
قصه آنها که انتخاب شدن فصل دوم (قسمت دوم)
شب هفتمِ درگذشت نادر احتشامی بود.
خانهی بزرگِ زند، حالا خستهتر از همیشه در تاریکی ایستاده بود. صدای آخرین مهمانها هم خاموش شده بود. سکوت، مثل پتویی سنگین، روی همهچیز پهن بود. سکوتی نه آرام، نه بیقرار؛ فقط انگار دل میخواست کمی نفس بکشد.
در سالن نشیمن، فقط نور گرم لوستر، روی دیوارهای کرمرنگ و قالیهای دستباف پهن شده بود. کنار بخاری خاموش، مهسا در آغوش خرسیاش خوابیده بود. اما آدمبزرگها... هنوز بیدار بودند.
تارا، با شال مشکی روی شانه، آرام کنار کتایون نشسته بود. بردیا، با فنجانی در دست، روی لبهی مبل، بیحرکت. اشکان، نزدیک، اما در خودش؛ همان سکوت همیشگیاش. دیاکو، کمی عقبتر، به دیوار تکیه داده بود. نگاهش روی سامیار مکث کرده بود. سامیار، پشت فنجان خالی، سری پایینافتاده داشت. نیاز، نشسته کنار دنیز، بیحرکت، شالی تیره دور شانههایش، شبیه چیزی چسبیده به پوست.
دنیز آرام سرش را نزدیک نیاز برد و با صدایی گرم گفت:
ـ میدونی هنوز خیلیها تعجب میکنن که من اینقدر خوب فارسی حرف میزنم؟
اشکان لبخند کمرنگی زد. بردیا سرش را چرخاند. تارا، نیمنگاهی از روی تعجب انداخت. دنیز گفت:
ـ خب حق دارن. ولی اگه بدونن تو با چه بدبختیای تو لندن بهم فارسی درس میدادی، دیگه تعجب نمیکردن.
رو به جمع کرد و ادامه داد:
ـ روزای اول که همخونه شدیم، فقط دو کلمه بلد بودم: "سلام" و "قشنگ"!
نگاه کوتاهی به نیاز انداخت.
ـ اونوقت این خانم، با صبوری و حوصله، شد معلم من... وسط اونهمه تنهایی، با دیکشنری، با خنده، با اشک... من به اون ترکی یاد دادم و اون به من فارسی .نه فقط یادم داد، باهاش زندگی رو هم یاد گرفتم.
نیاز چشم از زمین برنداشت. اما انگشتهایش را آرام روی زانویش فشرد.
دنیز لبخند آرامی زد. صدایش حالا نرمتر شده بود:
ـ من همیشه فکر میکردم عشق این دوتا از اون عشقهای بیصداست. از اونایی که فقط توی نگاهه... ولی بعد فهمیدم... گاهی سکوت فقط یه خلأه، نه نشونهی عمق.
کتایون، بیصدا فنجانش را روی میز گذاشت. صدای چینی روی شیشه، در فضا پیچید.
ـ شاید وقتشه حرف بزنیم. حالا که دیگه چیزی برای پنهونکردن نداریم بینمون.
همه آرام به نیاز نگاه کردند.
اشکان زمزمهوار گفت:
ـ بعضی سکوتها، جای حرفو نمیگیرن. فقط درد رو عقب میندازن.
نیاز فنجانش را زمین گذاشت. نفس کشید. انگار از ته جان.
ـ این هفت شب، شبیه هفت زمستون گذشت. همهچی یخ زد، از جمله من.
بردیا چیزی نگفت. فقط نگاهش کرد. مثل کسی که دلش میخواست جلو برود، اما نمیدانست چطور.
نیاز ادامه داد:
ـ من و سامیار، سالهاست که توی یه فضای خاکستری گیر کردیم. نه جدا شدیم، نه با هم موندیم. یه جوری که نه بگیم "دوستت دارم"، نه بگیم "خداحافظ".
تارا به آرامی گفت:
ـ گاهی دل آدم، بیشتر از زبانش بلده حقیقت رو. ولی صدا نداره.
نیاز صدایش پایینتر آمد، اما شفافتر:
ـ وقتی به لندن رفتم، هیچکس رو نداشتم. سامیار دو سال زودتر درسش شروع شده بود، شهر رو بلد بود آدما و خیابون هارو میشناخت، جا افتاده بود، راهش مشخص بود. من اما... توی خودم گم شده بودم.
نگاهش را به فنجان خالیاش دوخت.
ـ دنیز تنها کسی بود که تونست سکوت منو بفهمه. ولی سامیار...
نفس کشید.
ـ اون همیشه مشغول بود. باهوش، موفق، خوشفکر... ولی برای من، فقط یه سایه بود. فکر میکردم شاید زمان درستش میکنه. ولی فقط دور شدیم. خیلی بیصدا.
سامیار سرش را بلند نکرد. اما چشمهایش سنگین شده بود.
نیاز گفت:
ـ یه جایی فهمیدم دیگه نباید به این عشق، زخم اضافه کنم. باید بذارمش گوشهی قلبم، دفنش کنم. تا نشه خاری که بیشتر زخمیم کنه.
سکوتی عمیق سالن را پر کرد.
دنیز آهسته گفت:
ـ و همین شد که این موهای سفید، زودتر از وقتش دراومد.
دیاکو گفت:
ـ گذشته که گذشته. ولی اگر قراره چیزی عوض بشه، باید از رو راست بودن شروع باشه. با خودتون، با هم.
بردیا زمزمه کرد:
ـ هنوز دیر نشده، اگه هنوز چیزی هست که بهش باور دارین. غیر ممکن هم ممکن میشه.
سامیار بالاخره نگاهش را بلند کرد. به دنیز، بعد به نیاز. صدایش گرفته بود:
ـ من فکر میکردم با فاصله گرفتن، داری بهتر نفس میکشی. نفهمیدم داری خفه میشی.
دنیز گفت:
ـ شما هر دو احمق بودین. ولی عاشقای احمق.
نیاز لبخند کوتاهی زد.
ـ الان بهم گفتی احمق؟
دنیز ابرو بالا انداخت.
ـ آره. اگه کسی رو عاشقانه بخوای و ساکت بمونی، حماقته. مخصوصاً اگه بدونی اونم دوستت داره.
تارا گفت:
ـ بخشیدن، همیشه بهخاطر گذشته نیست. بعضی وقتا برای اینه که هنوز به آینده امید داری. ولی اون بخشش فقط وقتی ارزش داره که بفهمی چرا زخمیش کردی. نه فقط اینکه پشیمون باشی.
نیاز آرام به او نگاه کرد. سکوتی پرمعنا بینشان گذشت.
بردیا گفت:
ـ نیاز جان نرو... هنوز حالت خوب نیست. چند روز دیگه بمون.
اشکان با صدایی نرم ادامه داد:
ـ گاهی آدم، فقط باید بمونه... تا صداش دوباره برگرده.
دیاکو گفت:
ـ خونهت همیشه هست، ولی الان... اینجا، این عمارت خونهی توئه.
نیاز لحظهای سرش را پایین انداخت. لبهایش را فشرد.
ـ دلم برای خونهم تنگ شده. برای سکوتش، پنجرهاش، تنهاییش...
کتایون گفت:
ـ تنهایی خوبه. ولی بعضی دردها، اگه تنها باشی جون میگیرن. بمون، نه فقط واسه خودت... واسه همهمون.
سکوت افتاد. از آن سکوتهایی که بین آدمهایی شکل میگیرد که رنج را دیدهاند، ولی هنوز بلدند کنار هم بمانند.
شاید هنوز چیزی حل نشده بود. شاید زخمها تازه بود. اما آن شب، لایهای از یخ کنار رفته بود. و پشت آن، آدمهایی بودند که بلد شده بودند دوباره بخواهند... کنار هم ماندن را.
---
سکوتِ شب، در امتداد باغچهی کوچک
وقتی جمع متفرق شد و سالن دوباره در تاریکی نیمهجانش فرو رفت، سامیار، با قدمهایی بیصدا از پلهها پایین آمد. نور کمرنگ چراغهای حیاط، از پنجرهی تراس، سایهی دنیز را روی دیوار کشیده بود. کنار باغچهی کوچک ایستاده بود، در میان عطر خاک نمخورده و بوی شببوهایی که تازه شکفته بودند.
سامیار لحظهای ایستاد. نفسش را بیرون داد. بعد گفت:
ـ هوای اردیبهشت ایران... یهجور دیگهست. انگار هر نفَس، یه خاطرهست.
دنیز برگشت. صورتش آرام بود، اما نشانی از خستگیِ عمیق در نگاهش پیدا بود؛ خستگیای نه از تن، که از دل.
ـ مثل همهچی تو این خونه... سنگین، اما زنده.
لحظهای سکوت، که نه سرد بود و نه گرم. فقط جایی برای آنچه گفته نشده باقی گذاشت.
سامیار دستهایش را در جیب فرو برد، شانههایش کمی افتاده بود.
ـ من واقعاً نمیدونستم... شما اینقدر نزدیک بودین.
دنیز به آرامی گفت:
ـ چون هیچوقت نپرسیدی، سامی.
بعد، مکث کوتاهی. لبخند کمرنگی روی لبش نشست؛ آن لبخندهایی که آدم به جای لب، از تهِ چشم میزند.
ـ گاهی دیدن با نگاهکردن فرق داره. خیلی چیزا رو دیدی... ولی هیچوقت بهشون نگاه نکردی. مخصوصاً اونی که درست کنارت بود.
سامیار نفس آهداری کشید. صدایش کمی لرزید:
ـ فکر میکردم همهچی تحت کنترلمه. میخواستم موفق بشیم، بجنگیم، بعدش سر فرصت عشق رو بسازیم... فکر میکردم فاصلهمون موقتیه. فقط یه "صبرِ لازم" تا روزهای روشن.
دنیز سرش را کمی کج کرد. لحنش نه سرزنشگر، نه دلسوز؛ فقط صادق:
ـ ولی اون فاصله، با هر سال، شد یه مرز. نیاز، تنها بود، خیلی بیشتر از اون چیزی که تو فکر میکنی. من هیچوقت جاتو پر نکردم... فقط وقتی تو نبودی، کنارش موندم.
سکوتی افتاد. تلخ، ولی پذیرفتهشده.
دنیز آرام ادامه داد:
ـ حالا هم، فقط بهخاطر هردوتون اینجام. چون میدونم پشیمونی ، چون فهمیدم نمیتونی تنهاییهاش رو ببینی، چه برسه که پرشونش کنی.
سامیار چشم از صورت دنیز برنداشت.
ـ من خراب کردم...
دنیز کمی نزدیکتر آمد. صدایش آرام بود، اما گوشهدار، مثل شمشیری با تیغهای کند که همچنان زخم میزند:
ـ شاید خراب کردی. اما هر ویرانی، پایان نیست. اگه هنوز چیزی ته دلش مونده باشه... شاید بشه دوباره ساخت. فقط اینبار، واقعی نگاه کن. نه با ذهنِ حسابگر، با دلِ بیغرور.
چند ثانیه بعد، دنیز قدمی عقب رفت. قبل از آنکه بچرخد، گفت:
ـ وقت کمه، سامی. بجنگ. وگرنه... شببخیر.
و رفت.
--------
صبح فردا، آفتاب زرد و کمرمق، از لابهلای شاخههای درختان باغ، به آرامی خزید روی دیوارهای سرد عمارت. خانه هنوز در خوابی سبک بود، اما آشپزخانه بوی نان تازه میداد. صدای همهمهی آرام شیرینخانم از ته سالن، نوید روزی دیگر را میداد.
در آستانهی در ورودی، نیاز ایستاده بود. چمدانی کوچک کنار پایش، شالی نازک دور شانههایش، و چشمهایی که شب را بیدار مانده بودند.
دنیز، کمی عقبتر، ساکت، آماده، دستش را دور دستهی چمدان حلقه کرده بود.
کتایون از پلهها پایین آمد. پایش به آخرین پله نرسیده بود که نگاهش روی چمدان خشک شد. لحظهای مکث کرد.
ـ تصمیم گرفتی بری؟
نیاز آهسته سر تکان داد. صدایش مثل شیشهای بود که بهآرامی ترک برمیدارد، اما نمیشکند:
ـ آره. اینجا خیلی محبت بود، خیلی آغوش... ولی من به خلوت خودم نیاز دارم. به سکوتی که توش صدای خودم گم نشه. به خونهای که توش، فقط صدای خودم پیچ بخوره.
بردیا از ته راهرو رسید، قدمهایش تند و دلنگران:
ـ ولی هنوز حالت خوب نیست، نیاز... فقط چند روز دیگه بمون.
دیاکو، کمی عقبتر، با لیوانی در دست ظاهر شد. صدایش جدی بود، اما نرم:
ـ ما نگرانیم. شاید این خونه پر از خاطره باشه، ولی الان پر از آدماییه که دلتنگن برای بودنت.
نیاز لبخند زد. لبخندی خسته، اما مهربان.
ـ اگه نرم، ممکنه هیچوقت نتونم دوباره به خودم تکیه کنم. من باید برگردم... به جایی که بتونم از نو، بدون تکیه به هیچ پناهی، بایستم.
کتایون جلو آمد. دستانش را گرفت. آن نگاه مادرانه، مثل پناهی بیقید و شرط:
ـ من بهت حق میدم. ولی قول بده، هر وقت خواستی، هر وقت دلت لرزید... برگرد. این خونه همیشه برای تو بازه. با هر تصمیمی که گرفتی اینجا تا ابد خونه تو.
نیاز آهسته گفت:
ـ میدونم، مامانکتی... ممنونم، برای اینکه همیشه دیدی و درک کردی.
دنیز آرام چمدان را برداشت.
همه ساکت بودند. چیزی برای گفتن نمانده بود. فقط نگاههایی که دنبال رد قدمها میگشت.
نیاز برای آخرین بار به جمع نگاه کرد. صدایش لرز نداشت، اما در بطن کلمههایش، موجی از دلتنگی خوابیده بود:
ـ مراقب مهسا باشین... اون، روشنترین نقطهی این خونهست.
و بعد، بیهیچ کلمهی اضافهای، همراه دنیز، از در بیرون رفت.
صدای بستهشدن نرم در، مثل نفس آخر یک شب طولانی بود. نه پایان، نه وداع... فقط آغازِ زنی که حالا میخواست خودش را، از نو، بسازد.
---
بوی تلخ سیگار، قهوهای که نیمهخورده روی میز مانده بود و انگار کسی میلی به تمامکردنش نداشت، فضای اتاق را سنگین کرده بود. پردهی حریر، نیمهباز، به نسیم خنک صبحگاهی اجازه داده بود بیهدف در اتاق پرسه بزند، بیآنکه چیزی را به حرکت درآورد. هوا ایستاده بود، مثل حرفهایی که میانشان گیر کرده بودند.
سامیار در مبل فرو رفته بود، شانهها افتاده، نگاه در زمین، و انگشتانی که بیقرار روی دستهی چوبی ضرب گرفته بودند—گاه آرام، گاه بیرحم، مثل تپش قلبی که نمیخواست آرام شود. کتایون، پشت میز، ساکت نگاهش میکرد. نه بهعنوان مادر، که بهعنوان کسی که حالا باید بین عشق و قضاوت، یکی را انتخاب کند.
صدایش آرام اما شمرده بود.
ـ سامیار... ده روز گذشت.
مکث.
ـ میخوای چیکار کنی با این زندگی؟ با زنی که هنوز اسمش توی شناسنامهته، ولی دلش نه.
سامیار نفسش را به کندی بیرون داد. دستش را روی پیشانی گذاشت و همانجا نگه داشت. مثل کسی که بخواد سایهی افکارش را از خودش دور کند. صدایش گرفته و خفه بود:
ـ نمیدونم... نمیدونم دیگه چطور برش گردونم. شاید دیگه دیره.
نگاهش به نقطهای نامعلوم در دوردست گره خورده بود.
ـ من هیچوقت بلد نبودم عاشقی کنم، مامان... هیچوقت بلد نبودم نگهش دارم.
کتایون از پشت میز بلند شد. آرام، بیشتاب، قدمبهقدم به سمتش آمد و مقابلش ایستاد. نگاهی که مستقیم در چشم پسرش نشست، بیلرزش، بیگریز.
ـ نه، بلد نبودی.
صدایش محکم شد.
ـ ولی فقط بلد نبودن کافی نبود، سامیار. بدتر از اون اینه که حتی نفهمیدی کِی یکی داشت عاشقت میشد... کی داشت توی نبودنت، توی سردیهات نفس میکشید. تو فقط ندیدی، تو "نبودن" رو انتخاب کردی.
سامیار سرش را پایین انداخت. صدای خرد شدن چیزی درونش شنیده نمیشد، اما بود. شکستی بیصدا، اما کامل.
ـ دیر فهمیدم... خیلی دیر.
نفس عمیق کشید. چشمانش برق افتاد، اما نه از اشک. از دردی عمیق، نهفته، آشنا.
ـ تو فقط یه زن رو از دست ندادی، پسرم. تو "نیاز" رو از دست دادی. دختری که با چمدونی پر از امید وارد زندگیمون شد و به تو، به ما، پناه آورد. و تو، با بیتفاوتیهات، با سکوتهات، بیمهریهات، با حضور ناتمومت، زخمیش کردی.
چانهی سامیار لرزید. پلک زد، اما اشکی نبود. فقط نگاهش سنگینتر شد، نفسش کوتاهتر.
کتایون، بیآنکه صدایش بلرزد، با قاطعیتی مادرانه و در عین حال بُرنده گفت:
ـ تو همیشه خوب حرف میزدی. قشنگ حرف میزدی. تحلیل میکردی. منطقی بودی. اما سامیار... عشق منطق نمیخواد. دل میخواد. جسارت میخواد.
نفسکشیدن وسط آتیش میخواد.
و تو... هیچوقت اهل سوختن نبودی. فقط اهل حفظِ ظاهر بودی. بهقیمت سوختن کسی که عاشقت بود.
بعد مکثی کوتاه، صدایش پایینتر آمد. آرام، اما حکممحور.
ـ ولی دیگه بسه. حالا که نمیتونی تصمیم بگیری... من میگیرم.
سامیار سر برداشت، ناباور، بیکلمه:
ـ یعنی چی؟
ـ یعنی فعلاً هیچ حقی برای رفتن سمت نیاز نداری. نه زنگ، نه پیام، نه حتی فکر نزدیکشدن. تا وقتی من نگفتم، سکوت میکنی. چون اگه قراره دوباره زخمیش کنی، این بار... من بینتون میایستم.
خم شد سمتش. چشمانش تنگ شد، صدایش مثل تیغی آرام، دقیق نشست:
ـ چون اون دختر، امانت دستت بود. و تو... امانت رو شکستی. ... مادرم، اما مادر اون هم هستم. چون دیدم و فهمیدم... همش رو.
سامیار چیزی نگفت. لبهایش نیمهباز مانده بود، اما صدا از آن عبور نمیکرد. پوست صورتش بیرنگ شده بود، مثل کسی که خبر سقوطی درونی را تازه شنیده.
کتایون نفس آهستهای کشید، صاف ایستاد. قدم برداشت سمت در. آن را باز کرد. بیآنکه برگردد، گفت:
ـ خودتو جمع کن، سامیار. چون اگه قراره دوباره زندگی کنی... اول باید خودتو پیدا کنی، نه نیازو.
در بسته شد.
صدای بستهشدن در، هنوز در ذهن سامیار طنین داشت.
نه مثل کوبیدن، نه حتی مثل رفتن. بیشتر شبیه نقطهی آخر یک جملهی بلند و پر از تردید.
همانجا مانده بود، در سکوتِ اتاق، با بوی تهماندهی قهوه و خاکستر.
اما بیرون، روز ادامه داشت.
آفتاب نرم عصر، از لابهلای شکوفه های تازهی گیلاس، بر موهای رها شدهی تارا می نشست. مثل دستی نامرئی که از هزار سال قبل، برای آرام کردن دلش آمده باشد. بوی خاک نمخورده و پیچکهای باغ، با نسیمی آهسته در هوا چرخ میخورد و از میان پرده های نازک آلاچیق عبور میکرد.
تارا زانوهایش را بغل کرده بود، چانهاش را روی چین افتادهی پیراهنش گذاشته بود و به سکوتی پناه برده بود که انگار خودش هم نمیدانست چند لایه دارد.
تارا نگاهش را چرخاند به ساختمان نیمه کارهی انتهای باغ. خانهای که قرار بود خانهی او و دیاکو باشد.
دلش لرزید.
«اگه دیاکو کنارم نبود، شاید حالا شبیه نیاز بودم... شاید بدتر. این آدم، بودنش، خواستنش، حرف زدنش... حتی سکوتش، پناهمه.»
صدای خشخش برگها رشتهی افکارش را برید. قدمهایی آرام، سریع اما سبک، از لابهلای درختها به آلاچیق نزدیک میشد.
مهسا بود. با دفتر مشق و دفتر نقاشی، مدادی جویدهشده، و چشمهایی که انگار تازه از کابوس بیرون آمده بودند، اما هنوز برق زندگی در آنها خاموش نشده بود، با موهای ژولیده و لپهای کمی بادکرده، کنار ورودی آلاچیق ایستاد. دفترهایش را محکم در آغوش گرفته بود، مثل سپری در برابر جهان.
با کمی تردید گفت:
– میتونم بیام تو؟
تارا سر بلند کرد و لبخند زد.
– بیا عزیزم. چرا نتونی!
مهسا وارد شد و کنارش نشست. چند لحظه ساکت بود.
– فقط اومدم بگم دلم براتون تنگ شده بود.
تارا نگاهش کرد.
– منم همین حس رو داشتم.
تارا نفسش را آهسته بیرون داد. آنقدر ساده و صادق بود که نتوانست چیزی بگوید. فقط دست مهسا را گرفت. فقط دست کوچکش را گرفت. هنوز رد زخمهای قدیمی روی آن بود.
– میدونی؟ بعضی وقتا فکر میکنم آدم وقتی گریه میکنه، یه کم کوچیکتر میشه. بعد باید دوباره خودش رو از نو بزرگ کنه.
تارا با لبخند غمگینی گفت:
– و گاهی هم وقتی گریه نمیکنه، تو خودش آب میشه... بی صدا.
مهسا با نگاهی که بیشتر از سنش میفهمید، گفت:
– مثل نیازجون؟
– آره عزیزم. درست مثل اون.
سکوتی کوتاه میانشان افتاد. بادی آرام برگ کوچکی را کنار پای مهسا انداخت او خم شد ، آن را صاف کرد و میان دفترش گذاشت.
مهسا به دفترش نگاه کرد.
– میدونی؟ وقتی باهات حرف میزنم، حس میکنم همه چی یه کم راحتتره.
– خوشحالم که اینو میگی.
– تارا جون؟
– جانم؟
– نیازجون خیلی غمگینه. شما میتونین کمکش کنین؟
– تا وقتی خودش نخواد، نه. ولی هممون کنارش هستیم. همین مهمه.
مهسا سری تکان داد.
– یه چیزی براتون کشیدم... یه خونه که همه توش با خوشحالی کنار هم زندگی میکنن، حتی اونایی که قبلاً تنها بودن.
تارا نگاهی به دفتر انداخت.
– خیلی قشنگه مهسا. خیلی.
مهسا با تردید پرسید:
– تارا جون... میشه واسه انشاء هم کمکم کنی؟شیرین جون گفت بیام پیش شما.
تارا لبخند زد. دستی موهایش کشید.
ـ بله خانم کوچولو. حالا بگو ببینم، موضوع انشاء چیه؟
مهسا اخم کرد.
ـ این که علم بهتره یا ثروت. ولی اصلاً نمیفهمم چرا باید باهم مقایسه بشن.
تارا آرام خندید.
همهی پیچیدگیهای زندگی برای لحظهای رنگ باخت.
دختربچهای که میان غم ، دنبال فهمیدن دنیا بود.
– تارا جون؟
تارا با عمق وجودش گفت:
– جون دل تارا؟
– به نظر شما علم بهتره یا ثروت؟
تارا ابرویی بالا انداخت. پوفی کشید.
در ذهنش، به کل نظام آموزشوپرورش که این سؤالِ نخنما را نسل به نسل منتقل کرده، خندهی بیصدایی کرد.
جوابی میخواست که نه فقط یک نمره بیست، که شاید نوری هم به ذهن مهسا بتاباند.
و خودش را... در آینهی این سؤال ساده، ببیند.
مهسا انگشت سبابهاش را روی دفتر کشید.
– نوشتم... ولی نمیدونم درسته یا نه.
تارا دست از خیالاتش کشید و کمی خم شد.
– بخون عزیزم، با صدای بلند.
مهسا گلویش را صاف کرد.
– علم خوب است، چون باعث میشود آدم چیزهای زیادی یاد بگیرد. ولی ثروت بهتر است، چون اگر پول داشته باشی میتونی غذا بخری و مدرسه بری. به نظر من هر دوتاش خوب است، ولی بعضی آدم ها هیچکدام را ندارند...
مکث کرد. سرش را پایین انداخت. آرام گفت:
– ببخشید... این آخرشو خط بزنم؟
تارا دست آرامی روی شانهاش گذاشت.
– نه عزیز دلم... اتفاقاً همون جمله، از همهی انشات قشنگتره.
مهسا لب گزید.
– ولی خانم معلم خوشش نمیاد. همیشه میگه نباید ناراحت بنویسم.
تارا لبخندی زد، تلخ و مهربان.
– گاهی آدم باید ناراحت بنویسه، تا بفهمه از چی گذشته. تا بقیه بدونن دنیا همیشه خوشگل نیست... ولی میشه قشنگترش کرد.
مهسا زمزمه کرد:
– مثل تو؟
تارا نفس عمیقی کشید. نگاهش را به باغ دوخت.
– نمیدونم عزیزم... من هنوز دارم تمرین میکنم.
مهسا دفتر را بست.
– تارا جون...
– جانم قند و عسل؟
مهسا با شنیدن این کلمات شیرین در چشمانش برق خاصی مینشست.
– اگه من یه روز بزرگ شم، هم پولدار بشم، هم درسخون، میتونم بچههایی مثل خودمو نجات بدم؟
– آره. حتماً میتونی.
– حتی اگه هنوز بعضی شبا خواب خونهی اونارو ببینم؟
تارا پلک زد. چیزی در گلویش سنگینی کرد. دست کوچکش را گرفت.
– حتی اگه تمام عمرت خوابش رو ببینی، باز هم قویترین آدم دنیایی... چون تو تصمیم گرفتی به جای فراموش کردن، کمک کنی.
مهسا برای لحظهای فقط نگاهش کرد. بعد، آرام سرش را روی شانهی تارا گذاشت.
– پس مینویسم: «علم و ثروت، وقتی کنار هم باشن، مثل دو تا دستن که میتونن یکیرو از چاه بکشن بالا.»
تارا چشمهایش را بست.
گاهی یک بچه، کاری میکرد که حتی هزار مشاور نمیتوانست.
صدای قدمهایی از سمت عمارت به گوش رسید.
مهسا خودش را جمع کرد. سرش را بیشتر به شانهی تارا چسباند.
– بو میدی مثل بوی مامان های خوب. کاش تو مامان من بودی تارا جون.
تارا خشکش زد. صدای قلبش کند شد. هنوز چیزی نگفته بود که دیاکو و بردیا از گوشهی حیاط وارد شدند. نور عصر روی شانههای دیاکو نشسته بود. نگاهش، بیواسطه، آمد و روی تارا مکث کرد. بردیا با دیدنشان لبخند زد.
– خب اینجا چه خبره؟ جلسهی مخفیانه؟
مهسا با لبخند جواب داد:
– فقط اومده بودم پیش تارا جون . یه چیز مهم بگم.
دیاکو چیزی نگفت. مستقیم آمد طرف تارا. قدمهایش آهستهتر از همیشه. نگاهش، نه با خنده، نه با حرف، فقط با یک مکث طولانی حرف میزد. نشست، نزدیکتر از حد معمول.
– چیزی که ما باید بدونیم یا سریه؟
مهسا با لحنی شیطنتآمیز گفت:
– یه کم سریه، یه کم هم نه. ولی دیگه گفتمش تموم شده.
مهسا سرگرم دفترش شد. فضای بازی که حالا برای تارا کمی تنگ تر شده بود. تنگ از بوی عطر دیاکو، از سایهی زانویش که به زانوی او ساییده شد، بیصدا، بیعذر.
بردیا روی نردهی چوبی نشست و دستش را به پشت گردنش کشید.
– تارا، حالت خوبه؟ از صبح پیدات نبود.
تارا به آرامی گفت:
– خوبم، فقط میخواستم یه کم تنها باشم.
بعد لبخندی زد و گفت:
– خوشگل خانم پیدام کرد.
دیاکو نگاهی به دفتر نقاشی انداخت که هنوز در دست مهسا بود.
– نقاشی کشیدی؟ نشونم میدی؟
مهسا با تردید دفتر را باز کرد. نقاشی خانهای رنگی، با پنجرههای بزرگ و چند آدم کوچک که کنار هم ایستاده بودند.
– اینجاست که ما با هم زندگی میکنیم. همهمون... حتی مامانکتی، شیرین جون، آقا مسعود... حتی خرسی.
بردیا خندید.
– خرسی هم عضو افتخاری خونهست. باید بیفتم دنبال کارت ملی گرفتن براش.
دیاکو دستی به سر مهسا کشید.
– کاش همه بچهها یه خونه مثل این داشتن.
مهسا به آرامی گفت:
– منم همینو دعا کردم.
همه برای چند لحظه ساکت شدند. بعد، تارا نفس عمیقی کشید و گفت:
– بیاین بریم تو. کمکم داره سرد میشه.
دیاکو کمی خم شد، نزدیک گوشش، آنقدر آهسته که حتی مهسا که کنارش نشسته بود، نشنود:
– امشب بیا روی پشتبوم. فقط چند دقیقه. دلم تنگ شده.
تارا پلک زد. ساکت ماند. اما یک لبخند، نامحسوس، روی لبش نشست. آنقدر نامحسوس که حتی خودش هم نفهمید از دلش بیرون آمده، یا از لبهایش.
------
خانهی نیاز
خانه بوی نعنا و دارچین میداد. نور ملایم عصر، از لابهلای پردهها روی فرش دستباف افتاده بود.
نیاز ساده لباس پوشیده بود، بیآرایش، اما چشمهایش... چشمهایی که انگار سالها گریه کرده بودند و حالا، به تهِ تهِ اشک رسیده بودند.
چای را جلوی کتایون گذاشت و بیصدا، روبهرویش نشست.
کتایون چای را برنداشت. نگاهش را در نگاه نیاز دوخت.
صدایش آرام بود اما بیپرده:
– نیاز... میخوام بدونم. این آخرشه؟
نیاز چند ثانیه به او نگاه کرد. این بار نترسید.
– بله.
– مطمئنی؟
– خیلی بیشتر از اون روزی که «بله»ی اول زندگیمو گفتم.
سکوتی ضخیم روی اتاق افتاد.
کتایون گفت:
– نمیخوای یهبار دیگه امتحان کنی؟
– من هر روز، هشت سال امتحان کردم.
با لبخندی بیجلوه، و صدایی که کمی میلرزید، ادامه داد:
– با سکوت، با صبر، با لبخندهای اجباری... ولی یهجایی وسط این راه، خودم رو گم کردم.
– پیداش کردی؟
نیاز آهی کشید.
– تازه دارم میگردم. ولی دیگه نمیخوام وسط راه برگردم. این بار برای خودم راه میرم. نه واسه بقا، واسه بودن.
لحنش آرام و قاطع بود. نه از غرور، از خستگی.
آن نوع خستگی که فقط زنانی میشناسند که سالها به خودشان بی توجه بودن..
کتایون سکوت کرد. آهسته به نیاز نگاه کرد، نه با قضاوت، نه با ترحم. با غمی قدیمی.
بعد، با صدایی نرم گفت:
– میدونی... اولین بار که نادر تو رو دید، برگشت خونه گفت: «این دختر، چقدر خوشگله. نیاز، خودِ امیده.»
گیتی هم همیشه میگفت: « دلم از خدا همیشه یک دختر می خواست. زیبا، خانم، خجالتی، متین و بساز... اما محکم.» خدا رحمتش کنه.
نیاز چشم بست. لرزشی در شانههایش افتاد. اما چیزی نگفت.
مکث کرد، و با صدایی پایینتر ادامه داد:
– من مادرشم، نیاز. اما قبل از اون، یه زنم. و زن بودن، یعنی فهمیدنِ همین لحظهها. خیلی خوب میفهمم چی میگی.
نیاز پلک زد. چیزی در نگاهش شکست، اما هنوز سر پا بود.
– ما زنها گاهی اونقدر سکوت میکنیم که صدای خودمون رو یادمون میره.
و گاهی، یه روزی بیدار میشیم و دیگه نمیخواهیم بشنویم. چون شنیدن، یعنی موندن. و موندن... یعنی له شدن.
سکوتی کوتاه.
– فقط میخواستم بدونی... اگه تصمیمت همینه، من پشتتام. نه بهخاطر اینکه سامیار پسرمه. بهخاطر اینکه تو، مثل دخترمی.
این سالها با همهی زخمهات کنار ما موندی. حالا نوبت ماست که کنارت بمونیم.
نیاز لب باز کرد، اما کلامی نیامد. فقط اشک، نرم و بیصدا، لغزید.
– فکر نمیکردم اینو بشنوم.
کتایون دستش را دراز کرد. دست او را گرفت، بعد بلند شد.
یک لحظه ایستاد، با تردید.
مثل مادری که بچهی گمشدهاش را بعد از سالها پیدا کرده باشد، خم شد و او را در آغوش گرفت.
محکم. بیکلمه.
دستش روی موهای نیاز آرام میچرخید. لبهایش روی شقیقهی او ایستاد، بیصدا.
– همیشه اینو گفتم، امروز هم تکرار میکنم: خانواده یعنی جایی که وقتی حتی نتونی بایستی، یکی هست که بغلت کنه. نه اینکه محاکمهت کنه.
در آغوشش، نیاز برای اولین بار آرام گرفت.
نه چون حرفی شنید، چون بالاخره شنیده شد.
------
کتایون و دنیز در حیاط خانه نیاز
هوا گرگومیش شده بود. برگها یکییکی از شاخهها جدا میشدند، آرام و بیصدا، مثل حرفهایی که دیگر گفتنشان ضرورتی ندارد. بوی خاک مرطوب و گل های یاس، با نسیمی خنک در فضا میچرخید.
دنیز روی لبهی باغچه نشسته بود. بلوزی نخی و ساده به تن داشت و دفترچهای روی زانوهایش. آرام، با خطی کودکانه اما محکم، فارسی مینوشت.
هر کلمه را مثل بذر، با دقت در خاک صفحه میکاشت.
کتایون آرام نزدیک شد. بیصدا کنار او نشست. لحظهای فقط نگاه کرد، بعد چشمش افتاد به دفتر.
– فارسی مینویسی؟
دنیز لبخند زد.
– از نیاز یاد گرفتم.
چشمش برق زد.
– اول فقط برای شوخی. بعد شد زبان دو تا دختری که خواستن تو دنیای مردا دوام بیارن.
کتایون لبخند کمرنگی زد.
– چرا اومدی بیرون؟
دنیز مداد را روی دفتر گذاشت.
– خواستم راحت باشین. گاهی بعضی حرفا فقط بین مادر و دختر گفته میشن. حتی اگه مادر واقعی نباشی... یا دختر، از خونت نباشه.
دنیز به آهستگی گفت:
– هیچوقت خواهری نداشتم. اونم نداشت. ولی تو شبهایی که ترسهامون رو باهم شریک شدیم، تو بغضهایی که قایمش کردیم، خواهر شدیم... نه با خون، با زخم.
سکوتی افتاد. نسیمی از لابهلای درختها رد شد. بوی خاک تازه بلند شد.
کتایون نگاهش را از باغ گرفت.
– به نظرت امیدی هست؟ برای اون دوتا؟ برای نیاز و سامیار؟
دنیز لحظهای مکث کرد. انگشتش را روی برگ خشکی کشید که روی دفتر افتاده بود.
– نه.
کتایون به صورتش نگاه کرد.
– مطمئنی؟
– آره. چون اون روزی که نیاز گفت «دیگه نمیخوام درد بکشم»، یه چیزی تو چشماش دیدم که هیچوقت ندیده بودم.
نه بغض، نه ترس. فقط رهایی. یه نوع رفتن که دیگه نگاه نمیکنی به عقب.
کتایون نفسش را آهسته بیرون داد.
– سامیار اذیتش کرد؟
دنیز نفسش را آرام بیرون داد. انگار همهی خاطرات مثل موج، از سرش گذشتند.
– خیلی.
مکث کرد:
– نه با مشت. با سکوت. با ندیدن. با دیر رسیدن. با فراموش کردن تولدش. با خاموش کردن صدای زنی که فقط یک چیز میخواست: دیده شدن.
کتایون آهسته سر تکان داد. چیزی در گلویش گیر کرد، اما نگذاشت بیرون بزند.
دنیز صدایش پایینتر آمد.
– نیاز با همهی قلبش موند. ولی هیچوقت شنیده نشد.
و گاهی نشنیده موندن، بدتر از هر فریادیه.
سامیار تو سکوتش قوی بود. ولی نیاز تو سکوتش... تنها موند.
بعد زمزمه کرد:
– نیاز، فقط وقتی رفت، دیده شد. و این دردناکترین شکلِ دیده شدنه.
کتایون دستش را جلو آورد. گذاشت روی دست دنیز. محکم، گرم، بیکلام.
برای لحظهای، انگار سالها فاصله و فرهنگ و زبان میانشان محو شد.
– میدونی دنیز... من یاد گرفتم گاهی مادر بودن، یعنی فقط بایستی. کنار تصمیمی که هیچ نقشی توش نداشتی. همین کنار ایستادن، میتونه چیزی رو نجات بده... چیزی که هنوز کامل از دست نرفته.
دنیز آهسته سر تکان داد.
– شما نجاتش دادین... با قضاوت نکردن. با اجازه به تصمیم گرفتن. احترام گذاشتن. شما مادر شوهر بی نظیری هستین.
کتایون لبخند محوی زد. نگاهش به باغچه بود.
صدایش لرزش اندکی داشت، اما کلامش استوار بود.
– ته دلم رضا نیست اما پشت نیاز میایستم.
سکوت آخرین جمله را در خود کشید. بعد، نسیمی از لابهلای درختان رد شد، و برگ خشکی آرام روی پاهای دنیز افتاد.
------
دیاکو و تارا
صدای گنجشکهای شبزندهدار آرام گرفته بود. سکوت خانهی زند، با نسیم نرم اردیبهشت خراش میخورد. چراغهای دور باغ خاموش شده بودند و مهتاب، مثل مهری نقرهای، روی پلههای سنگی پشتبام پهن شده بود.
تارا ایستاده بود. تکیه داده به لبهی دیوار، با پیراهن نخی سفید، و موهایی که رها، مثل پردهای نیمهشفاف از رؤیا، روی شانهاش افتاده بودند. دستهایش را دور خودش حلقه کرده بود؛ نه از سر سرما. از دلشورهی شیرینی که همیشه لحظههای پیش از آغوش دارد.
قدمهای دیاکو را شنید. بالا میآمد. آرام، با صبر مردی که میداند معشوقش ارزش مکث کردن دارد.
– میدونی چند وقته ندیدمت؟... حتی اگه فقط چند ساعت گذشته باشه.
صدایش خشدار بود. نه ادا داشت، نه تکرار حرفهای قشنگ. فقط واقعیت بود، مثل نفس کشیدن.
تارا برگشت. نگاهش کرد.
– دیر کردی.
دیاکو نزدیک شد.
– عمداً...
– چرا؟
– چون دلم میخواست قبل از دیدنت، همه چیز از ذهنم پاک بشه. فقط بمونی تو. بدون فکر، بدون پرونده، بدون درد. فقط تو..
تارا چرخید. آرام، بیشتاب. نگاهش افتاد به او؛ مردی که در میان چهلسالگی، هنوز بلد بود خواستن را شبیه جوانی بیتاب ابراز کند، اما با وقار، با آرامشی که اعتیاد میآورد.
تارا نفسش را آهسته بیرون داد. نگاهش نرم شد.
– ستارهها رو ببین... قشنگتر شدن، چون تو کنارمی.
دیاکو نزدیک شد. دستش را بالا آورد، بیعجله، یک تار مو را از صورت تارا کنار زد. بعد همانجا، کف دستش را روی گونهاش گذاشت، با نرمی لمس کرد. نه هجوم، نه عجله. فقط حضور. فقط خواستن.
تارا پلک بست. دلش ریخت.
– گاهی فکر میکنم من زیادی کوچیکم برای این عشق...
دیاکو به نرمی در آغوش کشیدش.
– نه... تو دقیقاً به اندازهی دلت بزرگی. میدونی هنوزم بلد نیستم. ولی وقتی پیش توام، یه چیزی از تو میگیرم، که انگار میگه کافیه خودم باشم. اون موقع، حتی نفس کشیدنم عاشقونهست.
تارا سرش را روی شانهاش گذاشت.
– تو بلدی. بدون کلمه. با همین دستات... با همین نفس.
– اگه چیزی تو دلم باشه، راه خودش رو پیدا میکنه. شاید شعر نشه، شاید جملهی قشنگی نباشه، ولی مطمئن باش... فقط برای توئه.
تارا روی بنچه ایستاد و با عشق پیشونیش رو بوسید.
دیاکو خم شد. پیشانیاش را به پیشانی تارا چسباند.
– اینجا... مرکز همهی فکرامه. هر وقت دلم آشوبه، دست میذارم اینجا... تصور میکنم داری پیشونیم رو می بوسی. فقط فکر کردن بهش تو تمام رگهای بدنم آرامش تزریق میکنه.
تارا حس کرد که نفسش دیگر متعلق به خودش نیست.
– بوسیدنت... مثل نفس کشیدنه.
– ولی کسی نباید ببینه...
– کسی هم نمیبینه.
بوسهاش آهسته بود. گوشهی صورت. بعد پایینتر، روی فک. نه لبها، نه گردن. فقط جاهایی که نمیسوزاند، اما میلرزاند. دستش پشت کمر تارا نشست. کشیدش سمت خودش. تارا خودش را رها کرد. تمام وزن احساسش را ریخت توی تن او.
لبهایشان نزدیک شد، فقط چند میلیمتر فاصله. تارا نگاهش کرد. چشم در چشم.
– بوسم کن، اما با دل... نه با عجله.
و دیاکو آنقدر آرام اما عاشقانه بوسیدش که تارا حس کرد زمان ایستاده. فقط چند ثانیه، فقط یک بوسه، اما انگار جهان در آن نقطه جمع شد.
وقتی عقب کشید، نفسهایشان در هم گره خورده بود.
تارا دستش را روی سینهی دیاکو گذاشت:
– همیشه اینطوری میتپه؟
– فقط وقتی تو رو میبینه.
لبخند زد. تارا سرش را روی سینهی دیاکو گذاشت. دستهایش را پشت کمر او قفل کرد. تنش، پناه شد. و دیاکو بوسهی دوم را گذاشت ، این بار روی موهای تارا، بلند، ماندنی.
– تارا...
– جان؟
– هیچی فقط می خواستم بدونی، این اسم روی تنم. حک شده.
و سکوت، مثل پتوی گرمی آنها را پوشاند. آسمان پرستاره بود، دو قلب، یک نفس، یک خواستن.