
فرض کن روزی در میانهی اندوهی معمولی، نه بزرگتر از دیروز، نه تلختر از فردا، چشم در چشمِ کسی بیفتی که ناگهان تمامِ زخمهایت به احترامِ حضورش صف میکشند؛ دیگر برای شکایت نه، برای شهادت.
همقبیله کسیست که زخمهایت در حضورش احساسِ بیهودگی نکنند. سالها درد را یا باید پنهان میکردی یا به شکلِ تماشایی نمایشش میدادی؛ اما همقبیله به تو اجازه میدهد دردت نه نمایش باشد، نه جرم؛ فقط تاریخچهای باشد که با هم ورق میزنید، بیآنکه مجبور باشی خودت را در آن تبرئه کنی.
آدمها بیشتر، مصرفکنندهی روایتاند؛ داستانِ تو را میشنوند تا مطمئن شوند هنوز بدبختتر از تو هم وجود دارد، یا برای لحظهای از قصهی خودشان مرخصی بگیرند. همقبیله شنونده نیست، شاهد است. کسی که وقتی حقیقتِ تو را میبیند، آن را در دفترِ «قضاوت» نمینویسد؛ در دفترِ «مسئولیت» ثبت میکند: مسئولیتِ حملِ رازی که از سرِ تفریح به او داده نشده.
همقبیله شاید هرگز تو را نجات ندهد؛ نه از فقر، نه از بیماری، نه از تنگنای جهان. کارِ همقبیله چیز دیگریست: او نمیگذارد در لحظهی آخر با خودت غریبه بمانی. اگر روزی دستِ مرگ درِ خانهات را زد، همقبیله شاید آنجا نباشد تا تو را بغل کند، اما در جاهایِ دور، در شهری دیگر، در اتاقی با پنجرهای که تو هیچوقت ندیدی، ناگهان دستش روی سینهاش مینشیند و بیدلیل نفسش تنگ میشود. این، نوعِ خاموشِ همسرنوشتیست؛ روحهایی که حتی مرگ، ریسمانِ لرزانِ بینشان را نمیبُرد.

شاید در تمامِ عمرت تنها یکبار همقبیلهات را ببینی، شاید هرگز؛ این، اختیارِ تو نیست. آنچه در اختیارِ توست، چیز دیگریست: اینکه خودت برای دیگری، همقبیلهای محتمل باشی. کسی بگوید: «در عصرِ صورتهای خسته، یک نفر بود که وقتی مرا نگاه کرد، احساس نکردم به تماشا گذاشته شدهام؛ احساس کردم به خانه برگشتهام.»
من اگر کتابی به نامِ «همقبیله» بنویسم، نه برای این است که ثابت کنم او را یافتهام؛ برای این است که اعتراف کنم چنین کسی میتواند وجود داشته باشد، و همین «امکان»، برای آنکه از صبحِ فردا دوباره بیدار شوم، کافیست.
اگر روزی مُردم و هیچکس نامم را از روی سنگِ کوچکِ مزارم نخواند، امید دارم جایی در این جهان، روحی در سکوتی بیدلیل، زیرِ لب بگوید: «او از قبیلهی ما بود؛ از آنها که دلشان کمی بیشتر از توانِ دورانشان میتپید.»
#سپهر_عسگری #کتاب_هم_قبیله_جستار16