ویرگول
ورودثبت نام
شهرام بهرام نژاد
شهرام بهرام نژادمشاور کسب و کار و توسعه فردی مدیران نویسنده کتاب توسعه فردی مدیر کاب و هوش هیجانی مدیر کاب
شهرام بهرام نژاد
شهرام بهرام نژاد
خواندن ۳۷ دقیقه·۱ سال پیش

فصل ششم کتاب "توسعه‌ی فردی مدیرکاب"

«احساس، مسیریابی بیولوژیک شما»

 

وقتی در رانندگی مسیر خود را گم می­کنیم، یکی از بهترین ابزارهایی که می­شود از آن استفاده کرد، مسیریاب است؛ که مسیریاب برای اکثر خودروها تعبیه شده است. وقتی آن را روشن می­کنیم، اولین کاری که می­کند این است که موقعیت مکانی ما را در نقشه مشخص می­کند، و نسبت به مقصدی که در نظر داریم مسیرهای متنوعی را به ما پیشنهاد می­دهد. ما می­توانیم با کمک آن مسیر خود را پیدا کرده و به مقصد برسیم. در واقع« احساس» مسیریاب درونی ما است و اگر ما احساسات خود را نادیده بگیریم در مسیر زندگی گم می­شویم. این احساسات ما هستند که تعیین می­کنندکه به چه چیزی نیاز داریم. احساسات تعیین می­کنند که هدف­هایی که انتخاب کردیم به سود ما است یا به ضرر ما.

وقتی در انجام یک کار احساس خوشحالی نمی­کنیم، توجه به این احساس باعث می­شود این کار را رها کرده و انجام ندهیم؛ و به دنبال کاری برویم که احساس خوشحالی به ما می­دهد. احساسات نقشه­ی زندگی ما هستند. آن­ها تعیین می­کنند که چه بخواهیم، چطور به آن برسیم و چگونه آن را حفظ کنیم. به عنوان مثال عشق باعث می­شود کسی را دوست داشته باشید، راه­های رسیدن به آن را کشف کنید و در تداوم رابطه­ی خود با او تلاش کنید. کسانی که احساسات خود را نادیده می­گیرند، مطمئناً به هیچ موفقیتی دست نمی­یابند.

حافظ می­فرماید:

« هنگام تنگدستی در عیش کوش و مستی

کین کیمیای هستی قارون کند گدا را»

و یا حضرت مولانا می­فرماید:

«خوش باش که هرکه راز داند/ داند که خوشی خوشی کشاند

شیرین چو شکر تو باش شاکر/ شاکر هر دم شکر ستاند»

اگر قرار بود احساس به طور خلاصه در قالب شعری بیان شود، اشعار مولانا،حافظ و دیگر شاعران عرفانی مثل آیینه­ی تمام نمای آن هستند و این افتخاری است که در ادبیات وعرفان ما با ایجازو تشبیه و صنایع ادبی، به زیبایی و به طورآهنگین، سخن علوم جدید مدیریتی و توسعه­ی فردی را بیان کرده­اند. اهمیت تفکر و ارتباط آن با احساس،  فکر و رفتار آن­قدر زیاد است که باز می­بینیم در قدرت و اهمیت آن مولانا چنین می­گوید:

« از یک اندیشه که آید در درون

صد جهان گردد به یک دم سرنگون »

در این فصل در نظر دارم دقیق­ترین وکامل­ترین ابزار مسیریاب را خدمت شما معرفی کنم که در جهت تبدیل شدن به یک مدیر کاب کمک کننده است. احساس موهبت بسیار زیبایی است که خداوند متعال عالم در وجود ما قرارداده است. موهبتی که همیشه نسبت به آن بسیار بی­تفاوت بوده‌ایم و از کنار آن به راحتی گذشته­ایم.گویی دقت ما بر روی مقوله­ی احساس در ارتباط با مسائل احساسی با افراد، خلاصه شده است. غافل از این­که این ابزار می‌تواند شما را به یک مدیرکارا و اثربخش تبدیل کند.  اگر مکانیزم احساس به خوبی به کار گرفته شود، مطمئنا در ایجاد و دستیابی به نتیجه دلخواه کمک شایانی خواهد کرد.

احساس در لغت به معنی دریافتن وآگاه شدن به چیزی، با یکی از حواس است.

احساس فرآیندی در بدن انسان است، که باعث ایجاد پاسخی خاص، نسبت به محرکی خاص می­شود. احساس طی سال‌های رشد و تکامل انسان در ژن­های او برنامه ریزی می­شود؛ همین­طور انواع مختلفی از واکنش­های جسمی و شناختی انسان را در بر می­گیرد. لازم به ذکر است که با وجود پیشرفت علم، برخی از احساسات هنوز به خوبی درک نشده­اند.

احساس توسط سیستم لیمبیک مغز(مرکز پردازش عاطفی انسان) پردازش می­شود، در نتیجه احساسات، غیر منطقی و غیر معقول هستند؛ زیرا سیستم لیمبیک درپشت نئوکورتکس مغز (بخشی از مغز که به افکار آگاهانه و استدلال اختصاص یافته) قرار گرفته است. احساس را می­توان از طریق جریان خون و فعالیت مغزی به شکل تخصصی و همچنین از طریق مشاهده­ی تغییرات چهره و وضعیت قرارگیری بدن به صورت عینی اندازه­گیری کرد.

احساسات روش بنیادی فهم دنیا است. احساس به ما می‌گوید که چه می­خواهیم و چه نمی­خواهیم. چه چیز باعث لذت ما و چه چیزی باعث رنج ما می­شود؟ احساسات ما را تحریک می­کند تا به سود خودمان، انطباقی عمل کنیم و هدف­های زندگی را دنبال کنیم. اگر در هنگام برنامه­ریزی و هدف­گذاری و تصمیم­گیری به این معقوله توجه کافی نداشته باشیم، کاملا در اشتباه هستیم و هیچ نتیجه­ای از آنها حاصل نخواهد نشد.

مولفه­های احساس:

هر احساسی سه مولفه دارد. برای این­که بتوانیم با احساسات در تماس باشیم، لازم است این سه مولفه را همیشه در نظر بگیریم:

۱. اولین مولفه­ی هر احساسی شناخت آن مولفه است. به طوری که بتوانیم به طور صحیحی احساس خود را بشناسیم و نام گذاری کنیم.

۲. دومین مولفه­ی احساس، مولفه­ی فیزیولوژیک است. این مولفه به این معنی است که بتوانیم رد پای احساس را در بدن­مان ببینیم؛ زیرا هر احساسی بر اندام­های مختلف بدن تاثیرات متفاوتی دارد. به عنوان مثال در ناراحتی و خوشحالی،تجربه­های بدنی کاملا متفاوت است. هنگام خوشحالی ما صورت­مان حالت لبخند به خود می­گیرد؛ ولی در حالت ناراحتی چهره­ی ما حالتی غمگین دارد. در واقع غم باعث احساس سنگینی در قفسه­ی سینه و بغض در گلو می­شود.

۳. سومین مولفه­ی هر احساس با تکانه­هایی همراه است که جنبه­های رفتاری احساس را به وجود می­آورد. به این معنی که باید بتوانیم آنچه احساس ما می­خواهد، انجام بدهیم. در واقع هر احساسی تکانه­هایی را به وجود می‌آورد که هدف آن تعامل و برقراری ارتباط با محیط وشخصیت دیگران است. مثلاً زمانی که احساس عشق ایجاد می­شود، انسان دلش می­خواهد معشوقش را در آغوش بگیرد؛ یا زمانی که خشم به وجود می­آید انسان با نوعی از پرخاشگری می­خواهد آن را نشان بدهد.

در زمانی که ما نسبت به این مولفه­ها آگاهی داشته باشیم، می­توانیم بگوییم که با احساسات­مان در ارتباط هستیم. به علاوه عدم آگاهی از این مولفه­ها به این معنی است که نسبت به احساس خود در حالت تدافعی به سر می­بریم؛ یا این­که به جای آن در حال تجربه­ی اضطراب هستیم. اگر مدیری در حالت اضطراب باشد، نمی­تواند در امور مربوطه تصمیمی درست بگیرد.

افراد در هنگام درگیری فیزیکی ادعا می­کنند که خشمگین هستند. آن­ها در تصویرسازی ذهن خود می­خواهند شخصی را که از آن عصبانی هستند، بزنند. با این وجود بی­گمان زمانی که از آن­ها سوال می­شود، چگونه آن خشم را تجربه می­کنند، چیزی که نشان می­دهند، تنش­های عضلانی، خشک شدن دهان، ناراحتی معده و لرزش دستان است؛ اما این الگوی فعالیت شبیه الگوی فعالیت خشم در بدن نیست.آن­چه آن­ها می­گویند، بیشتر به الگوی اضطرب شباهت دارد. وقتی که الگوی فعالیت­های بدنی خشم با اثر آن جابه­جا می­شوند، باعث ایجاد سردرگمی در کارها می­شود. این اتفاق برای بسیاری از ما رخ  می­دهد. بسیاری از ما تجربه­ی فیزیولوژیک یک احساس را تعریف و در برابر آن از خود دفاع می­کنیم. حتی با این­که نمی­توانیم به درستی نام آن را بیان کنیم، اغلب موارد می­توانیم تصویرهای مرتبط با آن احساس را مطرح کنیم. برخی از افراد حتی نمی­توانند خیلی از احساسات آشکار خود را نام­گذاری کنند. این افراد در حال استفاده از مکانیزم دفاعی "انکار" هستند. آن­ها می­توانند ساعت­ها در مورد آن­چه که دیگران در حق او بی­انصافی کردند،حرف بزنند اما زمانی که از احساس آن­ها سوال می­شود، می­گویند هیچ احساسی ندارم.

حتما متوجه شده­اید که در هنگام ناراحتی، از خود و تمام دنیا برداشت بدبینانه­ای دارید و در حالت بدی  فرو می­روید. آن گاه با خود می­گویید: « زندگی چه فایده ای دارد؟ من بازنده هستم و رنگ موفقیت را نخواهم دید! » احتمالاً در نگرانی و احساس این فکر به ذهن شما می­رسد. این که اگر کنترلم را از دست بدهم حتما سقوط می­کنم و بعد چه اتفاقی خواهد افتاد؟

اغلب افکار منفی به تنهایی، اشتباه و غیر منطقی هستند؛ و به گونه‌ای فریبکارانه، واقع‌بینانه به نظر می­رسند. می­خواهم شما را از شر این قبیل روحیات ناخوشایند نجات بدهم و طرز تلقی مثبت و واقع بینانه­تری در شما ایجاد کنم. امروزه این روش یکی از مرسوم­ترین شیوه­های مدیریت ذهن و احساسات در علم مدیریت و توسعه­ی فردی است که شما مدیران کاب باید داشته باشید.

*مدیریت احساسات در توسعه­ی فردی مدیرکاب:

کسانی که احساسات خود را نادیده می­گیرند، از اطلاعاتی که آن احساس در اختیارشان می­گذارد، محروم می­مانند. در نتیجه نمی­توانند با آگاهی کامل از وضعیت خویش انتخاب مناسبی در زندگی داشته باشند. بنابراین به منظور داشتن عملکرد کامل به عنوان یک انسان، تجربه و پذیرش هر احساسی یک امر ضروری است. احساسات به طور ذاتی نه بد و  نه خوب هستند. نه امن و نه خطرناک و نه نشانه­ی ضعیف یا قوی بودن. خیلی­ها معتقدند که روحیه­ی بد آنها به خاطر عوامل خارج از کنترل آنها است و از خود می­پرسند، چگونه احساس خوشبختی کنم؟چگونه نسبت به خود احساس خوبی داشته باشم؟ در صورتی که من فرد موفقی نیستم و آدم حقیری هستم. برخی روحیه­­ی بد خود را به هورمون یا ژنتیک خود نسبت می­دهند و بعضی­ها هم اتفاقات به ظاهر فرمول شده­ی دوران کودکی در ضمیر ناخودآگاه ه را عامل احساس بد خود می­دانند. از نظر عده­ای دیگر اگر احساس بد، ناشی از بیماری و یا دلسردی مربوط به زمان­های اخیر باشد واقع بینانه است. برخی از مردم نیز روحیه­ی خود را به وضع بد جهان و اوضاع نابسامان اقتصادی نسبت می­دهند. به اعتقاد آنها از فلاکت و بدبختی نمی­توان گریخت. البته نمی­توان از عوامل مختلف به راحتی گذاشت. بدون شک حوادث طبیعی و محیطی، میزان هورمون­های ترشح شده­ی بدن، تفکرات وتجربیات مربوط به گذشته و تضاد­های اجتماعی روی ما تاثیر می­گذارند؛ ولی این نظریه پردازی­ها بر مبنای باوری است که می­گوید، احساسات ما به دور از کنترل ما است. اگر به خود بگوییم که نمی­توانم احساساتم را تغییر دهم، در واقع قربانی این باور خود شده­ایم و خود را فریب داده­ایم؛ زیرا واقعیت این است که می­توانید احساسات­تان را تغییر دهید و حتی تحت کنترل خود درآورید. اگر می­خواهید احساس بهتری داشته باشید، باید بدانید که به جای حوادث بیرونی، این افکار و طرز تلقی­های شما هستند که احساسات شما را به وجود می­آورند. شما با تغییر اندیشه و فکر می­توانید احساس و رفتار و عملکرد خود را تغییر دهید. این یک اصل ساده و شگفت انگیز برای تغییر زندگی شما است یک رابطه بسیار قوی بین اندیشه، روحیه و احساسات شما وجود دارد.

فرض کنید رئیس جمهورکشورتان به شما گفته است که شما را دوست دارد. چه احساسی پیدا می­کنید؟ بعضی­ها با شنیدن این تعریف خوشحال می­شوند؛ اما کسانی هم هستند که ممکن است ناراحت شوند، و یا تعدادی هم ممکن است عصبانی شوند. دلیل  واکنش­های متفاوت به یک جمله چه می­تواند باشد؟ علت این است که هرکدام از افراد تعریف را به شیوه خود تلقی می­کنند و این شیوه تلقی باز می­گردد به نحوه­ی تفکرات و باورهای فرد. مطمئناً کسی که رئیس جمهور را انسان خوبی می­شناسند از  این تعریف خوشحال می­شود و اگر فردی رئیس جمهور خود را شخصی دروغگو و چاپلوس بداند، احساس خوبی نسبت به این تعریف نخواهد داشت. اگر فردی در مجموعه­ی کارکنان دفتر ریاست جمهوری باشد، مطمئنا از این تعریف بسیار استقبال می­کند و لذت می­برد. هر شخصی با توجه به شیوه تلقی خود حسی را می­گیرد. احساس شما منحصراً ناشی از طرز فکر شما به همین دلیل است که می­گویند: « افکار، روحیات شما را شکل می­دهد.»

در فصل قبل در مورد تغییر افکار  بحث­هایی را مطرح کردم و بیان کردم که افکار شما را ورودی­های ذهن شما تحت کنترل دارند و با کنترل ورودی­های ذهن خود می­توانید افکار خود را تحت کنترل درآورید. در برخورد با حوادث ناگوار هم همین مطلب صدق می­کند. فرض کنید شخص محترمی در مقام انتقاد از شما حرف می­زند. چه احساسی پیدا می­کنیم؟ اگر خود را بد و مقصر بدانید، احساس بدی در شما نمایان می­شود.اگر فکر می­کنید که انتقاد کننده در مقام تحقیر است و می­خواهد شما را تحقیر کند، نگران می­شوید. اگر به خود بگویید که تمام تقصیر متوجه آنها است، انصاف نیست که انتقاد کننده چنین حرفی را بزند. پس احساس خشم می­کنید. ولی اگر از عزت نفس خوبی برخوردار باشید، ممکن است از روی کنجکاوی بخواهید که از دلیل انتقاد او آگاه گردید. این­جا در اصل می­بینیم پیامی که شما به خود می­دهید، روی احساس­تان تاثیر بسیاری دارد. پس از این مهم­تر این است که بدانید با تغییر فکر خود می­توانید احساس­تان را نیز تعویض کنید.

رابطه­ی «احساس و تفکرات» و شیوه­ی کنترل احساس با تفکرات:

احساس شما به دو صورت می­تواند باشد؛ یا خوب است یا بد. حد وسطی را نمی­توان متصور بود.« احساس» حد وسط ندارد و نمی­تواند خنثی باشد. اما به اشتباه خیلی از افراد می­گویند که در مورد مسئله­ای احساسی خنثی دارند. باید بدانیم که آن  احساس خنثی، در واقع همان احساس بد است.

اگر می­خواهید از شرایط روحی بد خلاص شوید، باید قبل از هر چیز بدانید احساس منفی ناشی از اندیشه­ی منفی می­باشد. اندوه و افسردگی ناشی از تفکر از دست دادن و یا باختن هست. نمونه­هایی از احساس­های بد و افکاری که باعث ایجاد این احساسات شده را برای شما بیان می­کنم:

احساس ناامیدی و درماندگی:

در احساس نا امیدی و درماندگی شما گمان می­کنید که مشکل شما ادامه دارد؛ یا فکر می­کنید این حالت در من تمام نخواهد شد. وضع بهتر نخواهد شد و هیچ امید و آرزویی نخواهید داشت.

احساس اندوه و افسردگی:

در احساس اندوه و افسردگی افکارتان مربوط به از دست دادن است. ممکن است از دست دادن برای هر فرد در زمان­های مختلف متفاوت باشد. فردی ثروتی را از دست داده و یا به موفقیتی نایل نشده. فردی عشقی را از دست داده، یا به شغل یا هدفی نرسیده ، و یا حتی یکی از عزیزان خود را ازدست داده باشد.

احساس گناه و خجالت:

احساس گناه و خجالت احساسی است که در آن فکر می­کنید،کسی را رنجانده اید یا معیارهای اخلاقی خود را رعایت نکردید، و یا بر ارزش­های خود پایبند نبوده­اید. این  احساس گناه ناشی از خود محکوم سازی است. در این حالت می­ترسید به خاطر کاری که کرده­اید وجهه خود را در میان اطرافیان از دست بدهید.

احساس یأس و نا امیدی:

در احساس یأس و نا امیدی، زندگی، شرایط مالی، شرایط روحی، شرایط شغلی و غیره را در اندازه­ی انتظار خود نمی­بینید و دوست دارید شرایط به گونه ای بهتر برای شما رقم بخورد. ممکن است در این حالت عملکرد خود را زیر سوال ببرید و خود را محکوم به جرم­های مختلف کنید که : «نباید فلان اشتباه را می­کردم.» یا ممکن است دیگران ناامیدی شما را با سخنان و رفتار منفی­شان رقم زده باشند.

احساس اضطراب، نگرانی و ترس:

در احساس اضطراب ، نگرانی و ترس شما خود را در خطر می­بینید و فکر می­کنید هر لحظه امکان به وجود آمدن حادثه­ای برای شما است؛که می تواند با افکار مختلفی در شما ایجاد شود. مثلاً اگر هواپیما سقوط کند چه خواهم کرد؟ چه اتفاقی قرار است در اقتصاد کشور یا سیاست کشور رقم بخورد، و این اتفاق روی شرایط زندگی من چه تاثیری خواهد داشت؟ اگر احساس دردی که در قسمت سر و پیشانی خودم دارم، بگویم «ممکن است مقدمه ای برای سکته مغزی باشد؟» و هزاران سوال و فکر نادرست دیگر...

همان­طور که می­بینید احساسات، ناشی از افکار ماست. این افکار ناشی از ورودی­های ذهنی منفی گذشته­ی ماست که در طول زندگی همراه با تجربیات بسیار از دوران کودکی تاکنون در فکر ما ثبت شد است. پس با تغییر افکار می­توانیم احساس­مان را خوب کنیم.

مهمترین مشکل که در این­جا وجود دارد؛ این است که شما گمان و احساس خود را واقعیت می­دانید؛ اما اغلب افکار منفی مصوب احساس ناخوشایند شما هستند که اغلب واقعیت عینی ندارند و درد ناشی از خطاهای شناختی شما هستند. طرز تلقی­های شما که اکثرا غلط هستند، باعث وجود احساس بد در شما می­شوند. مثلاً وقتی که شما در انجام یک کار موفق نمی­شوید، احساس بی­ارزش بودن و ناتوانی می­کنید. در صورتی که اگر کمی به گذشته باز گردید، احساس خود را در زمان موفقیت در انجام کاری دیگر بررسی کنید، می­بینید که چنین حسی را در آن زمان نداشتید و تعجب می­کنید که چگونه خود را تا این حد ناتوان و بی­کفایت یافته­اید. روحیه­ی بد، اغلب اوقات شما را فریب می­دهد. شما با نسبت­ دادن چیزهایی که اصلاً وجود خارجی ندارند، ناراحت می­شوید و در وجود خود احساسات منفی را به وجود می­آورید.

*از خطاهای شناختی که همیشه افکار ما با آن­ها درگیر هستند، می­توان این­گونه نام برد :

تعمیم مبالغه آمیز:

در این­جا شما هر اتفاق بد و یا ناکامی را، شکست تمام عیار و تمام نشدنی تلقی می­کنید و آن را با کلماتی مثل همیشه و هرگز توصیف می­کنید. من همیشه بد شانس هستم، من هرگز نمی­توانم  به موقع کارهایم را انجام دهم و...

فیلتر ذهنی:

ذهن انسان خاصیت انتخابی شدیدی دارد. معمولاً فیلترهایی ذهنی را با توجه به شرایط در خود ایجاد می­کند و تمام رویدادها را از درون آن فیلتر رد می­کند. این فیلتر می­تواند عینک بدبینی باشد. ممکن است تحت تاثیر یک حادثه­ی منفی همه واقعیت­ها را تیره ببینید و به جز همین حادثه منفی چیز دیگری را نمی­بینید. معمولاً فیلتر ذهنی مانند لکه­ی بزرگ می­شود که قابلیت دیدن نکات مثبت را از شما می­گیرد و شما مدت­ها تحت تاثیر همان حادثه­ی بد می­مانید. شما وقتی کمبودی را در خود احساس می­کنید تمام محرک­های بیرونی از نظر ذهن شما روی کمبود شما متمرکز شده است. مثلاً اگر وضعیت مالی شما به هم ریخته باشد و کمبودی در این مقوله داشته باشید، تمام صحبت­های اطرافیان را به این امر تعمیم می­دهید که جملات آن­ها برای تخریب شما به واسطه­ی این کمبود بیان شده است.

تفکر همه چیز یا هیچ چیز:

این هم یکی از خطاهای شناختی است که همه چیز را سفید و در غیر این صورت سیاه می­بیند. هر چیز کمتر از کامل را به عنوان شکست تلقی می­کند. مثلاً کسی که رژیم لاغری دارد پس از خوردن یک  قاشق خامه به خود می­گوید: «تمام برنامه­ی من به هم ریخته» و با این طرز تفکر به قدری ناراحت می­شود که کل ظرف خامه را می­خورد.

 

بی­توجهی به موارد مثبت:

در این خطا و با بی­ارزش نمودن تجربه­های مثبت اصرار بر مهم نبودن آن­ها دارید. فعالیت­های خوب خود را بی اهمیت خوانده و توجهی به نکات مثبت و توانایی­های خود ندارید. همیشه نیمه­ی خالی لیوان را می­بینید و قسمت پرلیوان برای شما هیچ نمود و ارزشی ندارد.

برچسب زدن­ها:

این یک نوع تفکر همه یا هیچ است. به جای این­که فرد پس از موفق نبودن در کاری بگوید: «اشتباه کردم.» به خود برچسب بازنده­ی محض بودن را می زند. معمولاً این نوع برچسب زدن­ها غیرمنطقی است؛ چرا که شما با کاری که می­کنید تفاوت دارید. انسان وجود خارجی دارد؛ اما بازنده وجود خارجی ندارد. این  برچسب­ها منجر به اضطراب، دلسردی و کم شدن عزت نفس می­شود. مثل این­که همیشه خود را فردی ضعیف ببینید.

شتاب­زدگی در نتیجه­گیری:

معمولاً ذهن انسان بی­آنکه دارای علت محکمی باشد، سریع از موضوعات نتیجه­گیری  می­کند. در این­جا ذهن معمولاً درگیر ذهن­خوانی و پیشگویی می­شود. مثلا در گفتگو­ها قبل از این­که انتهای جمله منعقد شود در ذهن آن را می­سازد.

 

درشت نمایی:

معمولاً انسان ها از یک سو درباره­ی اهمیت مسائل و شدت اشتباهات خود مبالغه می­کنند، و از سوی دیگر اهمیت جنبه­های مثبت زندگی را کمتر از آنچه هست، برآورد می­کنند.

استدلال احساسی:

فرض را بر این می­گذارید که احساسات منفی شما لزوما منعکس­کننده­ی واقعیت­ها هستند و آن را برای خود وحی مُنزل می­دانید.

سرزنش و شخصی سازی مسائل:

افراد خود را بی­جهت خود را مسئول یک حادثه­ی بد می­دانند. مثلا شخصی می­گوید: « اگر من به عنوان مدیر،کنار دستگاه پرس بودم، آن حادثه­ی تلخ برای آن کارگر اتفاق نمی­افتاد.»

همان­طور که در بالا به خطاهای شناختی اشاره شد، آیینها باعث ایجاد افکار منفی و در نتیجه احساسات منفی در هر فردی می­شود. ما با شناخت خطاهای ذهنی می­توانیم در مقابل خیلی از احساسات بد خود بایستیم.

راه­های مبارزه با هیولای شک و تردید:

راه­های مبارزه با شک و تردید­ها در شروع انجام کار بسیار متنوع هستند. در این جا ما به چند راهکار اشاره می­کنیم:

۱. به گذشته­ی خود نگاه کنید و خود را غرق خاطرات گذشته کنید: با خود به صورت صادقانه این موضوع را مطرح کنید که تاکنون چند بار به خودم شک کردم؟ آیا ترسیدم که نتوانم کاری را به طور صحیح پیش ببرم؟ آیا آن افکار منفی به واقعیت تبدیل شد؟ من نتوانستم از عهده­ی انجام خیلی از امور برآیم؟ اگر به تجربیات گذشته­ی خود نگاه کنید می­بینید که با وجود شک و تردید­های مقطعی چقدر خوب پیشرفت کردید و از عهده­ی انجام کارها برآمدید.این باعث کاهش ترس از شکست می­شود.

۲. در مورد این موضوع با فردی که مورد اعتماد شماست، صحبت کنید. زمانی که شک و تردید را در ذهن خود نگه می­داری،آنها بسیار پیچیده و اغراق­آمیز می­شوند؛ که در واقع  با واقعیت مطابقت ندارند. در این مواقع سعی کنید با یکی از نزدیکان خود در مورد شک و تردید­ها صحبت کنید. اگر آن فرد از شما حمایت کند می­تواند دیدگاه شما را نسبت به موضوع تغییردهد و شک و تردید را از شما بگیرد.

۳. به خود یادآور شوید که مردم چندان به آنچه شما انجام می­دهید، اهمیتی نمی­دهند. هنگامی که در مورد آنچه دیگران ممکن است بگویند، فکرمی­کنید، انجام کار برای­تان مشکل می­شود و سرعت شک و تردید شما خود به خود افزایش می­یابد. با وجود این ترس نمی گذارد هیچ کاری انجام دهید.

۴. در دفتری که اولویت­های کاری روزمره را نوشته­اید، دلایل انجام ندادن و تردید به وجود آمده را بنویسید. فهرستی تهیه کنید و در آن مزایا و معایب رویدادها را بنویسید.

۵. همیشه خوشبین بودن را تمرین کنید!

از این طریق اجازه دهید اشتیاق، انگیزه و خوش بینی دیگران نیز به سمت شما جاری شود. در طول روز کتابی را که به شما امکان خوشبین بودن و نگاه مثبت می­دهد، مطالعه کنید. از فایل­ها و پادکست­های صوتی تفکر مثبت استفاده کنید.

۶. شکست را موقتی بدانید.

هنگامی که شما شکست می­خورید، ممکن است همه چیز را از زاویه­ی تاریک و منفی آن ببینید و شکست را به عنوان عامل همیشگی زندگی ببینید. این طرز نگاه به مسائل می­تواند شما را به این فکر اندازد که ادامه دادن فایده­ای ندارد؛ اما سعی کنید شکست را عاملی برای دریافت تجربیات گران­قدر بدانید. به یاد داشته باشید که در طول مسیر می­توانید خطاها را اصلاح کنید.از خود پرسید چه چیزی را می توانم از شکست یاد بگیرم و به تجربیات خودم بیافزایم؟

 

*چگونگی احساس یک مدیرکاب :

شما باید بدانید که یک مدیرکاب چه احساسی باید داشته باشد. ساز و کار جهان هستی بر مبنای «احساس» بنا شده و ما همیشه در حال اقدام به انجام کاری هستیم. حتی زمانی که ما فکر می­کنیم هیچ کاری را نمی­خواهیم انجام بدهیم و می­خواهیم استراحت کنیم و یا بخوابیم، آن لحظه نیز ما در حال اقدام به انجام کاری هستیم. این کارها و یا کارهای دیگر که می­تواند به صورت آگاهانه و ناخودآگاه باشد. پس همه­ی اقدام‌های ما بر مبنای احساسات هستند. ممکن است این احساس خوب باشد و یا بد. همانطور که گفتم، احساسی به نام حس خنثی نداریم، و ما باید احساس­های خنثی را در زمره­ی احساس بد قرار دهیم؛ چرا که به احتمال قوی آن یک احساس بد است.

یک مدیر کاب باید در تمام جنبه­های اقدامی خود توجه ویژه‌ای به احساسات خود داشته باشد. یکی از مولفه­های تاثیرگذار که باید حتما در اقداماتش باشد نظم است. سازوکار این جهان هستی به طور دقیق و منظم چیده شده، و این موضوع هم قانونی نانوشته در طبیعت است. هیچ نقصانی در آن نمی­توان یافت. در طبیعت نیز در نهایت بی­نظمی، نظم کاملی وجود دارد.

جهان هستی نسبت به اقدامات ما پاسخ نمی­دهد، بلکه نسبت به حسی که در مورد آن اقدام داریم به ما پاسخ می­دهد.

یک مدیرکاب در هر لحظه باید بتواند به دنبال بررسی و ارزیابی حس خود در مورد اقدامات و تصمیم­گیری­های خود باشد؛ و نوع حس خود را نسبت به موضوع و اقدام مشخص کند. نام آن احساس را دقیق بداند. به صورت آگاهانه بتواند آن را تحت کنترل خود درآورد و همه­ی کارهای خود را با حس خوب انجام دهد؛ چرا که نوع اقدام برای جهان هستی مهم نیست، بلکه این احساس پشت هر اقدامی است که نتیجه­ی آن اقدام را روشن می­کند.

سیستمی که در جهان هستی وجود دارد، بسیار هوشمند و دقیق است؛ اما متاسفانه قدرت تمایز احساس خوب از احساس بد را به نفع ما ندارد و همه را در یک قالب می­بیند. البته تمام قوانین طبیعی از این موضوع پیروی می­کنند، به عنوان مثال، قانون جاذبه­ی زمین در هیچ شرایطی تغییر نمی­کند و در همه حال فقط یک کار انجام می­دهد و اجسام را به سمت خود می­کشد. حال ما با آگاهی از این قانون به سود خود استفاده می‌کنیم و از آن در ساخت هواپیما، موشک و یا هلی­کوپتر به نحو احسن بهره­مند می­شویم. ولی این قانون در صورت عدم آگاهی ما می­تواند به ما آسیب بزند. اگر از ارتفاعی بپریم، نمی­توانیم این توقع را از این قانون داشته باشیم که ما را در هوا معلق نگه دارد یا به سمت شمال یا شرق یا غرب هدایت کند؛ و فکر کنیم که این قانون همیشه به نفع ما کار می­کند. منافع ما را تشخیص می­دهد و باعث جلوگیری از آسیب ما می­شود.آیا این مورد را جایی دیده­اید؟ پس بدانیم این قانون همیشه کار خود را به نحو احسن انجام می­دهد، چه به نفع ما باشد و یا چه به ضرر ما.

 

انواع احساس و دسته بندی احساس­ها:

احساس خوب: خوشحالی، شادی، عشق، مهربانی، شور و اشتیاق، محبت، انگیزه، ثروت و...

احساس بد: خشم،کینه، تنفر، ترس، وحشت، افسردگی، حسادت، نگرانی، ناامیدی، افسوس خوردن، احساس کمبود و کاستی، احساس پوچی، غم و اندوه، خیانت،

بی­حوصلگی، استرس،کمبود و...

احساس یک سیستم هوشمند و عالی است. «احساس» آن حسی که در تمام اقدامات و تصمیمات شما وجود دارد را بیشتر و بیشتر می­کند؛ و به سمتی که می­خواهید می­کشد. در واقع می‌توان گفت احساس بُعد روحانی وجود شما است. همان­طور که می­دانید بُعد روحانی در درجاتی بالاتر و ارجمندتر از بُعد ذهن و جسم شما است. چنان­چه خداوند در سوره حجر -  ۱۵ آیه ۲۹ الی ۳۰ فرموده: «وقتی که انسان را درست کردم از روح خودم در آن دمیدم، به سجده درافتید که: فرشتگان همگی یکسره سجده کردند، جز ابلیس که خودداری کرد از این­که با سجده­کنندگان باشد.»

یعنی ویژگی روحانی انسان که ما آن را به صورت احساس بیبنیم،از ویژگی‌های زیبای خداوند نشات گرفته است. همان­طور که خداوند دارای صفات فراوان مانند:کرامت، قدرت، رحمت، غضب و رضایت و... می­باشد، به انسان نیز توانایی­هایی از این ویژگی داده شده است. با این تفاوت که صفات الهی، نامحدود، ذاتی و استقلالی هستند؛ اما صفات انسان، محدود، غیرذاتی و عرضی می­باشند.

در جایی دیگر از قرآن گفته شده:

« وچون پروردگار تو بر فرشتگان گفت: من در زمین جانشینی خواهم گماشت.»

روح بالاتر از ذهن و جسم است. روح به طور هوشمند از طریق احساس، خواسته­های ما را پیگیری می‌کند و به ذهن ما پیام می­دهدکه: «اگر هم راستا با من شوی، من احساس خوب را در شما ایجاد می­کنم.» و شما درک می­کنیدکه اقدامات یا تصمیمات­تان درست است یا نادرست. زبان روح احساس ما است. در هر اقدامی که دچار یکی از احساس­های بد شدید، باید سریع آن کار را متوقف کنید. اگر توانستید احساس­تان را خوب کنید، برای انجام آن کار اقدام کنید؛ در غیر این صورت از انجام آن کار منصرف شوید. احساس خوب نمایانگر این است که روح و ذهن ما در هماهنگی کامل هستند.

بر خلاف نظر اکثریت که معتقدند، احساس بد، خوب نیست؛ من معتقدم که احساس بد هم برای ما مفید است، و برای راهنمایی ما کافی است. چرا که به ما اخطار می­دهد که در تصمیم­گیری و انجام اقدامات به نتیجه آگاه باشیم. در واقع مثل چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی است و به ما وضعیت خطر را نشان می­دهد. از اینجاست که معتقدم اگر ما انسان­ها توانایی و قدرت احساس بد را می­دانستیم، هیچ وقت به خود اجازه آن را نمی­دادیم که لحظه­ای احساس بد داشته باشیم. پس هر لحظه و در هر اقدام شرایط احساس خود را بررسی کنیم و لحظه­ای از آن غافل نشویم.

روش عملی تغییر احساس:

می­خواهم روشی ساده را برای تغییر احساس به شما آموزش بدهم. پیش از هر چیز به یک مداد و کاغذ احتیاج داریم. حالا به جای فکر کردن به گرفتاری­ها، معضلات و مشکلات زندگی آن­ها را یادداشت کنید. می­توانید هنگامی که ناراحت شدید، احساسات منفی خود را بنویسید. وقتی به این کار عادت کردید، به روشنی به غیرواقع بینانه بودن آن پی می­برید.

اول باید آن حادثه ناراحت کننده را برای خود مشخص و شناسایی کنید. پیش از هر کاری شرح خلاصه­ای از مشکلات خود را در بالای صفحه بنویسید. ممکن است از حرف عزیزی یا دوستی خیلی ناراحت شده باشید؛ یا ممکن است برای خرید مواد اولیه­ی کسب و کار خویش مجبور شده باشید چک بی محلی بکشید، و از این رو احساس خجالت و شرمساری می­کنید. متاسفانه بعضی از افراد هم هستند که از شنیدن اتفاقات خوب برای افراد دیگر هم ناراحت می­شوند؛ مثل کسی که از موفقیت مالی شخص دیگر ناراحت می­شود. چرا که خود به این موفقیت مالی نرسیده است. مهمترین نکته برای شناسایی مشکل، مشخص کردن مشکل یا حادثه است. نوشتن عباراتی مثل: «زندگی من با خاک یکسان شده. دوره، دوره نامردی است. من هیچ وقت نمی­توانم موفق شوم.» مشکلی از شما حل نمی­کند. مشکلات را باید به صورت واضح و مشخص یادداشت کنید. اشکالی در کار است؛ اما نمی­توانیم آن را به خوبی درک، تشریح و یا نام­گذاری کنیم. نمی­توانیم دقیقاً انگشت روی ناراحتی بخش به خصوصی بگذاریم. اگر دیدید که نمی­توانید مشکل و معضل خود را به صورت کاملاً مشخص و واضح بنویسید؛ شرحی کوتاه در مورد آن کار که در شرایط احساسی بد، به آن مشغول بودید را بنویسید. مثلاً موقعی که داشتم با همسرم صحبت می­کردم، احساس دلسردی عمیقی نسبت به او داشتم.

دوم احساسات منفی خود را نسبت به آن مشکل بنویسید، و برای هر کدام از این احساسات امتیازی از ۰ تا ۱۰ در نظر بگیرید؛ از کلماتی مانند: عصبانی، نگران، ترس، مایوس، درمانده و... استفاده کنید. مثلا احساس ناامیدی با شدت ۱۰، احساس درماندگی با شدت ۷، احساس تنهایی با شدت ۳.

سوم سعی کنید افکار منفی خود را نوشته و با توجه به شدت باور خود برای هر کدام امتیازی ازصفرتا ده در نظر بگیرید. در صفحه دیگری خطاهای شناختی را که از هر یک از افکار اتوماتیک خود شناسایی می­کنید، نوشته و برای آن نیز از ۰ تا ۱۰ امتیازی در نظر بگیرید. مثلا چک بی­محل کشیدن، برای تامین مواد اولیه، باعث به زندان افتادن من می­شود: با امتیاز ۱۰، آبروی من در خانواده، بین دوستانم می­رود: با امتیاز۸ ، دیگر نمی­توانم کسب و کار خود را به حالت  اوج برسانم: با امتیاز۵ و....

چهارم برای هر تفکر منفی، واکنش منطقی آن­ها را با هم در نظر بگیرید و بنویسید. با توجه به شدت باورخود دوباره به هر کدام امتیازی از ۰ تا ۱۰ بدهید. مثلاً برای پاس کردن چک­ها بهتر است از بانک دیگری تقاضای وام کنم: با امتیاز ۶، از دوستم تقاضای کمک مالی بکنم: با امتیاز۵ و...

می­توانید این سه موضوع آخر را به صورت جدولی سه ستونه بنویسید و به ارتباط آن­ها توجه کنید و میزان امتیازی که به هر یک داده­اید را دوباره بررسی کنید. با توجه به اطلاعاتی که در مورد افکار اتوماتیک و خطاهای شناختی ذهن خود دارید. مطمئناً بعد از چند دقیقه می­خواهید تغییراتی را در آن اعداد اعمال کنید. پس آن اعداد را خط زده، اعداد جدید را بنویسید.

دوباره به شرایط روحی خود بازگردید و ببینیدآیا شرایط روحی شما بهتر شده است؟ حس و میزان بهتر شدن را بسنجید. با کمی دقت متوجه می­شوید که احساس شما بعد از نوشتن این موارد و بررسی آن­ها نسبت به قبل از نوشتن بهتر شده است. دیگر مشکل را غیرقابل حل نخواهید دید و روحیه و احساس شما بهتر شده است. در وهله نخست وقتی افکار منفی به ذهن شما خطور کرده بود، تقریباً بدون هیچ کم و کاستی به درست بودنش مطمئن بودید. اندیشه­های منفی شما بیشتر بودند و به آنها اطمینان بیشتری داشتید؛ ولی بعد از نوشتن مراحلی که گفته شد، به این نتیجه می­رسید که افکار نگران کننده تقریباً همیشه غیر واقع بینانه هستند. هر چند وقتی که به ذهن شما خطور می­کنند کاملاً واقع بینانه و بی کم و کاست به نظر می­رسد. معمولاً افکار، اتوماتیک­وار اغفال کننده هستند و با آنکه به شدت غیر منطقی به نظر می سند، توهمی از واقعیت در ذهن ما ایجاد می­کنند. وقتی آنها را یادداشت می­کنید به کذب و بدبینانه بودنشان پی می­بریم و احساس بهتری پیدا می­کنیم. اینجاست که روحیه­ی شما بهتر شده و درگیری­های ذهن شما کاهش می­یابد. بنابراین می­توانید بهتر از گذشته راه حلی مناسب را برای آن بیابید. دقت داشته باشید که برای رسیدن به احساس بهتر عبارت­هایی که در ستون­های واکنش منطقی نوشته­اید، نه تنها باید درست باشد؛ بلکه این که افکار اتوماتیک شما از ضمیر ناخودآگاه­تان سرچشمه گرفته را به خوبی نشان دهد. مثلاً کسی که از موفقیت مالی دوستش ناراحت می­شود، باید در بخش واکنش­های منطقی این را بنویسد که: « من در زندگی به آرامش بیشتری رسیدم و یا آشپزی من از او خیلی بهتر است و....»

البته راه حل مسائل و مشکلات، همیشه ساده نیست. استفاده از این روش نیازمند صرف وقت زیاد و مداومت بسیار است. برای این­که نتیجه بهتری بگیرید سعی کنید این روش را  هر روز برای  مسائل و مشکلات انجام دهید.

راهبردهای تغییر احساسات:

حال برای اینکه بتوانیم احساسات خود را بعد از شناسایی تغییر دهیم، راهکارهایی را برای شما ارائه می دهیم:

اولین روش تغییر حالت بدن است. اگر دقت کرده باشید معمولاً در مواقعی که ناراحت و غمگین هستید، بدن شما به صورت برافراشته قرار ندارد و معمولاً حالت بدن شما به صورت مچاله شده است. حال کافیست وقتی غمگین و ناراحت بودید، سینه خود را به سمت جلو سپرکرده و با قامتی کاملا  صاف بایستید؛ و به مدت دو دقیقه دم و بازدم عمیق و آرامی داشته باشید. در کمال تعجب بعد از این دو دقیقه متوجه می­شوید که حالت احساسی شما رو به بهتر شدن است.

خنده­ی مصنوعی: در روش دیگر شما می­توانید لحظه­ای که احساستان خوب نیست و ناراحت هستید؛ به مدت دو دقیقه ذهن را با خنده­ی مصنوعی و قهقه­ی مصنوعی فریب دهید؛ تا هورمون­های شادی بخش در مغز شما ترشح شود. با تعجب خواهید دید که شرایط احساس شما خوب می­شود.

استفاده ازموارد دلخواه: شما می­توانید از موسیقی­ها و فیلم­های دلخواه خود برای تغییر حالت احساس خود نیز استفاده کنید.

قدرت احساس:

یک مثال دیگر برای آشنایی بیشتر شما با قدرت احساس:

فردی را در نظر بگیرید که قصد دارد خود را برای امتحانات پایان ترم تحصیلی آماده کند. او به شدت در حال درس خواندن است و زحمت فراوانی را در این زمینه متحمل می­شود؛ اما چون دچار ترس و نگرانی است، در پایان ترم نتیجه­ی خوبی را کسب نمی­کند! چرا که به احساس خود توجهی نداشته، و جهان هستی نیز به عنوان قانون به اقدام او توجهی نمی­کند؛ و فقط پاسخ احساس او را می­دهد. چون احساس نگرانی و ترس به عنوان احساس بد در فرد وجود داشته و نتوانسته احساس خود را تغییر دهد. پس نتیجه­ی خوبی حاصل نشده است، تا احساس او بدتر نشود. زیرا جهان هستی میزان احساس ما را بیشتر می­کند؛ حال می­خواهد این حس خوب باشد یا نباشد.

 

همیشه احساس خود را در بهترین شرایط نگهدارید:

شما باید اولین و مهمترین تشویق­کننده­ی خود در انجام امور روزانه باشید. شما باید همانند یک مربی و یک پدر دلسوزکه هر لحظه به شاگرد خود روحیه می‌دهد، در حال تشویق خود باشید، تا بتوانید همیشه روحیه­ی خود را در بالاترین سطح ممکن نگهدارید. ۹۵ درصد حس شما، فارغ از این­که مثبت باشد یا منفی، از طریق این­که شما در لحظه: « با خود چگونه فکر می­کنید؟ چگونه صحبت می­کنید؟ خود را چگونه مربیگری می‌کنید؟ و چگونه به خود روحیه می­دهید؟» تعیین می شود.

نوع احساس شما است که  نتیجه­ی اقدام شما را تعیین می­کند. این احساسات مثبت را خود شما به عنوان اولین نفر می­توانید در خود ایجادکنید. سعی کنید از افرادی که به اصطلاح انرژی­خوار هستند، دور بمانید. افراد انرژی خوارکسانی هستند که از صبح تا شب درحال گلایه و شکایت از شرایط موجود هستند و همیشه با افکار منفی و نگاه بدبینانه به محیط پیرامون خود می­نگرند. آن­ها بدون این­که فعالیتی داشته باشند می­خواهند همه چیز بر وفق مراد آنها باشد. در عوض سعی کنید همیشه بین افراد مثبت­نگر و دارای انرژی باشید تا انرژی آنها باعث بالا رفتن سطح روحیه شما شود.

همیشه با خود از توانایی­ها و استعداد­های خود صحبت کنید:

باید بدانیم کلمات در زندگی ما نقش بسیار مهمی را بازی می­کنند و می­توانند برای ما روحیه بخش باشند. هیچ­گاه از کلماتی که بار منفی دارند، استفاده نکنید. حتی به شوخی از کلماتی مثل: نمی­توانم، نمی­شود، ندارم، خسته­ام و... استفاده نکنید چون این کلمات بیشترین ناامیدی را به شما القا می­کنند.

اجازه ندهید درگیری‌ها، مشکلات و موانع اجتناب ناپذیر زندگی روی احساسات شما تاثیر بگذارند:

در هر لحظه از زندگی با خود در مورد اعتماد به نفس صحبت کنید. سطح انگیزه­ی خود را در مورد توانایی انجام هر کاری در بهترین شرایط نگهدارید.کاری با شرایط اجتماعی، اقتصادی و محیطی بد جامعه نداشته باشید؛چون همین شرایط باعث از بین رفتن شور و شوق شما در انجام کار و تعلل در کارها می­شود. اگر از ثروتمندان سوال کنید که چگونه در شرایط بد اقتصادی جامعه جهانی هر روز ثروتمندتر می­شوند؛ می­بینید که آنها توجهی جزئی به شرایط موجود دارند و تمام تمرکز خود را معطوف به کسب و کار خود نموده­اند. آن­ها اعتقاد دارند که در هر شرایطی کسب و کارشان بر قطارکامیابی سوار است و روی ریل قرار دارد. به همین دلیل است که روز به روز ثروتمندان ثروتمندتر و فقیران فقیرتر می­شوند .

نسبت به اتفاقات و رخدادهای بد و غیر منتظره که در جامعه می­بینید واکنش احساسی شدیدی نشان ندهید و آن را نشخوار فکری نکنید:

زیرا که باعث اتلاف انرژی شما می­شود. سعی کنید خود را از اخبار و رویدادهای منفی دور نگه دارید. به عنوان مثال اگر در خیابان با صحنه­ی تصادف برخورد کردید، سعی نکنید در مورد شرایط تصادف کنجکاوی کنید و صحنه­های دلخراش را ببینید؛ زیرا که  شما نمی­توانید برای مصدومان کاری انجام بدهید و آن­ها نیز نیازی به دلسوزی شما ندارند.بارها دیده­اید که در صحنه­های این چنینی ازدحام جمعیت حتی به ضرر فرد مصدوم تمام شده است. فقط سعی کنید محیط را ترک کنید، از خداوند برای درگیران در آن صحنه، طلب سلامتی، روحیه و انرژی کنید. سعی کنید روحیه­ی خود را درگیر این موضوعات نکنید؛ چون­که ممکن است تا آخر روز و چه بسا آخر هفته انرژی و فکر شما را با خود درگیر کند. در این جا موضوع عدم نوع دوستی نیست؛ بلکه موضوع نتیجه­ی دلسوزی  است که برای فرد مورد نظر تاثیری ندارد. چه بسا حتی باعث تضعیف روحیه­ی او نیز می­شود و تاثیری منفی که روی افکار و انرژی شما دارد.

همیشه سعی کنید نقاط ضعف و کاستی­های خود را در ذهن خود کم رنگ کنید:

مطمئن باشید کسی در این دنیا وجود ندارد که کاستی ونقصانی نداشته باشد. شاید شنیده باشید که گفته­اند: «گل بی خار، خداست.»

اعتماد به نفس خود را بالا نگه دارید:

میزان اعتماد به نفس شما، تاثیر بسیار عمیقی در زندگی شما دارد و سرنوشت شما را کاملا تحت الشعاع خود  قرار می­دهد. همیشه خود را در جریان علاقه­مند بودن به خود قرار دهید و در هر لحظه به خود احترام بگذارید و نقاط قوت خود را تحسین کنید. زیرا این اعتماد به نفس در سطح انگیزش و پشتکار شما در زندگی تاثیر فراوانی دارد. وقتی که برای هر کاری انگیزه خاص انجام آن کار را در ذهن خود به وجود بیاورید و پشتکارکامل را در انجام کار داشته باشید، مطمئن باشید میزان اعتماد به نفس شما و توانایی شما بالاتر می­رود. اگر دقت کرده باشید، در بحث روانشناسی ورزشی، موفق­ترین ورزشکاران و تیم­های دنیا به این نتیجه رسیدند که میزان« اعتماد به نفس» بازیکنان خود را قبل از هر بازی به بالاترین سطح ممکن برسانند و بازیکنان را در شرایطی قرار ندهند که روحیه­ی آن­ها در مقابل حریف تضعیف نشود. به عنوان مثال خبرنگاری از آقای «آنجلوتی» مربی صاحب نام و سبک فوتبال سوال کردکه : «بهترین راه مهار آقای «لیونل مسی» به عنوان برترین بازیکن دنیا چیست؟ چه پیشنهادی برای مربیان دارید تا برای مهار این بازیکن به بازیکنان خود بدهند؟»

ایشان گفتند: «اگر جای مربیان تیم­های مختلف باشم که در مقابل تیم مسی قرار گرفته­اند، هیچ صحبتی در رختکن برای کنترل ایشان نمی­کنم؛ چون آقای مسی آن­قدر توانایی دارد که باعث استرس و ترس مدافعان می­شود. نباید توجه مدافعان را به این موضوع جلب کرد؛ چرا که صحبت از ایشان باعث تضعیف روحیه و اعتماد به نفس مدافعان می­شود و مدافعی که اعتماد به نفسش را از دست بدهد، کارایی پایین­تری نسبت به شرایط عادی خواهد داشت.»

فریب ذهن:

همان­طور که در فصول قبل در مورد کارکردهای مغز و خطاهای آن صحبت کردم، خاطرنشان می شوم که می­توانید از خطاهای آن به نفع خود استفاده کرده و سعی کنید ذهن خود را فریب دهید. زیرا که ساختار مغز طوری برنامه ریزی شده است که قابلیت تشخیص بین تصورات، تلقین­ها، بازی بدن و واقعیت را ندارد. شما می­توانید همیشه خود را فردی پیروز و موفق تصور کنید و همیشه به دنبال تلقین­های مثبت با جملات تلقینی مثبت باشید، تا ناخودآگاه شما به این موضوع عادت کند. به عنوان مثال تجربه­ای شخصی در این مورد دارم که برای تفهیم بهتر و عمیق­تر شما عزیزان عنوان می­کنم:

به خاطر دارم در دوران نوجوانی­ام، در سن ۱۶ سالگی، بعد از گذراندن دوره­ی آموزشی شش ماهه­ی رشته­ی تکواندو، از طرف مربی­ام تشویق به شرکت در مسابقات سطح استان شدم. در صورتی که هیچ­گونه تجربه­ی شرکت در این مسابقات را نداشتم. مسلما اعتماد به نفس و روحیه بالایی نداشتم، ولی با اصرار مربی پا به این مسابقات گذاشتم؛ زیرا که مربی من روحیه­ی جنگجویی را در من شناسایی کرده بود. ایشان سعی داشت با  بالا بردن سطح اعتماد به نفس و روحیه­ی من، مرا مجاب به شرکت در مسابقات کند. خاطرم هست که در روز مسابقه به هر نحوی سعی داشتم با آوردن بهانه­های مختلف از مسابقات کناره­گیری کنم؛ ولی به اصرار مربی مجاب شدم تا راهم را ادامه بدهم. بعد از وزن کشی، استرس تمام وجودم را فرا گرفته بود و نمی­دانستم باید چه کار کنم؟ در اولین دور از مسابقات، بعد از ورود به زمین بازی و صدور دستور شروع مسابقه، از شدت ترس، استرس وسردرگمی اولین حرکت ورزشی را که آموخته بودم ، در 5 ثانیه اول با سرعت اجرا کردم. در آن لحظه، ضربه­ی کاری من با سر و صورت حریف برخورد کرد و او خیلی زود نقش بر زمین شد. بعد از شمارش ناک داون «ضربه فنی» و ناتوانی حریف از ادامه­ی مسابقه، داور مرا به عنوان پیروز میدان اعلام کرد. از شدت خوشحالی در پوست خود نمی­گنجیدم. از لحظه­ی خروج از شیاپ چانگ «زمین بازی» تا رسیدن به محل استقرار همراهانم، هرکه مرا می­دید، با فکر این­که عجب مبارزحرفه­ای هستم، نام و رده­ی وزنی مرا می­پرسید. همین امر باعث شد که اعتماد به نفس خارق العاده­ای در من ایجاد شود، تا خود را شخصی مبارز و توانمند در رشته­ی ورزشی خود ببینم. در ادامه آن روحیه­ای که دوستان و مربیانم به من دادند، روحیه­ی من را بسیار بالا برد. از آن لحظه که اولین مبارزه­ی عمر ورزشی من بود تا آخرین مبارزه­ی من که حدود ده سال می­شود، همیشه جزو نفرات اول یا دوم بودم. این نتیجه­ی اعتماد به نفس و روحیه­ای بود که از طریق تلقین و فریب ذهن، به شخصه تجربه کردم. چرا که از آن لحظه و بعد از آن به آن همه تعریف و تمجید فکر کردم. این که در چرا آن ورزش عالی هستم؟ زیرا این­گونه با خود صحبت می­کردم که : « من حتماً شایستگی لازم را دارم، که در ۵ ثانیه­ی اول مسابقه، حریفم را شکست دادم و توانستم در اولین مسابقه­ی  بدون تجربه، قهرمان آن دوره از مسابقات شوم.»

نحوه­ی نگرش به اتفاقات:

مهم نیست که در هر لحظه چه اتفاقی برای شما افتاده است. مهم در چگونگی نگریستن به پیش آمد است.آیا تاکنون مشکلی بوده که در زندگی شما حل نشده باشد؟ اگر به گذشته فکرکنید، خواهید دید که تمام مشکلات با صرف زمان حل شده و آثار آن نیز با گذشت زمان از زندگیتان محو شده است. پس تصمیم بگیرید در هر لحظه شاد، سرحال و سرزنده به راه خود ادامه دهید.

هیچ­گاه از مشکلات خود با دیگران صحبت نکنید. ۹۰ درصد از افراد هیچ راه حل کاملی را برای مشکل شما ارائه نمی­دهند؛ و آن ۱۰ درصد باقیمانده هم با شنیدن مشکل شما و دیدن شرایط خراب روحی شما خوشحال می­شوند. پس سعی کنید با بالا نگه­داشتن سطح انرژی خود و اعتماد به نفس، خود را به آرامش رسانده و بهترین راه حل را برای مشکل خود انتخاب کنید. همان طور که بارها در این ضرب المثل­ها شنیده­ایم:

کس نخارد پشت من/ جز ناخن انگشت من

مشکلی نیست که آسان نشود/ مرد باید که هراسان نشود!

سعی کنید جزو افراد خوشبین باشید نه اشخاص بدبین، افراد خوشبین صرف نظر از این­که چه اتفاقی رخ داده به همه­ی موارد و مسائل،خوب و مفید می­نگرند و عجیب نیست که همیشه آن را خوب و مفید می­یابند.آن­ها در هر مشکلی به دنبال درهای ارزشمندی هستندکه برای ادامه راه خود پیدا کنند. آن­ها مشکلات را معلم و مربی خود می­دانند و همیشه در حال یادگیری تجربه هستند. این افراد در بروز مشکلات به جای این­که زانوی غم بغل بگیرند و از مسائل مختلف شکایت کنند و از مسئولیت شکست، شانه خالی کنند از حالت انفعالی درآمده، و  به مردان و زنان عمل­گرا تبدیل می­شوند. آن-ها با خود می­گویند حال چه باید کرد؟ گام بعدی من چیست؟

افراد خوشبین همیشه در مسیر راه رسیدن به اهداف و انجام تصمیمات مهم با خود از توانایی­های خود صحبت می­کنند و همیشه در حال تجسم زمانی هستند که به موفقیت رسیدند. این­گونه افراد همیشه به صورت متمرکز و سازمان یافته­تر عمل می­کنند و نگاه آن­ها رو به جلو است. آن­ها به حال و به گذشته توجهی ندارند؛ چون آگاهند که گذشته هیچ تأثیری در شرایط فعلی ندارد. این افراد روز به روز سطح توقع خود را از زندگی بالاتر می­برند و سهم بیشتری را از آینده برای خود می­خواهند. آن­ها مفهوم بالاتری از قدرت و کنترل فردی تجربه می­کنند. آن­ها با اشتیاق وصف ناپذیری به دنبال تحقق اهداف ریز و درشت خود هستند و عزم راسخی برای پیروزی و موفقیت دارند. هدف آن­ها این است که چه در زندگی شخصی و چه در زندگی کاری به مدیر کاب خود تبدیل شوند، تا بتوانند نتایج بسیار خارق العاده­ای را تجربه کنند.

در ادامه، فصول بعدیِ کتاب نیز منتشر خواهند شد.

اعتماد نفسافکار منفیخطاهای شناختی
۲
۰
شهرام بهرام نژاد
شهرام بهرام نژاد
مشاور کسب و کار و توسعه فردی مدیران نویسنده کتاب توسعه فردی مدیر کاب و هوش هیجانی مدیر کاب
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید