
طرح صیانت از فضای مجازی، موضوع حساس و جنجالی این روزهاست که بسیاری از مردم ما را نگران کرده است. ما در دوران کرونا بیش از هر زمان دیگری به اهمیت فضای مجازی و تاثیر آن بر زندگی خودمان پی بردیم. در ادامه به این موضوع خواهیم پرداخت که طرح صیانت از فضای مجازی چیست و چگونه میخواهد همه زندگی ما را تحتالشعاع قرار دهد؟
برای درک بهتر، قبل از ادامه خواندن این مقاله حتما نسخه PDF این طرح را مطالعه کرده و بندهای آن را بررسی کنید. چون خیلی از افراد ممکن است اینگونه فکر کنند که مشاغل و زندگی آنها ارتباطی به فناوری اطلاعات ندارد و تصویب این طرح روی کسب و کارهای آنها تاثیری نمیگذارد! ضمن اینکه متاسفانه هنوز خیلیها از جزئیات این طرح درک درستی ندارند و فکر میکنند به نفع ماست!
اما مسئله مهم این است که این طرح، همه فعالیتهای روزمره و استفاده عادی مردم از اینترنت را فلج میکند. از سرگرمیها و بازیهای آنلاین گرفته تا پیامرسانهایی که روزانه از آن استفاده میکنیم، ابزارها و اپلیکیشنهای مهم برای کسب وکارهای آنلاین، مشاغلی که فروشگاه بزرگ آنلاین دارند و غیره همگی را تحت تاثیر قرار میدهد. نسخههای مختلفی از طرح صیانت وجود دارد و تنها یک سایت مرجع وجود ندارد که بتوان همه نسخههای آن را به صورت یکجا دریافت کرد. با این حال شما می توانید آخرین نسخه این طرح را از اینجا دانلود کنید. البته ممکن است باز هم این نسخه دستخوش تغییرات شود!

طرح صیانت از حقوق کاربران میگوید هرگونه محتوایی که روی شبکه اینترنت جهانی قرار میگیرد باید از یک شورای خاص مجوز فعالیت بگیرد؛ چه این محتوا در داخل کشور تهیه شده باشد چه در خارج از کشور باید همه از این مرحله عبور کند. به طور مثال اینستاگرام به عنوان یک بستر محتوا یا واتساپ یا هر پیامرسان و اپها و بازیها و هرگونه سایتهای خارجی باید از این شورا مجوز فعالیت بگیرند.
بدیهی است محتواهای منتشر شده در رسانههای جهانی با قوانین و خواست یک کشور مانند ایران اداره نمیشود و تاکنون شبکههای بینالمللی برای گرفتن مجوز تمایلی به مراجعه به شورای داخلی یک کشور نشان ندادهاند. در نتیجه به صورت قانونی و طبق این طرح صیانت از فضای مجازی، همه محتواها، شبکههای اجتماعی، پیامرسانها، نرم افزارها و حتی سایتهایی مانند گوگل یا خدمات ایمیل وابسته به این سایتها و مشابه آن به صورت قانونی قابل فیلتر و غیرقابل دسترسی برای عموم مردم خواهد بود. جالب است که ما از سوی بسیاری شرکتها تحریم هستیم.
لازم به ذکر است به خودی خود این قضیه که هر کسی خواست محتوایی تولید کند یا در فضای مجازی بخواهد اندک کاری انجام بدهد باید از دولت مجوز بگیرد! که این باعث از بین رفتن بسیاری از کسب و کارها و دست کم محدود شدن فعالیتها میشود.
برای کسب اطلاعات بیشتر راجع به این طرح و اصل ۸۵ موجود در سایت شورای نگهبان میتوانید روی این لینک کلیک کنید.
در دنیای مجازی صحبتهای زیادی درباره مسدود شدن گوگل، مسدود شدن آپدیت سیستمهای عامل و... شده است. بسیاری نیز صحبت از بسته شدن سایتهایی مانند GitHub یا Stackoverflow میکنند، اما در این پیشنویس بیش از همه چیز به مبحث پیام رسانها و شبکههای اجتماعی پرداخته شده است. در جایی از این پیش نویس به جملات مبهمی اشاره شده است، مانند «تهیه و تصویب ضوابط به کارگیری سامانه های نرم افزاری خارجی مورد نیاز برای ایجاد و توسعه توانمندی خدمات پایه کاربردی داخلی». این جمله مبهم است که آیا قرار است ما سرویسهای مختلف را در ایران توسعه دهیم؛ به عنوان مثال Stackoverflow داخلی؟ از آنجایی که این طرح بیش از همه چیز پیام رسانها و شبکههای اجتماعی را هدف قرار داده است، اما آیا واقعا این طرح بر روی حوزه نرمافزار و برنامهنویسی هم تاثیرگذار است؟
میتوان گفت در بلند مدت این طرح شوکی سنگین به مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی ایجاد میکند و حوزه برنامهنویسی و توسعهنرم افزار را نیز متاثر از آن است. در زمینه کار فریلنسینگ و برنامهنویسی هم نبود دسترسی به پیام رسانهای خارجی خود مانع بزرگی محسوب میشود. بسیاری از ابزارهای حوزه SEO هم اکنون برای ایران بسته هستند و با اجرای این طرح محدودیت بیشتر نیز ایجاد خواهد شد. طرح صیانت از کاربران اگرچه ممکن است مستقیما حوزه برنامهنویسی را هدف نگرفته باشد، اما مطمئنا صنعت فناوری اطلاعات را به طور کل دچار چالش میکند و به جای نگاه توسعهمحور، نگاه محدودیت محور را رواج میدهد. در نتیحه همانطور که پیشبینی میشود و آثار آن را از همین حالا میبینیم، میزان مهاجرتها افزایش چشمگیری خواهد داشت.

اقتصاد، کسبوکار و کسب درآمد سه واژه پر رنگ در ذهن مردم در سال های اخیر بودهاند. هر سال با اتفاقات جدید تورم، تحریم و رکود مردم با مشکلات مختلفی دست و پنجه نرم میکردند. در یکی دو سال گذشته پاندمی کرونا هم ما را به طبقه دوم هرم مازلو نزدیکتر کرده است.
بالا رفتن هر ساله هزینهها و اجاره برای کسب و کارها، دشوار بودن فرایند دریافت مجوز و ثبت شرکت و همچنین در شرایطی که قرنطینه و جلوگیری از شیوع بیشتر ویروس کرونا وظیفه اجتماعی شناخته میشود، مردم را به سمت پدیدهای به نام فضای مجازی و کسب و کارهای آنلاین سوق داده است. شبکههای اجتماعی نظیر اینستاگرام و تلگرام ناجی بسیاری از کسب و کارها برای زنده نگهداشتن کسب و کار خود در همه این بحران ها شده است.
تخمین فعالان فضای مجازی در کشور در حدود ۴۰ میلیون نفر است. نداشتن محدودیتهای زمانی و مکانی، هزینه کم فعالیت و طیف وسیع مخاطبان حاضر در این فضا و موارد متعدد دیگر را میتوان به عنوان مزایای شبکههای اجتماعی نام برد. این پتانسیلهای بالقوه منجر به این شده که کسب و کارها یکی پس از دیگری فعالیت خود را در فضاهای مجازی جدیتر کنند، حتی زنان خانه دار و کسب و کارهای کوچک خانگی هم برای معرفی و فروش خود از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند.
در زمانی که شبکه های اجتماعی آنلاین با زندگی بسیاری از افراد جامعه آمیخته شده، زمزمه طرحی با عنوان «صیانت از فضای مجازی و کسب و کارهای آنلاین» و تصویب آن در مجلس شورای اسلامی بر سر زبانها میافتد. طرحی که شایعات بسیاری از جزئیات آن پخش شده و تصویب آن نیز در جلسه غیر علنی مجلس انجام شده است. این موارد حتی اگر قرار نباشد آسیبی به فضای دیجیتال و کسب و کارها بزند، نام آن هم برای کسب و کارهای مجازی ترسناک است. طرح صیانت ترس، دغدغه و اما و اگرهای زیادی برای همه به وجود آورده که قرار است در آینده چه اتفاقی برای ویترینها و فروشگاههای جدید ما بیافتد؟ زحمات، تلاشها و زمانهای صرف شده چه خواهد شد؟ زمانی که این سوالات و موارد بسیار دیگری جلوی چشم فعالان این حوزه ظاهر میشود که گلوگاه درآمد زایی ما تحتالشعاع قرار خواهد گرفت.
راهاندازی کارزار و جمع آوری امضاهای متعدد برای تصویبنشدن این طرح در مرحله اول به پاسخ نرسید و پس از خبر تصویب آن تلاشهای متعددی برای لغو این طرح توسط صاحبان کسب و کار صورت گرفته است. شاید تنها اتفاق خوب این طرح همین یک دل شدن کسب و کارهای بزرگ و کوچک برای لغو این طرح بوده باشد. مگر غیر از این است که نمایندگان مجلس، نمایندگان مردم بوده و باید در جهت خواستهها و منافع مردم گام بردارند و طرحها با این پیشفرض ذهنی تصویب شوند؟
همچنین در یک بازار آنلاین خدمات (سایت هایی که از آنها نقاش و نظافت چی و در و پنجرهساز پیدا میکنیم) میتوان گفت حدودا ۵۰ نفر افراد تحصیل کرده و متخصص صنعت استارتاپی مشغول به کار هستند. درآمد شرکت هم شاید حدوداً ۱ میلیارد تومان در ماه باشد. میدانید همین پلتفرم چه مقدار در اقتصاد نقش دارد؟ ۲۰ تا ۵۰ میلیارد تومان درآمد ماهانه نیروهای خدماتی است که روی همین پلتفرم در حال مبادله خدمات هستند. میدانید زندگی چند نفر متخصص وابسته به این پلتفرم است؟ شاید اندازه ۱۰ هزار نفر.
از این نوع پلتفرمها در ایران ده ها مورد فعال هستند. با در نظر گرفتن پلتفرمهایی نظیر دیوار و شیپور و سایتهای شخصی و صفحات فعال در شبکه های مجازی، روی هم رفته اندازه بازار آنلاین خدمات خانگی در ایران امروز را می توان ۱ میلیارد دلار تخمین زد. مهمتر از آن سرعت رشد خیرهکننده این بازار است که انتظار داریم با رشد حقیقی (نه اسمی) سالانه ۴۰-۵۰ درصدی همراه باشد. این بازار متعلق به اقشار با درآمد زیر متوسط کشور است و هرگونه توقف یا خللی در این رشد یعنی مواجهه با آسیب پذیرترین قشر جامعه. آسیب این طرح دامن همه را می گیرد.
از این طرح به عنوان یک شمشیر دوسویه می توان نام برد که خطراتی هم برای مردم و هم برای قانون دارد. از جمله آنها میتوان به تبدیل شدن این طرح به اهرم و ابزاری که قدرت را در اختیار قانون قرار دهد اشاره کرد که با توجه به آن عقاید و نظرات شخصی در تصمیمگیری دخیل میشود و سرویسهایی که موردپسند برخی افراد قرار نگیرد مسدود میشود.
آیا روشهایی برای اعتراض به طرح صیانت و بازبینی آن وجود دارد؟
همیشه برای تغییرات فرصت هست لطفا بیتفاوت نباشید، کارزاری جهت رسیدگی و بررسی طرح با توجه به تاثیراتی که بر زندگی همگان گذاشته برگزار شده است. امضای این کارزار و پر کردن این فرم کمتر از ۳۰ ثانیه از شما وقت میگیرد؛ پس به خاطر خودتان و آیندگان سرزمینمان ایران هم که شده این وقت را بگذارید و از دیگران هم بخواهید که این کارزار را از اینجا امضا کنند.