خشم

پیش‌نوشت: این متن علمی نیست. ادعایی هم مبنی بر ادبی یا تعلیمی بودن نداره. گاهی تفکراتی که مناسب فضای محدود توئیتر یا اینستاگرام نیستن رو اینجا به اشتراک میگذارم.

این متن به خصوص، نوشته‌ای از گذشته‌س. مخاطب بیرونی نداره.

امروز به ذهنم رسید که خشم خالص و فارغ از حسّ اضطرار و درماندگی، چقدر قدرتمند و مسحور‌کننده‌س. نشون به اون نشون که زیر غلیان هر نوع احساسی، عشق یا نفرت یا حسادت یا حتی ترس، درصورتیکه ظرفیت شکل‌گیری فکرهای شک‌برانگیز وجود داشته باشه، به راحتی ممکنه اون حس از مسیر خارج بشه و مخصوصا برای اشخاصی که نیروی تفکر و منطقشون بالاست، وجود ظرفیت بالای نشخوار فکری، می‌تونه روند همه‌ی احساسات و واکنش‌هاشون به اتفاقات خارج ( اتفاقاتی که احساسات ما رو بر انگیخته می‌کنن) رو مختل کنه. به زبون ساده، نشخوار فکری مثل یه ترک ه در احساسات خالص. رشد می‌کنه و در هم می‌شکندش: به درستی عشقت شک می‌کنی. به منطقی بودن ترست شک می‌کنی. به درستی حسادتت شک می‌کنی. ولی درمورد خشم اینطور نیست. دلیلش احتمالا تفاوت ماهوی خشم با بقیه‌ی احساسات ماست. حسادت و ترس منفعل هستن. عشق و حرص هم وابسته به تعریف ممکنه منفعل یا فعال باشن. ولی خشم بلاشک و فطرتا فعاله. خشمِ سوزان، فعال، محرّک، تعادل‌گریز و خودافزاست و درصورتیکه از ابتدا به طور کامل، حالا بهر وسیله‌ای، خنثی نشه، چنان انسجام، تمرکز و قدرتی پیدا می‌کنه که تمام پتانسیل تحسین‌برانگیز و کند‌کننده‌ی ذهن نشخوارکننده، در مقابلش مثل یه چتر نگون‌بخت در طوفان، به گوشه‌ای پرت میشه. چه بسا اون خشم ترسناک، تنها به یک استدلال سرگردان در ذهن نیاز داشته باشه تا قوی‌تر بشه. منطق، پدیده‌ای که حتی مقابل مشهورترین احساس،عشق و کشش، مثل یه ترمز عمل می‌کنه، در مقابل خشم چاره‌ای جز همسو شدن نمی‌بینه. در خشم، با تنها یک توجیه ممکنه کسی رو محکوم کنیم و با تمام وجود بخوایم اجرای حکم رو ببینیم. ولی اصل مطلب اینجاست: دلیل همه‌ی این‌ تفاوت‌ها و مشخصه‌های خشم، همونطور که مارکوس اورلیوس گفته، ذات شفاف و صادقشه. خشم، نمی‌تونه قلابی و تمارض‌گونه باشه. خشم، واقعیه. خشم، حاصل استنتاج بی‌برو‌برگرد درونی ماست. خشم، برگرفته از قدرت واقعی منطق ماست. لااقل در درون ما، از هر گزاره، اصل یا قانون بیرونی‌ای، حقیقی‌تر و مطلق‌تره. وقتی باور داریم کسی که بهش ارج می‌نهادیم در حقمون ظلم کرده و استحقاق ما این نبوده، با همه‌ی وجود از این ظلم و تناقض خشمگین می‌شیم، می‌غرّیم و از ابرازش بر خلاف عشق یا حسادت یا ترس یا شهوت، کوچک‌ترین ابایی نداریم. در خشم، حق‌به‌جانب‌ترین حالتمون متبلور می‌شه. در خشم مطلق، همه‌ی تردید‌هامون، ترس‌هامون، میانه‌روی‌هامون برای جلوگیری از سوءتفاهم، حرمت‌هایی که باورشون داریم و به‌طور کلی همه‌ی محدودیت‌ها و ترمزها‌ی ناخودآگاهمون می‌بُرن، و تمام وجودمون، متمرکز بر یک مفهوم می‌شه: لیاقت من این نبود... و این موج نیرومند اگر در مسیر درست آزاد بشه ( 'کاملا محق هستم که از هر روشی که صلاح می‌دونم ،تلاش کنم که به جایگاهی که لایقش هستم، برسم')، فقط باید دقیقا مشابه رویکرد فروید با شخص آدلر، چیپس و پفیلا رو باز کرد و با اشتیاق تماشا کرد که اون فرد، با وجود همه‌ی ضعف‌ها و محدودیت‌هایی که پیش از اون لحظه داشت، چه آشوبی بپا می‌کنه.