقیقه متوجه میشوید که حالت احساسی شما رو به بهتر شدن است.
خندهی مصنوعی: در روش دیگر شما میتوانید لحظهای که احساستان خوب نیست و ناراحت هستید؛ به مدت دو دقیقه ذهن را با خندهی مصنوعی و قهقهی مصنوعی فریب دهید؛ تا هورمونهای شادی بخش در مغز شما ترشح شود. با تعجب خواهید دید که شرایط احساس شما خوب میشود.
استفاده ازموارد دلخواه: شما میتوانید از موسیقیها و فیلمهای دلخواه خود برای تغییر حالت احساس خود نیز استفاده کنید.
قدرت احساس:
یک مثال دیگر برای آشنایی بیشتر شما با قدرت احساس:
فردی را در نظر بگیرید که قصد دارد خود را برای امتحانات پایان ترم تحصیلی آماده کند. او به شدت در حال درس خواندن است و زحمت فراوانی را در این زمینه متحمل میشود؛ اما چون دچار ترس و نگرانی است، در پایان ترم نتیجهی خوبی را کسب نمیکند! چرا که به احساس خود توجهی نداشته، و جهان هستی نیز به عنوان قانون به اقدام او توجهی نمیکند؛ و فقط پاسخ احساس او را میدهد. چون احساس نگرانی و ترس به عنوان احساس بد در فرد وجود داشته و نتوانسته احساس خود را تغییر دهد. پس نتیجهی خوبی حاصل نشده است، تا احساس او بدتر نشود. زیرا جهان هستی میزان احساس ما را بیشتر میکند؛ حال میخواهد این حس خوب باشد یا نباشد.
همیشه احساس خود را در بهترین شرایط نگهدارید:
شما باید اولین و مهمترین تشویقکنندهی خود در انجام امور روزانه باشید. شما باید همانند یک مربی و یک پدر دلسوزکه هر لحظه به شاگرد خود روحیه میدهد، در حال تشویق خود باشید، تا بتوانید همیشه روحیهی خود را در بالاترین سطح ممکن نگهدارید. ۹۵ درصد حس شما، فارغ از اینکه مثبت باشد یا منفی، از طریق اینکه شما در لحظه: « با خود چگونه فکر میکنید؟ چگونه صحبت میکنید؟ خود را چگونه مربیگری میکنید؟ و چگونه به خود روحیه میدهید؟» تعیین می شود.
نوع احساس شما است که نتیجهی اقدام شما را تعیین میکند. این احساسات مثبت را خود شما به عنوان اولین نفر میتوانید در خود ایجادکنید. سعی کنید از افرادی که به اصطلاح انرژیخوار هستند، دور بمانید. افراد انرژی خوارکسانی هستند که از صبح تا شب درحال گلایه و شکایت از شرایط موجود هستند و همیشه با افکار منفی و نگاه بدبینانه به محیط پیرامون خود مینگرند. آنها بدون اینکه فعالیتی داشته باشند میخواهند همه چیز بر وفق مراد آنها باشد. در عوض سعی کنید همیشه بین افراد مثبتنگر و دارای انرژی باشید تا انرژی آنها باعث بالا رفتن سطح روحیه شما شود.
همیشه با خود از تواناییها و استعدادهای خود صحبت کنید:
باید بدانیم کلمات در زندگی ما نقش بسیار مهمی را بازی میکنند و میتوانند برای ما روحیه بخش باشند. هیچگاه از کلماتی که بار منفی دارند، استفاده نکنید. حتی به شوخی از کلماتی مثل: نمیتوانم، نمیشود، ندارم، خستهام و... استفاده نکنید چون این کلمات بیشترین ناامیدی را به شما القا میکنند.
اجازه ندهید درگیریها، مشکلات و موانع اجتناب ناپذیر زندگی روی احساسات شما تاثیر بگذارند:
در هر لحظه از زندگی با خود در مورد اعتماد به نفس صحبت کنید. سطح انگیزهی خود را در مورد توانایی انجام هر کاری در بهترین شرایط نگهدارید.کاری با شرایط اجتماعی، اقتصادی و محیطی بد جامعه نداشته باشید؛چون همین شرایط باعث از بین رفتن شور و شوق شما در انجام کار و تعلل در کارها میشود. اگر از ثروتمندان سوال کنید که چگونه در شرایط بد اقتصادی جامعه جهانی هر روز ثروتمندتر میشوند؛ میبینید که آنها توجهی جزئی به شرایط موجود دارند و تمام تمرکز خود را معطوف به کسب و کار خود نمودهاند. آنها اعتقاد دارند که در هر شرایطی کسب و کارشان بر قطارکامیابی سوار است و روی ریل قرار دارد. به همین دلیل است که روز به روز ثروتمندان ثروتمندتر و فقیران فقیرتر میشوند .
نسبت به اتفاقات و رخدادهای بد و غیر منتظره که در جامعه میبینید واکنش احساسی شدیدی نشان ندهید و آن را نشخوار فکری نکنید:
زیرا که باعث اتلاف انرژی شما میشود. سعی کنید خود را از اخبار و رویدادهای منفی دور نگه دارید. به عنوان مثال اگر در خیابان با صحنهی تصادف برخورد کردید، سعی نکنید در مورد شرایط تصادف کنجکاوی کنید و صحنههای دلخراش را ببینید؛ زیرا که شما نمیتوانید برای مصدومان کاری انجام بدهید و آنها نیز نیازی به دلسوزی شما ندارند.بارها دیدهاید که در صحنههای این چنینی ازدحام جمعیت حتی به ضرر فرد مصدوم تمام شده است. فقط سعی کنید محیط را ترک کنید، از خداوند برای درگیران در آن صحنه، طلب سلامتی، روحیه و انرژی کنید. سعی کنید روحیهی خود را درگیر این موضوعات نکنید؛ چونکه ممکن است تا آخر روز و چه بسا آخر هفته انرژی و فکر شما را با خود درگیر کند. در این جا موضوع عدم نوع دوستی نیست؛ بلکه موضوع نتیجهی دلسوزی است که برای فرد مورد نظر تاثیری ندارد. چه بسا حتی باعث تضعیف روحیهی او نیز میشود و تاثیری منفی که روی افکار و انرژی شما دارد.
همیشه سعی کنید نقاط ضعف و کاستیهای خود را در ذهن خود کم رنگ کنید:
مطمئن باشید کسی در این دنیا وجود ندارد که کاستی ونقصانی نداشته باشد. شاید شنیده باشید که گفتهاند: «گل بی خار، خداست.»
اعتماد به نفس خود را بالا نگه دارید:
میزان اعتماد به نفس شما، تاثیر بسیار عمیقی در زندگی شما دارد و سرنوشت شما را کاملا تحت الشعاع خود قرار میدهد. همیشه خود را در جریان علاقهمند بودن به خود قرار دهید و در هر لحظه به خود احترام بگذارید و نقاط قوت خود را تحسین کنید. زیرا این اعتماد به نفس در سطح انگیزش و پشتکار شما در زندگی تاثیر فراوانی دارد. وقتی که برای هر کاری انگیزه خاص انجام آن کار را در ذهن خود به وجود بیاورید و پشتکارکامل را در انجام کار داشته باشید، مطمئن باشید میزان اعتماد به نفس شما و توانایی شما بالاتر میرود. اگر دقت کرده باشید، در بحث روانشناسی ورزشی، موفقترین ورزشکاران و تیمهای دنیا به این نتیجه رسیدند که میزان« اعتماد به نفس» بازیکنان خود را قبل از هر بازی به بالاترین سطح ممکن برسانند و بازیکنان را در شرایطی قرار ندهند که روحیهی آنها در مقابل حریف تضعیف نشود. به عنوان مثال خبرنگاری از آقای «آنجلوتی» مربی صاحب نام و سبک فوتبال سوال کردکه : «بهترین راه مهار آقای «لیونل مسی» به عنوان برترین بازیکن دنیا چیست؟ چه پیشنهادی برای مربیان دارید تا برای مهار این بازیکن به بازیکنان خود بدهند؟»
ایشان گفتند: «اگر جای مربیان تیمهای مختلف باشم که در مقابل تیم مسی قرار گرفتهاند، هیچ صحبتی در رختکن برای کنترل ایشان نمیکنم؛ چون آقای مسی آنقدر توانایی دارد که باعث استرس و ترس مدافعان میشود. نباید توجه مدافعان را به این موضوع جلب کرد؛ چرا که صحبت از ایشان باعث تضعیف روحیه و اعتماد به نفس مدافعان میشود و مدافعی که اعتماد به نفسش را از دست بدهد، کارایی پایینتری نسبت به شرایط عادی خواهد داشت.»
فریب ذهن:
همانطور که در فصول قبل در مورد کارکردهای مغز و خطاهای آن صحبت کردم، خاطرنشان می شوم که میتوانید از خطاهای آن به نفع خود استفاده کرده و سعی کنید ذهن خود را فریب دهید. زیرا که ساختار مغز طوری برنامه ریزی شده است که قابلیت تشخیص بین تصورات، تلقینها، بازی بدن و واقعیت را ندارد. شما میتوانید همیشه خود را فردی پیروز و موفق تصور کنید و همیشه به دنبال تلقینهای مثبت با جملات تلقینی مثبت باشید، تا ناخودآگاه شما به این موضوع عادت کند. به عنوان مثال تجربهای شخصی در این مورد دارم که برای تفهیم بهتر و عمیقتر شما عزیزان عنوان میکنم:
به خاطر دارم در دوران نوجوانیام، در سن ۱۶ سالگی، بعد از گذراندن دورهی آموزشی شش ماههی رشتهی تکواندو، از طرف مربیام تشویق به شرکت در مسابقات سطح استان شدم. در صورتی که هیچگونه تجربهی شرکت در این مسابقات را نداشتم. مسلما اعتماد به نفس و روحیه بالایی نداشتم، ولی با اصرار مربی پا به این مسابقات گذاشتم؛ زیرا که مربی من روحیهی جنگجویی را در من شناسایی کرده بود. ایشان سعی داشت با بالا بردن سطح اعتماد به نفس و روحیهی من، مرا مجاب به شرکت در مسابقات کند. خاطرم هست که در روز مسابقه به هر نحوی سعی داشتم با آوردن بهانههای مختلف از مسابقات کنارهگیری کنم؛ ولی به اصرار مربی مجاب شدم تا راهم را ادامه بدهم. بعد از وزن کشی، استرس تمام وجودم را فرا گرفته بود و نمیدانستم باید چه کار کنم؟ در اولین دور از مسابقات، بعد از ورود به زمین بازی و صدور دستور شروع مسابقه، از شدت ترس، استرس وسردرگمی اولین حرکت ورزشی را که آموخته بودم ، در 5 ثانیه اول با سرعت اجرا کردم. در آن لحظه، ضربهی کاری من با سر و صورت حریف برخورد کرد و او خیلی زود نقش بر زمین شد. بعد از شمارش ناک داون «ضربه فنی» و ناتوانی حریف از ادامهی مسابقه، داور مرا به عنوان پیروز میدان اعلام کرد. از شدت خوشحالی در پوست خود نمیگنجیدم. از لحظهی خروج از شیاپ چانگ «زمین بازی» تا رسیدن به محل استقرار همراهانم، هرکه مرا میدید، با فکر اینکه عجب مبارزحرفهای هستم، نام و ردهی وزنی مرا میپرسید. همین امر باعث شد که اعتماد به نفس خارق العادهای در من ایجاد شود، تا خود را شخصی مبارز و توانمند در رشتهی ورزشی خود ببینم. در ادامه آن روحیهای که دوستان و مربیانم به من دادند، روحیهی من را بسیار بالا برد. از آن لحظه که اولین مبارزهی عمر ورزشی من بود تا آخرین مبارزهی من که حدود ده سال میشود، همیشه جزو نفرات اول یا دوم بودم. این نتیجهی اعتماد به نفس و روحیهای بود که از طریق تلقین و فریب ذهن، به شخصه تجربه کردم. چرا که از آن لحظه و بعد از آن به آن همه تعریف و تمجید فکر کردم. این که در چرا آن ورزش عالی هستم؟ زیرا اینگونه با خود صحبت میکردم که : « من حتماً شایستگی لازم را دارم، که در ۵ ثانیهی اول مسابقه، حریفم را شکست دادم و توانستم در اولین مسابقهی بدون تجربه، قهرمان آن دوره از مسابقات شوم.»
نحوهی نگرش به اتفاقات:
مهم نیست که در هر لحظه چه اتفاقی برای شما افتاده است. مهم در چگونگی نگریستن به پیش آمد است.آیا تاکنون مشکلی بوده که در زندگی شما حل نشده باشد؟ اگر به گذشته فکرکنید، خواهید دید که تمام مشکلات با صرف زمان حل شده و آثار آن نیز با گذشت زمان از زندگیتان محو شده است. پس تصمیم بگیرید در هر لحظه شاد، سرحال و سرزنده به راه خود ادامه دهید.
هیچگاه از مشکلات خود با دیگران صحبت نکنید. ۹۰ درصد از افراد هیچ راه حل کاملی را برای مشکل شما ارائه نمیدهند؛ و آن ۱۰ درصد باقیمانده هم با شنیدن مشکل شما و دیدن شرایط خراب روحی شما خوشحال میشوند. پس سعی کنید با بالا نگهداشتن سطح انرژی خود و اعتماد به نفس، خود را به آرامش رسانده و بهترین راه حل را برای مشکل خود انتخاب کنید. همان طور که بارها در این ضرب المثلها شنیدهایم:
کس نخارد پشت من/ جز ناخن انگشت من
مشکلی نیست که آسان نشود/ مرد باید که هراسان نشود!
سعی کنید جزو افراد خوشبین باشید نه اشخاص بدبین، افراد خوشبین صرف نظر از اینکه چه اتفاقی رخ داده به همهی موارد و مسائل،خوب و مفید مینگرند و عجیب نیست که همیشه آن را خوب و مفید مییابند.آنها در هر مشکلی به دنبال درهای ارزشمندی هستندکه برای ادامه راه خود پیدا کنند. آنها مشکلات را معلم و مربی خود میدانند و همیشه در حال یادگیری تجربه هستند. این افراد در بروز مشکلات به جای اینکه زانوی غم بغل بگیرند و از مسائل مختلف شکایت کنند و از مسئولیت شکست، شانه خالی کنند از حالت انفعالی درآمده، و به مردان و زنان عملگرا تبدیل میشوند. آن-ها با خود میگویند حال چه باید کرد؟ گام بعدی من چیست؟
افراد خوشبین همیشه در مسیر راه رسیدن به اهداف و انجام تصمیمات مهم با خود از تواناییهای خود صحبت میکنند و همیشه در حال تجسم زمانی هستند که به موفقیت رسیدند. اینگونه افراد همیشه به صورت متمرکز و سازمان یافتهتر عمل میکنند و نگاه آنها رو به جلو است. آنها به حال و به گذشته توجهی ندارند؛ چون آگاهند که گذشته هیچ تأثیری در شرایط فعلی ندارد. این افراد روز به روز سطح توقع خود را از زندگی بالاتر میبرند و سهم بیشتری را از آینده برای خود میخواهند. آنها مفهوم بالاتری از قدرت و کنترل فردی تجربه میکنند. آنها با اشتیاق وصف ناپذیری به دنبال تحقق اهداف ریز و درشت خود هستند و عزم راسخی برای پیروزی و موفقیت دارند. هدف آنها این است که چه در زندگی شخصی و چه در زندگی کاری به مدیر کاب خود تبدیل شوند، تا بتوانند نتایج بسیار خارق العادهای را تجربه کنند.
در ادامه، فصول بعدیِ کتاب نیز منتشر خواهند شد.