
حیاط خیریه – عصرِ آخرین روز اردیبهشت
صدای خنده و جیغهای کودکانه، فضای حیاط کوچک خیریه را پر کرده بود. توپ وسطی، میان پاهای خاکی و خندههای بیدندان، از اینسو به آنسو میدوید. برگهای درخت توت در نسیمِ دمغروب میلرزیدند و سایهها مثل بچهها بازی میکردند.
نیاز، با کت مشکی سادهای که آستینهایش را تا آرنج بالا زده بود، میان خاک و خندهها خم شده بود. موهایش بالای سر جمع بود و ردی از غبار، روی پیشانیاش نشسته بود. نفسنفس میزد اما لبخند، هنوز گوشهی لبهایش بود.
— خب کی حاضره ببازه؟!
بچهها جیغ زدند و عقب پریدند. توپ را پرت کرد. صدای خنده در فضا پاشید، مثل شکوفهای که ناگهان در باد میریزد.
اما لحظهای بعد، ایستاد.
لبخند هنوز روی صورتش بود، اما دلش یکباره خم شد. بغضی بیدلیل و بیاجازه بالا آمد؛ چیزی شبیه خاطرهای گمشده از کودکی. دلش برای خودِ کوچکش تنگ شد؛ دختربچهای با دنیایی امن، با صدای پدری که میگفت نترس، با مادری که گیسهایش را بیدرد شانه میزد... و برای خانهای که دیگر نبود.
چشم بست. نفس عمیقی کشید. بعد دوباره توپ را گرفت و به بازی برگشت، انگار بخواهد آن فکرها را در خاکِ زیر پاهایش دفن کند.
از دور، دنیز با پاهای برهنه روی خاک راه میرفت. کفشهای پاشنهبلندش را درآورده بود و حالا پاهای سفید و بیحفاظش خاکی شده بودند. اما چهرهاش روشن، رها، مثل کسی که بعد از سالها نفس راحت کشیده باشد. دست تکان داد و خندید. خندهاش مثل صدای باد در برگها پخش شد.
از طبقهی بالا، در پنجرهی نیمهباز، اشکان ایستاده بود. ساعدش به لبهی پنجره تکیه داشت. نگاهش پایین بود. وقتی دنیز توپ را پرت کرد و عقب پرید، لبخندی آهسته روی صورتش نشست.
چیزی در آن تصویر برایش معنا داشت. مثل عکسی که فراموشش کرده بودی و حالا ناگهان، دلت برایش میتپید.
---
چند دقیقه بعد – دفتر خیریه
نیاز نفسزنان وارد دفتر شد. موهایش شل شده بودند، چند تار روی شقیقهاش افتاده بودند. چشمهایش برق میزدند، اما در عمق آن برق، چیزی از خستگی تهنشین شده بود.
دنیز پشت سرش آمد، صورتش گلانداخته، هنوز لبخند روی لبهایش بود. دستمال کاغذی در دست داشت اما خنده، از چشمانش پاک نشده بود.
— ببخش، دلمون برای اینجا تنگ شده بود. بیدعوت اومدیم.
اشکان از پشت میز بلند شد. پیراهن سفیدش ساده بود، آستینهایش بالا زده. لبخندش از آن لبخندهایی بود که تنها از دل پذیرش میآمد.
— هر وقت بیاین اینجا خوشحال میشم.
نیاز چشم گرداند. قاب عکسهایی با چهرههای کودکانه روی دیوار بودند. بعضی با لبخند ، بعضی با نگاهی جدی ، اما همهشان بیصدا حرف میزدند... بالای دیوار، نوشتهای با خط درشت و آبی:
"سرپناه فقط سقف نیست. گاهی یک نگاهست."
چیزی در دل نیاز تکان خورد. مثل رطوبتی که بیصدا از لابهلای آجرها بیرون بزند. نادر... او هم گاهی فقط با نگاه، سقف بود. بیصدا، اما استوار.
نیاز آهسته گفت:
— میخواستم یه چیزی رو باهات درمیون بذارم.
اشکان دستش را روی پشتی صندلی گذاشت.
— بشینین عرقتون خشک شه. عجلهای نیست. چی بیارم براتون؟
دنیز که هنوز خودش را باد میزد گفت:
— من لیمونات... فقط سردِ سرد باشه.
اشکان نگاهش را به نیاز دوخت:
— و تو؟
نیاز لبهای خشکیدهاش را با زبان خیس کرد:
— دلم آیسآمریکانو میخواد... با یخ زیاد.
اشکان سری تکان داد و بیرون رفت. سکوتی کوتاه بینشان نشست. صدای چرخش پنکه سقفی، مثل نجوای خستهای در فضا میپیچید. نور عصر از پنجره میتابید و بر فرش سادهی کف اتاق سایه میانداخت.
کمی بعد، اشکان با دو لیوان آب برگشت. تکههای یخ در نور میدرخشیدند. هر سه خندیدن.
— کافهتریا که نیمدین، فعلاً علیالحساب همینو نوشجان کنید. یه روزِ دیگه، میبرمتون یه جای درستدرمون.
دنیز خندید و لیوانش را تا ته بالا برد. قطرهای از آب سرد روی چانهاش چکید.
اشکان خندید. اما وقتی نگاهش به نیاز افتاد، جدی شد:
— درخدمتم.
نیاز چکی از کیفش بیرون آورد. نگاهش روی عدد نبود. چشمانش، جایی دورتر را نگاه میکردند. جایی که هنوز صدا و سایهی پدر بود.
— خرج شب چهلم بابا رو... میخوام صرف امور خیریهت کنی. تو بهتر از من میدونی این پول کجا واجبتره خرج بشه.
اشکان مکث کرد. چک را گرفت. آهی آهسته کشید.
— مطمئنی؟ این خیلی زیاده، نیاز...
نیاز سرش را تکان داد.
— اون مهمونیای که فامیل بیان، خودشونو به زور ناراحت نشون بدن... چه فایده؟ بابا اگه بود، خودش اینو انتخاب میکرد... قطعا با لبخند، بیسروصدا.
اشکان لبخند زد، اما چشمانش جدی بودند:
— با این مبلغ، میتونیم یه پناهگاه شبانهی موقت راه بندازیم. برای بچههایی که شب جایی ندارن. یه جای گرم، غذای ساده، حموم... شاید همون چیزی که باعث شه فرداش یه کم متفاوت از شب قبل باشه.
نیاز پلک زد. بغض در سینهاش چرخید، اما راهی به چشمها پیدا نکرد. سکوت کرد.
در همان لحظه،
صدای قدمهایی آرام و سبک در راهرو پیچید؛ مثل کوبش نرم انگشت بر طبلی خاموش. لحظهای بعد، در چارچوب در، پسربچهای ایستاد. حدود نه ساله، با پیراهنی سادهی سبز، شلواری کوتاه، پوستی کمی آفتابسوخته و عصای سفیدی در دست.
موهایش خرمایی تیره بود و چشمهایش، بسته و آرام.
ایستاد. گوش سپرد. بعد لبخندی از سر ادب و آرامش روی لبهای باریکش نشست.
— سلام اشکان... اومدم بهت سر بزنم. مثل اینکه مهمون داری... اگه مزاحمم، بعداً بیام؟
اشکان با سرعت از پشت میز بلند شد، قدم برداشت و به آرامی دست گذاشت روی شانهی او.
— عزیز جان، خوشاومدی. بیا تو، اینجا خونهی خودته.
عزیز سرش را پایین آورد، لبخند زد و چند قدم جلو آمد. قدمهایش شمرده بود، اما بیتردید. عصا را با ظرافتی عجیب جلو میبرد، جوری که انگار زمین را بلد بود. دست دیگرش را بالا آورد، لبهی صندلی نیاز را لمس کرد.
— میتونم اینجا بشینم؟
نیاز جا خورد. چشمانش از تعجب کمی گرد شد، ولی بلافاصله لبخند زد.
— حتماً عزیزم، بفرمایید.
عزیز با احترام نشست. پاهای لاغرش را کنار هم جمع کرد، عصایش را با دقت تکیه داد به لبهی میز، بعد دستهایش را صاف روی زانو گذاشت. کمی سکوت کرد، بعد رو به نیاز که صندلی بغلش را اشغال کرده بود چرخید. کمی مکث کرد. بعد بیآنکه تردیدی در صدا داشته باشد، آرام گفت:
— شما غمگینین... اما غمتون مهربونه.
نیاز نفسش برید. نگاهش روی کودک ماند، ولی صدایی از گلویش بیرون نیامد. لبهایش نیمهباز ماندند، مثل حرفی که ناتمام مانده باشد.
اشکان، با لحنی آهسته و لبخندی اندوهناک گفت:
— عزیز بعضی وقتا چیزهایی رو حس میکنه که ما حتی نمیفهمیم.
عزیز، همانطور که دستش را روی زانو میفشرد، ادامه داد:
— یه کسی که خیلی براتون عزیز بوده رفته، ولی هنوز یه چیزی ازش توی دلتون مونده. مثل وقتی کسی دستت رو ول میکنه، اما گرماش هنوز توی پوستت هست.
نیاز چشم بست. پلکهایش سنگین شد، اشکی آرام از گوشهی چشمش افتاد روی گونه. لب پایینش لرزید.
دنیز نفسش را آهسته بیرون داد. عزیز بهطرف او برگشت. مثل کسی که فقط از روی صدا میفهمد چهکسی کجاست. لحظهای ساکت ماند، بعد گفت:
— میدونم نابینام... ولی میتونم زیبایی رو حس کنم. شما خیلی خوشگلین... درسته اشکان؟
اشکان برای لحظهای گیج شد. پلک زد. نگاهش بین عزیز و دنیز رفت، بعد زیر لب، با مکثی کوتاه و صدایی آرام گفت:
— آره... خیلی.
دنیز لبخند زد، اما نه از آن لبخندهای عادی؛ از آن لبخندهایی که حس میکنی یه چیزی توی دلت داره آب میشه، خیلی آروم. لبخندی که از تو میجوشه، نه از لب.
عزیز بدون اینکه چیزی دیده باشد، لبخند زد و ادامه داد:
— نانا همیشه میگه خدا بعضیا رو با دلی قشنگتر از صورتشون آفریده. به بعضیها هم هر دو رو داده... فقط باید حواسشون باشه کجا خرجش میکنن.
اشکان بلافاصله پرسید:
— نانا خوبه؟ پاش بهتر شده؟
عزیز کمی اخم کرد، اما اخمش هم مهربان بود.
— پاش هنوز صدا میده. مخصوصاً وقتی بارون میاد. میگه استخوناش دیگه حوصله ندارن. ولی خب، بافتنیهاش رو میبافه. منم میبرم بازار، میفروشم. لیف، جوراب، بعضی وقتا ساق پوش. امروز سه تا لیف فروختم. یکیشو یه پیرمرد خرید، گفت یاد نوهاش افتاده. فکر کنم اون لیف صورتیِ که شکل ماهی بود رو برداشت.
اشکان لبخند زد. دنیز سرش را کمی خم کرده بود و با دقت به حرفهای عزیز گوش میداد.
— از کی کار میکنی عزیز؟
— از شش سالگی. قبلتر با نانا میرفتیم بازار ، ولی از شش سالگی دیگه خودم تنها میرم. پاهاش اذیتش میکنه. دیگه بهش گفتم نیاد. هرچی باشه من مرد خونم. بی پول شب برنمیگردم... میدونم چطوری با صدا بفهمم کی نزدیکمه، کی وایستاده، کی فقط داره رد میشه. نانا میگه خدا بهم چشم نداده، ولی گوش داده که صداها رو ببینم.
نیاز آرام گفت:
— تنها زندگی میکنین؟
عزیز سری تکان داد.
— فقط من و نانا. نانا مادربزرگمِ. همهی کس و کارم اونه. نانا که بخنده، انگار تو دلم چراغ روشن میشه.
لحظهای سکوت در فضا پیچید. فقط صدای پنکهی سقفی میآمد و یخهایی که در لیوانها آرام ذوب میشدند.
اشکان بلند شد، رفت سمت کمد و بستهی کوچکی برداشت. برگشت، کنار عزیز نشست و بسته را کف دستش گذاشت.
— اینو ببر برای نانا، از طرف همهمون. سر راهت هم برو داروخانه فرشته. داروهای نانا رو پیدا کردن. ازشون بگیر.
عزیز اول ساکت ماند، بعد بسته را با هر دو دست گرفت. انگشتانش آرام روی لبهی کاغذ کشید شد. حس میکرد، بو میکشید، میشنید، بیآنکه ببیند.
— خداروشکر داروهای پیدا شد. پمادش دیشب تموم شد. خیلی ممنونم، من به نانا میگم... میگم آدمایی هستن که ندیده دوستداشتنیان.
نگاهش به هیچجا نبود، ولی حضورش، بینیاز از چشم، همهجا حس میشد.
چشمان نیاز هنوز خیس بود. دنیز هنوز به لیوانش نگاه میکرد. اشکان چیزی نمیگفت، اما دستش روی شانهی عزیز، مثل حضور بیکلام یک پدر مانده بود.
پسرکی نابینا، اما با دل روشن. و حضوری که از همه بیشتر میدید.
---
ادارهی پلیس – صبح
صدای پچپچ تلفنها، بوق کشدار فکس، رد شدن مأموران، و بوی تلخ قهوهی مانده در فلاکس، هوا را سنگین کرده بود. تابلو اعلانات پر بود از عکسها، نقشهها، خطوط قرمز، کلمات پاکشده و دوبارهنوشتهشده.
دیاکو، با پیراهن خاکستری و آستینهای تا زده، کنار میز ایستاده بود. چشمهایش خسته بود، اما درونش بیدار. ذهنش رها نمیکرد. پنج پرونده کنار هم، هرکدام با مرگی متفاوت، اما حسی مشترک. چیزی در این میان درست نبود. نه برای او.
رضا وارد شد، دو لیوان چای در دست. یکی را جلوی دیاکو گذاشت و خودش روی صندلی ولو شد.
با خندهی نصفهنیمهای نفسش را بیرون داد:
— یا این پرونده، یا قهوه… یکیش بالاخره ما رو میکشه.
بعد صدایش را پایین آورد:
— راستی، دوستپسر خانم کریمی اعتراف کرد. دعوا بالا گرفته، هل داده، دختر خورده زمین، ضربهی مغزی شده... بعد چند تا چاقو زده. حتی یه ضربدر کجوکوله هم کشیده رو دستش، انگار بخواد ما رو بفرسته دنبال نخود سیاه. تو اخبار شنیده بوده درباره پرونده ایکس، خواسته گمراهمون کنه.
شانهای بالا انداخت.
— پرونده بسته شد.
دیاکو دستنوشتهای را از روی میز برداشت. کاغذ را بالا آورد، اما نگاهش هنوز روی کاغذ نبود. صدایش مثل فکر، زمزمه شد:
— میدونی چیه، رضا…
مکث کرد. نفسش عمیقتر از معمول بود.
— این پروندهی کریمی یه چیزی رو برام روشن کرد. اون ضربدرِ الکی نبود. یه تقلید بود. تقلید ناشیانه.
رضا ابرو بالا برد، اما چیزی نگفت.
دیاکو چند برگهی دیگر را بالا آورد و کنار هم چید. انگشتش روی نامها لغزید.
— اما این پنجتا... بهظاهر بیربطن. اما نیستن. یه نخ نامرئی، داره همهشونو به هم میدوزه.
رضا از صندلی بلند شد. رفت سمت تابلو، چشمش روی نقشه دنبال چیزی گشت.
— محل قتلها فرق میکنه. زمانها همینطور. قربانیها حتی تو یه ردهی سنی مشخص نیستن.
دیاکو آرام، ولی با اطمینان گفت:
— ولی نگاه کن... همهشون حداقل یکبار، تو بازههای مختلف، به یه مرکز رواندرمانی مراجعه کردن. «مرکز آرامراه». توی ونک.
رضا چرخید سمتش. نگاهش تیز شد.
— جدی؟ کی درآوردی اینو؟
دیاکو سرش را پایین انداخت. عضلات گردنش مثل کسی که چند شب خوب نخوابیده باشد، سنگین بودند.
— امروز ظهر. تو گزارش پزشکیاجتماعی کریمی دیدم جرقه ای شد تو ذهنم. گفتم چک کنم ببینم این پنج نفر به روان پزشک مراجعه کردن یا نه.
کمی مکث کرد. صدایش پایینتر آمد.
— بودن. پنج نفرشون تو مرکز آرام راه پرونده دارن.
رضا سر تکان داد. گوشهی لبش بالا رفت، انگار چیز تازهای روشن شده باشد.
— قدم بزرگیِ تو این بی مدرکی. بفرستم جعفری یه چک اولیه بگیره؟
دیاکو بدون مکث جواب داد:
— نه. خودت برو. با لباس شخصی. تیزبینی خودت الان بیشتر به کار میاد.
رضا چای را کنار گذاشت. بلند شد.
— پس چای بمونه واسه بعد.
دیاکو لبخند کمرنگی زد. لبخندی بیصدا، اما نه بیمعنا.
---
هلدینگ زند ، نیاز – دفتر سامیار
صدای بسته شدن آسانسور در سکوت راهرو میپیچد. نگاههای گذرا، پچپچهای نیمهکارهی کارمندان یکییکی خاموش میشوند. گویی با هر قدم شمرده و بیصدای نیاز، چیزی در فضا یخ میزند. کت مشکی ساده، موهای جمعشده، صورتی بیآرایش. نه از خشم خبریست، نه از اندوه. فقط خلأ.
کنار دیوار شیشهای دفتر خودش و سامیار مکث میکند. پشت آن شیشهی شفاف، صندلی خالیاش پیداست. گلدان کوچکی که کمی خم شده، نیمهزنده. دفتر هنوز همانجاست؛ منتظر، مثل رابطهشان.
نفس عمیقی میکشد. تصمیم گرفته است.
آرام در میزند و وارد میشود. سامیار گوشی به گوش است، اما بهمحض دیدنش، با شتاب بلند میشود. تماس را قطع میکند. لبخندی روی صورتش مینشیند، انگار ناگهانی، پر از غافلگیری، و چیزی شبیه خواستن.
— نیاز؟ سلام... نمیدونستم امروز میای. حالت خوبه؟
نیاز لبخند کمجانی میزند، اما در چشمهایش سکوتی سنگین است.
— هنوز زندم.
سکوتی کوتاه بینشان میافتد. هوا مثل دیوار میانشان ایستاده. سامیار نفسش را نگه داشته، انگار ترس دارد از اینکه حرف بعدیاش اشتباه باشد.
— دنیز خوبه؟ تا کی ایران میمونه؟
نیاز نگاهش را از او میگیرد. چشم میدوزد به قفسهها.
— خوبه. فعلاً هست. اومدم یه کاری رو تموم کنم.
سامیار دستپاچه عقب میکشد، پشت میز میرود. پوشهای را برمیدارد.
— اینا رو باید امضا میکردی. جلسهی دیروز فقط امضای تو جا موند. میخواستم امشب بدم اشکان بیاره...
نیاز لبخند تلخی میزند. طعمش مثل زهر است.
— یعنی اگه خودت میآوردی، میخوردمت یا میزدمت؟ یا ... شاید از اینکه باهام روبهرو بشی، میترسی؟
سامیار مکث میکند. صدایش کمی خشدار شده. سرش را پایین میاندازد.
— ترس؟ نه. فقط نمیدونم چطور حرف بزنم و رفتار کنم که دیگه آسیب نزنم. چیکار کنم یا نکنم که روز به روز ازم دورتر نشی...
بعد با آهی عمیق:
—ولی داری میشی.
نیاز صدایش آرام است، اما با برندگی.
— چون هیچوقت سعی نکردی بفهمی من چی میخوام. فکر کردی یه زن باهوش، وقتی دیده نمیشه، میمونه کنار مردی که خودش هم نمیدونه با زندگیش چیکار می خواد بکنه؟
— اینجوری نیست...
نیاز نگاه تندی به او میاندازد. نگاهی که انگار تمام سکوتهای جمعشدهی سالها را به تیر تبدیل کرده.
— چرا… دقیقاً همینجوریه. ما تموم شدیم، سامیار. به مسخرهترین شکل ممکن. بیغرش، بیجنگ. فقط با بیتفاوتی. با غرور کاذب.
سامیار لب پایینش را میجود. دستش میلرزد وقتی کشوی میز را باز میکند. سیگاری درمیآورد، انگار به چیزی چنگ میزند که دیگر دستش نمیرسد. فندک را روشن میکند. اولین پک، بلند و خشدار، مینشیند روی استخوانهایش.
نیاز صدایش پایین است، اما لرز دارد.
— نمیکشیدی... هیچوقت.
سامیار چشم از او برنمیدارد. صدایش گرفته است.
— شده پناه تنهاییهام. همه ولم کردن، حتی خانوادم. اگه تو کنارم باشی… همهی رفتارای بدمو ترک میکنم. حتی این لعنتی رو.
نگاه نیاز روی چهرهی او قفل میشود. ساکت. بیاشک. اما پر از دلسوزی.
— دستوپا نزن سامیار… من دیگه برنمیگردم. نه به تو. نه به عشقت. البته چیزی که فکر میکردم عشقِ.
در باز میشود. کتایون وارد میشود. لحظهای میایستد. نگاه سریعی بین آندو. هوای اتاق، بوی دود و خشم دارد.
— چه عطر تلخی تو این اتاق پیچیده...
میرود سمت نیاز. گونهاش را میبوسد.
— خوشحالم برگشتی. کاش دل ما رو هم یهکم آروم میکردی.
نیاز لبخند محوی میزند. شانههایش افتادهاند. سنگین، از تصمیم.
— شنیدم میخوای سهمتو واگذار کنی… واقعاً تصمیمته؟
نیاز صدایش محکم است.
— میخواستم سهمم از هلدینگ رو بفروشم، اما نظرم عوض شد. واگذار میکنم. به یه آدم مطمئن.
چشمهای سامیار خشک شدهاند. سینهاش بالا و پایین میرود. لبخند نصفهای که بود، کامل میمیرد.
— یعنی چی؟ شوخیه؟ تویی که سهامو آوردی بالا. حالا ولش میکنی؟
— ول نمیکنم. فقط دیگه... خودم نیستم.
نزدیکتر میشود. دستش را روی لبهی میز میگذارد. چشم در چشم سامیار. لبها بسته، اما چشمها حرف میزنند. عصبی نیست. اما عمیقاً خسته است.
— اینجا، هر چی ساختم، بیمنطقی تو خرابش کرد. نه پول، نه قدرت، نه حتی موفقیت... هیچکدوم، وقتی شنیده نمیشی، برای یه زن معنی نداره.
سامیار قدمی جلو میآید.
— یه دقیقه وایسا! این تصمیمه یا تهدید؟ نمیفهمم چطور انقدر راحت میتونی همهچی رو قطع کنی.
نیاز آرامتر، اما قاطعتر:
— شاید چون قبل از اینکه بیام، صد بار تو ذهنم ازشون جدا شده بودم.
سکوت روی اتاق پخش میشود. سنگین و کشدار.
سامیار آرام عقب میرود، تکیه میدهد به میز.
— نیاز... من اشتباه کردم. خیلیجاها. ولی ما هنوز...
نیاز رو به کتایون میکند.
— از اولم خواست خودم نبود. علاقه ای به این صنعت نداشتم. برای بابا این کار رو کردم. برای دل مادرم که اون دنیا شاید آروم بگیره. حالا که بابا نیست... منم دلیلی برای موندن ندارم.
کتایون آهسته:
— داری فرار میکنی نیاز؟
— نه… دارم آزاد میشم. فقط تا چهلم بابا میمونم. بعدش… میرم. برای همیشه.
نگاه سامیار روی صورت او میماند. "برای همیشه" مثل چاقو در استخوانهایش مینشیند.
کتایون نگران اما آرام:
— کجا میخوای بری عزیزم؟ ما هنوز خانوادتیم. دوستت داریم.
نیاز لبخندی آرام و درخشان به لب میآورد.
— تا ابد خانوادم میمونید. ولی میرم دنبال قلبم، خواستههام، کاری که با عشق دوست دارم، نه به زور.
خم میشود. دست کتایون را میبوسد.
— من به شما اعتماد دارم. شما هم میتونید به من اعتماد کنید؟
کتایون دستش را روی سر نیاز میگذارد. پیشانیاش را میبوسد.
— معلومه عزیزم. اگه اینطوری حس زندگی میکنی، اجازه نمیدم کسی پرهای پروازت رو ببنده.
سامیار با ترس از اعماق وجودش فریاد میزند:
— مامان! میفهمی چی میگه؟ میخواد بره... برای همیشه!
کتایون محکم:
— هنوز اونقدر پیر نشدم که نشنوم، فقط پیر شدم از شنیدن حرفهای تکراری مردهایی احمقی که همیشه دیر میفهمن...
هشت سال از خودش تو یه کشور غریب مراقبت کرده. پس باز هم میتونه.
نیاز تحمل هیچ تنشی را نداشت. دست کتایون را آهسته، اما محکم فشار میدهد. بلند میشود. به سمت در میرود. چند قدم مانده، مکث میکند. سر برمیگرداند. نگاهش به سامیار، بیهیاهو و بیتوقع... بی بازگشت.
سامیار، نفسش را نگه داشته. لبهایش نیمهباز ماندهاند. چشمهایش دنبال واژهایست که دیگر وجود ندارد.
همان لحظه، صدای کتایون، آهسته و شمرده اما بُرنده، فضا را میشکافد.
— خودم دست این دختر رو گذاشتم توی دستت، سامیار.
نیاز مکثی میکند. پشتش به آنهاست. اما قدمی به عقب برنمیدارد.
— خودم براتون آرزوی خوشبختی کردم. ولی حالا که چیزی به اسم زندگی مشترک وجود نداشته، چه برسه به خوشبختی، خودم در برابر این بیعدالتی که بهش کردی، میایستم.
کتایون آرام چند قدم برمیدارد. روبهروی پسرش میایستد. نگاهش بدون فریاد، اما کوبنده است.
— نمیذارم بیشتر از این بهش آسیب بزنی، حتی اگه پسر خودم باشی.
نیاز، بیآنکه برگردد، دستگیره را فشار میدهد. در باز میشود. نور راهرو روی شانهاش میریزد. و بعد، فقط صدای بستهشدن آرام در.
سامیار پلک نمیزند. نفسش در سینه حبس شده. سیگار نیمسوز بین انگشتانش میلرزد.
کتایون نفس عمیقی میکشد. صدایش نرمتر است، اما همچنان کوبنده:
— اما... تا چهلم نادر وقت داری. سعی کن. شاید تونستی معجزه کنی.
و بعد، بیآنکه چشم از پسرش بردارد، آرام عقب میرود. سامیار هنوز در جای خودش ایستاده. تنها، لرزان، در برابر آنچه خودش ساخته... و ویران کرده.
------------
مرکز رواندرمانی آرامراه – بعدازظهر
تابلوی کوچکی با فونتی آبیرنگ بر دیوار خاکستری نصب شده: "مرکز رواندرمانی آرامراه – آرامش، آغاز مسیر نو". ساختمان دو طبقه است، نمای شیشهای آن با پردههای نیمهکشیده، حریم را حفظ کرده. پشت شیشهی مات، گلدانهای یاس چیده شدهاند. یک مجسمهی نیمتنهی بودا گوشهای از لابی را تزئین کرده و نور سفید و فیلترشدهای از چراغهای سقفی، فضا را نرم و خنثی نگه داشته. همهچیز تمیز، مرتب، و ساکت است.
اما رضا، حتی از بیرون، میفهمد که بعضی سکوتها، فقط پوششاند. پوششی برای درد. برای چیزهایی که نمیخواهند کسی بفهمد.
در شیشهای را با دست هل میدهد. با شلوار جین، کت خاکی و پوشهای بینشان در دست، وارد میشود. قدمهایش محکم اما آراماند. لبخندش نرم، ولی نگاهش بیدار و بررسیگر. هر جزئی از فضا را در چند ثانیه اسکن میکند.
پشت میز، دختری جوان نشسته، با مقنعهای شل، مانتویی کرم، و صدایی که تلاش میکند حرفهای باشد:
— سلام. خوش اومدین. وقت قبلی داشتین؟
رضا لبخندی ملایم میزند. مکثی کوتاه، بعد با لحنی سنجیده و خونسرد:
— نه… راستش دنبال یه دورهی مشاورهم.
نگاهش بهنرمی از اطراف عبور میکند. درهایی که بستهاند. قفسهای از بروشورها، یک لیوان چای سرد روی میز کناری، بوی ملایم عود در فضا.
— یکی از دوستام اینجا میاومد. خیلی ازتون تعریف میکرد. گفتم شاید به دردم بخوره.
منشی دفتر را باز میکند، صفحهای را ورق میزند.
— شما سابقهی مراجعه ندارین دیگه؟
رضا لبخندش کمی کج میشود.
— نه. دیگه می خوام بیام سابقه دار شم.
مکث میکند، سپس کاملاً طبیعی، اما دقیق ادامه میدهد:
— میتونم فهرست مشاورهای فعالتون رو ببینم؟ میخوام مطمئن شم کسی که انتخاب میکنم، تخصصش به مشکل من بخوره.
منشی کمی مکث میکند، سپس از کشوی کناری، بروشوری رنگی بیرون میکشد و به سمتش میگیرد.
— این فهرست مشاورهای فعاله. جلسات فقط با نوبتگیری انجام میشن.
رضا بروشور را میگیرد. نگاهش با دقت از روی اسامی عبور میکند. انگشتش آرام روی خطوط میلغزد:
دکتر ناهید پارسا – اختلالات اضطرابی
دکتر سام شاهرودی – تراپی شناختی-رفتاری
دکتر الهه مرندی – تروما و PTSD
چشمهای رضا روی نام "دکتر سام شاهرودی" مکث میکند. چند ثانیه بدون پلک زدن نگاه میکند. آرام میپرسد:
— این دکتر شاهرودی، چند وقته اینجاست؟ فکر کنم دوستم زیر نظر ایشون بودن … مطمئن نیستم.
منشی، لحنش همچنان رسمی اما بیاحساس:
— بیشتر از یک ساله. جزو پرمراجعهترینهاست. البته الان تا دو هفتهی آینده وقت نداره.
رضا سر تکان میدهد. بروشور را جمع میکند، گوشهی کاغذ را صاف میکشد. وانمود میکند چیزی یادش افتاده.
— راستی… اگه مشاورهی گروهی هم دارین، ممنون میشم راهنمایی کنین. شاید تو جمع راحتتر باشم.
منشی اینبار مکث طولانیتری میکند. چشمهایش لحظهای روی چهرهی رضا درنگ میکند. بعد با لبخندی بینوسان جواب میدهد:
— ما مشاورهی گروهی نداریم. فقط جلسات انفرادی برگزار میشه.
رضا سر تکان میدهد. آرام تشکر میکند و با لبخندی کوتاه، از مرکز خارج میشود. در پشت سرش بیصدا بسته میشود.
روی پیادهرو، قدمهایش کندتر از قبلاند. برگهی مشاورها در دستش است. با ناخن شست، اسم "دکتر شاهرودی" را خط میزند. چشمهایش تنگ میشوند. ذهنش آرام نیست، اما متمرکز است.
از جیب کاپشنش موبایل درمیآورد. صدایش پایین است، اما حسابشده:
— دیاکو؟ دکتر شاهرودی فعلاً مظنونه. لیست مشاورا رو میفرستم. یه چیز دیگه هم هست... حضوری بهتره بگم.
--------
خانهی نیاز
در خانه را باز کرد. کلید با صدای کوتاهی چرخید و بعد، سکوت...
صدای قفل، انگار ختم یک دورهی طولانی بود. بیمقدمه، بیتشریفات.
کیفش را روی میز گذاشت، کت مشکی را از تن درآورد و بیهیچ تردیدی انداخت روی مبل.
نه از سر بینظمی، بلکه شبیه کسی که چیزی را در نهایت وا داده—نه خودش را، بلکه آنهمه تظاهر را.
خانه ساکت بود.
نه موسیقی، نه تلویزیون.
فقط صدای محو عبور ماشینها از خیابان و خشخش پردهای که با نسیم پنجره میلرزید.
روی میز دنیز یادداشتی گذاشته که برای خرید نان بیرون رفته.
آرام رفت سمت پنجره، اما پرده را نکشید. فقط روبهرو ایستاد.
چشمش جایی را نمیدید. ذهنش، در جای دیگری مانده بود...
صدای کتایون هنوز در گوشش بود، آنجا که گفت:
«خودم در برابر بیعدالتی که بهش کردی، میایستم.»
همان لحظه بود که حس کرد، سالها تلاش برای قوی بودن، برای آرام ماندن، برای ماندن...
بالاخره یکی نگفت "ببخش"، نگفت "بساز"، نگفت "مردا همینان"...
بلکه گفت: "نمیذارم بهت آسیب بزنه."
لبخند خیلی آرامی روی لبش آمد.
نه از سر پیروزی.
از سر آسودگی.
چند قدم برداشت، کفشهایش را درآورد، رفت روی کاناپه نشست. تکیه داد.
زانوهایش را توی شکمش جمع کرد. چانه را روی زانو گذاشت.
و برای اولین بار بعد از مدتها، چشم بست… بدون فکر به برنامهی فردا، بدون اضطراب از حرفهایی که باید میزد و نمیزد.
نفس عمیقی کشید.
در دلش گذشت:
«همیشه دنبال تأیید سامیار بودم... غافل از اینکه، یه کلمهی سادهی مادرانه، میتونه نجاتم بده.»
نه اشک ریخت، نه آه کشید.
فقط سکوت.
و در آن سکوت، آرامشی که کمکم شروع به رسوب کرد.
سری تکان داد.
با خودش گفت:
«حالا... حالا دیگه میتونم خودم باشم. بدون ترس. بدون شرم. بدون انتظار از کسی.»
صدای یک پیام روی گوشیاش آمد.
نگاه نکرد.
نمیخواست لحظه را خراب کند.
فقط پتو را از گوشه مبل برداشت، روی خودش کشید، و دراز شد.
نه برای استراحت، برای شروع.
شروع دوباره.
------
ادارهی پلیس – بخش جنایی – بعدازظهر
هوا در سالن نیمهخاموش بخش جنایی سنگین بود. نور مهتابی سرد، روی میزهای پر از پرونده و نقشه پخش میشد. صدای فن قدیمی سقفی گاهی میپیچید میان کلافهای سکوت. رضا با لیوان کاغذی چای در دست، روی مبل چرمی نشسته بود. انگشتهای دست دیگرش آرام لبهی میز کناری را لمس میکرد. نه بیهدف. انگار دنبال نظمی در دل بینظمی میگشت.
دیاکو وارد شد. در را بست، بیصدا. نگاهش خسته بود، اما بیدار. تهریش روی صورتش نشسته بود و اخمش عمیقتر از معمول. رفت و روبهروی رضا نشست.
— گفتی حضوری بگی بهتره. چی دیدی؟
رضا مکثی کرد، نگاهش روی میز چرخید، صدایش آرام اما دقیق:
— اونجا زیادی تمیز بود. زیادی آروم. یه سکوت از اون نوعی که میدونی پشتش یه چیزیه. همهچیز بوی کنترل میداد.
دیاکو فقط گوش میداد. نه تأیید، نه سؤال. نگاهش با دقت چسبیده بود به چهرهی رضا.
رضا پوشهای از کنارش برداشت. برگهی مشاورها را بیرون کشید و جلوی دیاکو گذاشت. انگشتش روی یکی از اسامی مکث کرد.
— دکتر سام شاهرودی. اسمش آشنا نیست؟ رفتم سراغ آرشیو قدیمی. یادته امیررضا مرادی رو؟ همون پسر هجدهساله که دو سال پیش گم شد بعد جسدش تو یه باغ پیدا شد؟
دیاکو سر تکان داد، آرام اما سنگین.
— مادرش گفته بود تحت درمانه. بعد از کلی جستوجو، به هیچجا نرسیدیم. اسم مشاور توی پروندهاش: سام شاهرودی بود. اون موقع مرکز اسمش «راه نو» بود. اما آدرس؟ همینه. فقط تابلوی سردرش عوض شده.
دیاکو آرام بلند شد. رفت سمت پنجرهی نیمهباز. آسمان، خاکستری و خفه. دست به سینه ایستاد، اما شانههاش اندکی لرز داشت.
— یعنی این آدم، مستقیم یا غیرمستقیم با قربانیان حداقل در ارتباط بوده.
رضا سرش را پایین انداخت، بعد با دقت گفت:
— شاید هم زدیم به هدف.
دیاکو با صدای گرفتهای گفت:
— هیچکدوم از قتلها نشونهای از کشمکش نداشتن. هیچ ضرب و زوری، هیاهویی، مقاومت یا فرار. همهشون... انگار با خواست خودشون مردن.
رضا آه کشید، چای را روی میز گذاشت.
— و اون علامت ضربدر... دقیق، تمیز، رو دست راست همهشون. نه شتابزده، نه بعد از مرگ. انگار یه امضای آرومه. امضایی که قربانی خودش اجازه داده بزنن رو دستش.
سکوت میانشان کشدار شد. هوای سالن مثل آبی ساکن در مرداب ایستاده بود.
دیاکو دوباره زمزمه کرد:
— کسی با ذهنشون بازی کرده. با مغزشون. نه با زور. با روانشناسی.
دیاکو سرش را پایین انداخت، نفس بلندی کشید.
— یعنی نهتنها قتلها آرام بودن، بیرد بودن، بیکشمکش بودن... بلکه قاتل انگار نیاز به درگیری نداشته. انگار... خودشون بهش اجازه دادن.
رضا گفت:
— فقط یه نفر میتونه آدمو به این نقطه برسونه. اونم کسیه که به روانش دسترسی داره. که از ذهنش راه باز میکنه برای تسلط روی افکارشون. شاید با هیپنوتیزم.
دیاکو برگشت سمت او. نگاهش تیز شده بود، آماده.
— رزومهی شاهرودی رو کامل میخوام. دانشگاه، مجوز، سابقهی درمان. هرچی. حتی پروندههای انضباطی از نظام روانشناسی. بیسروصدا. کوچکترین خبر نباید درز کنه. اگه بفهمه بهش مشکوکیم، بازی رو عوض میکنه.
رضا سری تکان داد. چشمهایش هنوز تیز بود، ولی خستگی در آنها تهنشین شده بود.
— سعی میکنم برای خودت، بهعنوان بیمار اورژانسی، یه وقت زودتر بگیرم. با اسم جعلی. بهتره زودتر از نزدیک ببینیش.
دیاکو لبخند کوتاهی زد، خشک. بعد سرش را تکان داد.
— باید بفهمم دکتر سام شاهرودی... چطور مغز آدمها رو میبره لب مرز فروپاشی روانی.
---
خانهی نیاز – شب – حدود ساعت ۱۲:۴۵
نورهای خانه خاموشاند. فقط آباژور کنار مبل روشن است. دنیز ساعتی پیش به اتاق خواب رفته. صدای کتری خاموش شده، و نیاز، با یک لیوان چای نیمهگرم، لای پتوی نازکی روی مبل، در خود و افکارش پیچیده.
گوشیاش یکبار میلرزد. صفحه روشن میشود: «سامیار». ثانیهای خیره میماند. تماس را نه رد میکند، نه پاسخ میدهد. فقط نگاه.
بار دوم... باز هم اسم او. و اینبار، دلش لرزش کوتاهی میگیرد.
نفس عمیقی میکشد. تماس را وصل میکند. اما چیزی نمیگوید.
اولین صدا از آنِ سامیار است.
— جواب دادی... ممنون.
نیاز ساکت است.
— نمیتونم بخوابم. نمیتونم فکر نکنم به چیزایی که گفتی... به چشمهات وقتی گفتی «برای همیشه میری».
نیاز پلک میزند. دستش دور لیوان حلقه شده، آن را میفشارد.
— میدونم دیر فهمیدم. شاید اصلاً نفهمیدم. ولی حالا... همهچی داره میریزه سرم. خودمو نگاه میکنم، و میپرسم چی شد که تبدیل شدم به کسی که نمیتونه حتی زنش رو، تنها کسی که واقعاً صادقانه کنارش بود، نگهداره.
نیاز چشمهایش را میبندد. چای تهلیوان را مزه میکند. طعمش سرد است، تلخ، مثل واژههایی که هیچوقت شنیده نشدند.
— میدونی چی سخته، سامیار؟ اینکه الان، داری درستترین حرفهات رو میزنی... اما نه بهموقع. هیچ زخمی با عذرخواهی دیرتر از موعد، خونش بند نمیاد.
سکوت میافتد. سنگین، پر از واژههای نگفته.
— قلب من، مدتیه دیگه منتظر توضیح نیست. خستم از دوست داشتن و فهمیده نشدن. از تحمل، از خودمو جا گذاشتن برای مردی که یادش رفت کی کنارشه.
— یعنی هیچچی؟ حتی یه فرصت کوچیک؟
— فرصتها بودن، سامیار. اونا مثل چراغ توی مه بودن. تو فقط ازشون عبور کردی، بیاینکه حتی ببینیشون.
— نمیتونی یه بار، فقط یه بار، باور کنی که ممکنه بتونم عوض شم؟ به خاطر تو...
نیاز سری تکان میدهد. لبخندش محو است، شکسته، شبیه بغضی بیصدا.
— سامیار؟ چی میخوای؟
— فقط... خواستم صداتو بشنوم. نمیتونم بخوابم. میترسم چشمهامو ببندم، و تو دیگه حتی تو خوابم نیای.
— خوبه... من ماههاست نخوابیدم. عجیبه که تو تازه بیخواب شدی.
یادش میآید. آن شب لعنتی. نورهای مهتابی آیسییو. بوی ضدعفونی. صدای آهستهی دستگاهها.
— یادت میاد بابا تو آیسییو بود؟ شبِ قبل از اینکه دکتر بگه شاید فردا رو نبینه؟ من تنها بودم، سامیار. روی اون صندلی پلاستیکی، با دلهرهای که بند نمیاومد. تو نبودی. حتی تماس نگرفتی. نپرسیدی زندهست یا نه. حالا چهطور زنگ میزنی؟ چهطور هنوز جرات داری تو چشمهام نگاه کنی و خُرد نشی؟
سکوت آنطرف خط، پُر از نفسهای سنگین و نیمهسوخته است.
— میدونم... اشتباه کردم. از همهچی عقب موندم. از تو، از ما...
— اشتباه نکردی، سامیار. انتخاب کردی. تو انتخاب کردی که وقتی دنیا روی سرم خراب میشه، پشتت رو بهم بکنی. حالا چه میخوای؟ می خوای کجا باشی؟ توی التیام؟ توی آخر داستانی که وقت شروعش حضور نداشتی؟ نه. دیگه جایی برای تو نیست.
— هنوزم میخوام کنارت باشم... بمون... تو فقط بمون.
— من دیگه اون دختر منتظر پشت در آیسییو نیستم. اون شب... چیزی توی من مُرد. و تو... با نبودنت، خاک ریختی روش. اون دختر مرد، همون شبی که امیدش مرد. و من، از خاک اون دلتنگی بلند شدم.
چشمهایش را میبندد. لرزش صدا پایینتر میآید.
— بزرگترین ترس زندگیم اتفاق افتاد و تو نبودی. دیگه سعی نکن. این پایان، انتخاب منه. نه از خشم. نه از انتقام. فقط از فهمیدن اینکه بعضی نبودنها، بلندتر از هزار حضور حرف میزنن.
نفسهای سامیار بینظم است. انگار کسی نفسش را بریده باشد.
نیاز زمزمه میکند:
— خداحافظ، سامیار.
قطع میکند. گوشی را آرام روی میز میگذارد. لحظهای در سکوت، نگاهش در لیوان سرد میماند. اینبار، نه اشک هست، نه لرز. فقط برق خفهی چشمانی که فهمیدهاند: وقتی تنها می مونی، قوی بودن دیگه انتخاب نیست... اجباره.
-------
اتاق سامیار – نیمهشب
نور زرد و کمرمق چراغ دیوارکوب به زور خودش را روی میز میکشد. یک صندلی چرخدار عقب رفته، میز پر از کاغذهای نامرتب، لپتاپ باز است اما خاموش شده. سکوت، همهجا را گرفته؛ فقط تیک تاک کند ساعت دیواری مثل نفس آخرِ امیدی مرده میپیچد.
سامیار نشسته، بیحرکت. گوشی افتاده روی میز. چشمهایش خیرهاند، اما چیزی نمیبینند.
سیگار دوم، نیم سوخته، در زیرسیگاری خاموش شده. خاکسترش روی میز ریخته، بینظم، درست مثل افکارش.
لباسش همان است. پیراهن آبی کمرنگ، دکمهی بالا باز، آستینها بالا زده. اما تنش بیجان است. شانهها افتاده، مثل آدمی که جنگیده، اما خودش را باخته.
صورتش را با دو دست گرفته. شقیقهها را فشار میدهد. انگار میخواهد فکری لعنتی را از مغزش بیرون بکشد. اما آن فکر، مثل میخ در جمجمهاش کوبیده مانده.
زمزمه میکند:
— لعنت به من...
بلند میشود. نگاهش به پنجرهی تاریک میافتد. بیرون هیچ نیست. فقط شب.
— آخرش یه زن تنها، کنار تخت پدرش گریه میکرد، و من تو یه جلسهی مسخره، داشتم دربارهی سود و زیان پروژه بحث میکردم.
دستهایش روی میز کوبیده میشود. نه از خشم. از فهمیدن. از اون لحظهی لعنتی که دیگه هیچچیز رو نمیشه نادیده گرفت.
— تو بدترین شب زندگیش... نبودم. و حالا، حتی یادم نمیاد اون شب چی خوردم.
سیگاری دیگر برمیدارد. روشنش میکند. ولی نمیکشد. فقط نگاهش میکند. دود بیصدا بالا میرود، مثل چیزی که دیگر قابل بازگشت نیست.
زمزمه میکند:
— من... این جوری نبودم. یا شاید همیشه همینجوری بودم، فقط کسی اینو نمیدید.
پلکهایش آهسته بسته میشوند. سرش می افتد، انگار میخواهد بخوابد، اما نه. فقط سقوط میکند. در خودش. در سکوت. در چیزی که تازه اسمش را یاد گرفته:
تنهایی