عزت نفس چیست؟

نویسنده: ستاره امیرحسنی

عزت نفس، احساس ارزشمندی افرادی که عزت نفس بالایی دارن، از حرمت نفس و اعتمادبه‌نفس بالایی هم برخوردار هستن. در واقع دو روی یک سکه‌ست. این افراد در مقایسه با کسانی که عزت نفس پایینی دارن، احساس می‌کنن که شایسته‌تر و مفیدتر هستن. در نتیجه در موقعیت‌های مختلف بهتر عمل می‌کنن. عزت نفس باعث می‌شه که خودتون رو به عنوان اشخاصی که توانایی و قابلیت انجام دادن کارها رو و بهترین نحوۀ ممکن دارن، بدونین؛ بنابراین حسی از خود ارزشی که به تبع اون احساس اعتمادبه‌نفس رو به وجود میاره ما پرورش پیدا می‌کنه.

 پس می‌شه گفت که از مزایای عزت نفس داشتن اعتمادبه‌نفس هست و همچنین موقعی می‌تونیم اعتمادبه‌نفس داشته باشیم که عزت نفس داشته باشیم. همون جملۀ همیشگی که: عزت نفس کلید همه مشکلات و عزت نفس پایین یا عدم عزت نفس ریشه تمام مسائل و مشکلات هست. وقتی که عزت نفس داشته باشیم به مرور زمان به خاطر اینکه خودمون رو باور داریم، انرژی و فرکانسی رو به طرف مقابلمون می‌دیم که اون هم بتونه به ما اعتماد کنه و در نتیجه باعث می‌شه تا بهتر و باکیفیت‌تر کارها رو انجام بدیم و موفقیتمون بیشتر می‌شه؛ یعنی در چرخۀ تکرار موفقیت قرار می‌گیریم و روز به روز موفقیت‌های بیشتری به دست میاریم.

برای اینکه بدونیم چقدر عزت نفس داریم راهکارهای زیادی وجود داره.

۱. با توجه به رفتارهای دیگران که با ما دارن، متوجه می‌شویم که ما با خودمون چگونه رفتار می‌کنیم. یکی از قوانین مهم جهان هستی، قانون علت و معلول هست؛ یعنی هر کاری که انجام می‌دیم بازتابی داره. اون کار می‌تونه فکر و باور، حرف و یا یک عمل فیزیکی باشه. تمام افکار، گفتار و رفتارهای ما انرژی و ارتعاش دارن بنابراین بازتاب و عکس‌العملشون رو در دنیای بیرون می‌بینیم. با توجه به عکس‌العمل‌هایی که می‌بینیم، رفتار می‌کنیم و رفتارهای بعدی…

قانون علت و معلول که از قوانین جهان هستی است در تمام بخش‌های زندگی کار می‌کنه.

۲. احساسی که ما به خودمون داریم، نشان دهندۀ رفتاری هست که با خودمون داریم. مثال ما خودمون رو دوست نداریم. کارهایی که می‌کنیم شاید متوجه نباشیم اما این پیامد رو داره. مثلاً میوه‌هایی که داره خراب می‌شه رو می‌خوریم چون نمی‌تونیم به شخص دیگه بدیم. یا وقتی تنهاییم به وضع ظاهرمون زیاد اهمیت نمی‌دیم و… تمام این رفتارها شاید عادی به نظر بیاد اما به خاطر فکرها و باورهایی هست که ما نسبت به خودمون داریم. همین رفتارهایی که ما با خودمون داریم کم‌کم در نحوۀ رفتار دیگران با ما رو تأثیر می‌زاره و سبب می‌شه تا دیگران هم به ما کم‌اهمیت بشن و بعد ما ناراحت می‌شیم که چرا کسی ما رو دوست نداره. من که این همه محبت می‌کنم، این همه ازخودگذشتگی می‌کنم چرا کسی قدر من رو نمی‌دونه. انسان‌ها یک بخشی از جهان ما هستند در واقع جهان هستی به ما هنگام احترام نمی‌ذاره چون ما به خودمون احترام نمی‌ذاریم. این ما هستیم که باید انتخاب کنیم که از چه زاویه‌ای به این جهان نگاه کنیم که برامون مفید هست. جهان‌بینی ما دنیای ما رو می‌سازه، خوب ببینیم تا زندگی‌مون خوب پیش بره.  چقدر به خودم احترام می‌گذارم؟ جوابش در این سؤاله که چقدر برای خودم وقت می‌زارم. اگه بخواهید نمره بدید، از ۱۰۰ به خودتون چند می‌دید؟ به هر میزانی که به خودمون نمره بدیم، دیگران هم به همون اندازه به ما احترام می‌ذارن. این قانون قطعی جهان هستی است. یکی از دلایلی که ما در زندگی خیانت ببینیم به خاطر اینه که ما به خودمون خیانت کردیم؛ مثلاً هنگامی که کار داریم و دوستی به ما زنگ می‌زنه به جای اینکه بگیم کار داریم و بعداً تماس بگیر، خودمون رو فراموش می‌کنیم و دوستمان رو در اولویت قرار می‌دیم که این بی‌احترامی به خود باعث می‌شود تا دیگران نیز به ما بی‌احترامی می‌کنند. در واقع به خودمون خیانت می‌کنیم چون دیگری رو به خودمون ترجیح می‌دیم و همین رفتار رو در دیگران مشاهده می‌کنیم.

 برای اینکه بتونیم عزت نفس رو در خودمون نهادینه کنیم حتماً لازمه که باورهای بازدارنده رو بشناسیم و خنثی کنیم. چون ما هر چقدر هم که روی خودمون کار کنیم اون نتیجه دلخواه به دست نمیاد. مثالی برای درک بهتر موضوع فرض کنید که در خانه‌ای که زندگی می‌کنین که  یک دست مبل وجود داره و شما می‌خواید این مبل‌هایی رو که کهنه یا قدیمی شدن رو عوض کنین؛ بنابراین یک دست مبل جدید تهیه می‌کنین و اونا رو به خونه‌تون میارید اما جایی برای چیدمان مبل‌ها وجود نداره. چرا؟ چون هنوز مبل‌های قدیمی در خانه هستند پس چه باید کرد؟ ابتدا مبل‌های قدیمی رو از خونه ببریم تا فضا برای مبل‌های جدید باز بشه. اما این کار رو نمی‌کنیم.

چرا؟ چون با اون مبل‌ها خاطره داریم و برامون خیلی ارزشمند هستن یا مثلاً اون مبل‌ها رو کسی برامون خریده و یا هر دلیلی که باعث شده تا دلمون نیاد که مبل‌ها رو دور بیندازیم. از طرفی مبل‌ها کهنه شدن و نمی‌تونیم نگه داریم؛ یعنی باعث آزار ما هم هستن. راهکار چیه؟  اگه می‌خواهیم یک خونه زیبا داشته باشیم که بتونیم احساس خوب و فوق‌العاده‌ای رو تجربه کنیم، لازمه که از مبل‌های قدیمی دل بکنیم و با تمام سختی‌هایی که داره اینکار رو انجام بدیم. چون تا زمانی که نتونیم مبل‌های قدیمی رو از خونه ببریم و فضای خانه رو برای مبلمان جدید اماده نکنیم هرگز نمی‌تونیم مبل‌های جدید رو جایگزین کنیم. حتی اگه خریداری کرده باشیم.  ذهن هم دقیقاً همینه. یکسری باورها و تفکرات بازدارنده داریم که تاریخ مصرفشون گذشته و به درد زندگی امروز ما نمی‌خورن. شاید این تفکرات و باورها برای مثلاً ۳۰ سال پیش خیلی خوب و کاربردی بودن اما برای زندگی الآن ما هیچ کارایی ندارن. پس باید خنثی و پاک‌سازی بشن.  تنها راه اینه که باورهای بازدارنده رو دور بریزیم. برای اینکه بتونیم این کار رو انجام بدیم حتماً نیاز به راهنما و استاد داریم تا بتونیم تشخیص بدیم که اصلاً چه باورهایی بازدارنده هستن. در مثالی که زدم ما تشخیص دادیم که مبل کهنه و قدیمی شده. اگه این تشخیص رو نمی‌دادیم، نمی‌تونستیم مبل جدید رو جایگزین کنیم. چون فکر می‌کردیم که همونا خوب هستن و نیازی به تعویض ندارن. راهنمای مسیر برای داشتن عزت نفس در مورد افکار و باورهای بازدارنده هم یا باید به اون تجربه و آگاهی رسیده باشیم و یا از استاد و راهنما استفاده کنیم. در غیر این صورت یا نمی‌تونیم باورهای بازدارنده رو شناسایی کنیم و ممکنه باورهای درست رو به اشتباه از زندگی‌مون حذف کنیم که در هر صورت فرقی نمی‌کنه به بی‌راهه می‌ریم.

عزت نفس چگونه به دست میاد؟ بعد از اینکه باورهای اشتباه رو شناسایی کردیم مهم‌ترین و شاید سخت‌ترین کار اینه که اونا رو خنثی و پاک‌سازی کنیم.  در مثالی که زدم شاید خیلی راحت بشه مبل‌ها رو از خانه حذف کنیم اما در مورد باورهای بازدارنده به این راحتی نیست. چون ما یکسری نگهبان‌هایی در ذهنمون هستن که نمی‌ذارن، باوری به راحتی وارد و یا خارج بشه.

 در مورد باورهای بازدارنده در حوزۀ عزت نفس همونطور که گفتم خیلی سخت و مشکل این کار انجام می‌شه، بنابراین باید قلق کار رو بلد باشیم تا بتونیم خیلی راحت و اصولی این کار رو انجام بدیم؛ یعنی باورهای بازدارنده رو حذف و باورهای درست و سازنده رو جایگزین کنیم. در مقاله قبلی اشاره کردم که پایین بودن عزت نفس ما یک شبه به دست نیومده که یک شبه یا خیلی سریع بخواد مشکلمون برطرف بشه.  یکی از راه‌هایی که می‌تونیم انجام بدیم و من به شخصه تجربه کردم و خیلی هم مفید بوده اینه که آروم آروم و قدم به قدم پیش بریم؛ یعنی وقتی که یک باور بازدارنده در حوزۀ عزت نفس وجود داره مثل من خوب نیستم. باید ابتدا بنویسیم و دلایلی که باعث شده تا احساس کنیم که خوب نیستیم رو یادداشت کنیم این دلایل خیلی چیزها می‌تونه باشه.  یه نکته رو داخل پرانتز بگم. برای اینکه بتونیم در هر زمینه‌ای روی خودمون کار کنیم تا به نتیجۀ دلخواه و مطلوب برسیم این هست که با خودکار و کاغذ آشتی کنیم. نوشتن معجزه می‌کنه.  خداوند می‌فرماید: قسم به قلم و آنچه می‌نویسد. سوره قلم آیه ۲.  وقتی که خداوند قسم یاد می‌کنه باید مطمئن بشیم که حتماً معجزه‌ای وجود داره؛ بنابراین حتماً خودکار و دفتر همیشه پیشتون باشه و هرجا که می‌رید با خودتون ببرید. بعد از اینکه باورهای بازدارنده رو نوشتید باید برعکس اون باورها رو به خودتون ثابت کنید و باهاش زندگی کنید.