شیخ محمد حسین آیتی فرزند محمد باقر در نیمه ماه ذی القعده سال 1310 ه.ق در روستای گازار از توابع بیرجند به دنیا آمد. محمدحسین آیتی افزون بر تسلط در فقه شیعه در فن سخنوری و شعر و نثر نیز تبحر داشت وی هم به فارسی و هم به عربی شعر می گفت و در بدیهه سرایی توانایی خاصی داشت . از نظر اخلاقی متواضع و فروتن بود. گنجینه لطایفی که در خاطر ذخیره داشت پایان ناپذیر بود .
آثار و تالیفات وی عبارتند از :
1- شرح کفایه الاصول علامه خراسانی
2- در الفراید فیما روی عن السبط الشهید در خطب ، مواعظ و اشعار حضرت سید الشهداء
3- مقامات معنوی و مقالات پهلوی .
4- مقامات الابرار و مقالات الاطهار (که شامل پنج دفتر در حدود پانزده هزار بیت است.
5- بهارستان :در تاریخ و مراجع رجال قاینات و قهستان که مشتمل بر چهار مقاله است .
6- در غلطان : این دیوان مشتمل بر سیصدو بیست و پنج صفحه است که شامل : قصاید ، غزلیات ، مسمطات ، رباعیات ، مرائی ، مثنوی گلشن حقایق مثنویهای متفرقه و قطعات و قصاید عربیه می باشد . در انتهای دیوان نویسنده شرح حال خویش را آورده است .
این فقیه یگانه و سخنور فرزانه در 1391 ه. ق /1349 ه. ش از دنیا رحلت کرد .
شعری از او
خوشا بیرجند و وضع دلپسندش
خداوندا نگهدار از گزندش
نسیم باغران، عنبر شمیم است
مگر با مشک تر مىپرورندش
کمال وعقل و هوش و فضل ودانش
بخواه ازمردمان ارجمندش
بیا جو بوى حکمت از نزارى
که خواهى جست درخاک بلندش
هر آن صاحبدلى کاید بدین شهر
به خوبى دلبران دل مىبرندش
ز خوبان اروپا هر که دم زد
به مژگان تیر باران مىکنندش
دل و جانم به یغما دلبرى برد
به چشم مست و لعل نوشخندش
نمودى صید، آهوى دلم را
بدام زلف و گیسوى کمندش
سمرقند و بدخشان و بخارا
همه بخشم بدان لعل چو قندش
اگر روزى بهشکّر خندهاى یار
بهدست آرد دل این مستمندش
بلى شیخ ضیاء این همت آموخت
ز شعر حافظ و اندرز و پندش
( شیخ محمدحسین آیتی )