پارت دوم: پژواکهای دروغین

توفان از پشت سر، با دهانی از ماسه و غبار سرخ، دشت را فرو میبلعید. باد چنان سیلی میزد که نفس در سینه حبس میگشت. شترها از وحشت بر جا میخکوب شده بودند، کف به دهان آورده و پوزهها را به سوی شکاف دروازه کشانده بودند؛ گویی بوی مرگِ درون دژ را به گزندِ تیغههای برانِ ریگِ بیرون ترجیح میدادند.
پیروز مهار شتر پیشاهنگ را دور دست پیچید و فریاد کشید:
«داخل شوید. داخل شوید وگرنه این توفان پوست از گردهمان میکند.»
کاروان شتابان خود را از دهانهی سنگیِ دروازه به درون دژ کشاند. آخرین نفر که داریا بود، به زحمت پای لرزانش را از آستانه گذراند. در همان آن، لنگههای عظیم چوبین با ضربهای سهمگین به هم آمدند. بومِ بسته شدن در، طنینی در دهلیز انداخت که ترس را تا عمق استخوانِ کاروانیان نشاند. طوفان شن بیرون ماند؛ در یک دم، صدایش چون آوازی دور و نامفهوم خفه گشت.
سکوتی سنگین و چسبناک حاکم شد؛ انگار هوا هم در دهلیز به بند کشیده شده بود و راهی به ششها نمیبرد.
یکی از قراولان با دستانی لرزان چخماق زد. جرقهای جهید و شعلهی کمجان مشعل بالا آمد. نور زرد و رنجور، تنها تا چند قدم پیش رو را روشن میکرد: تالاری فراخ و نمور، با ستونهایی از سنگِ تراشیدهی چهارگوش که سقف را در تاریکیِ مطلق گم کرده بودند. کفِ دژ با سنگفرشی صیقلی، سیاه و پوشیده از لایهای خاکستر مفروش بود.
دو قراول دیگر نیز مشعلهایشان را از شعلهی او روشن کردند و حالا سه مشعل، اندکی دید بهتری در تالار میدادند.
میرک را از جهازِ شتر پایین کشیدند. تنِ سرقراول بیجان بر سنگها رها شد. نالههایش دیگر به صدای آدمی نمیمانست؛ خِشخِشی ممتد و توخالی بود. داریا زانو زد کنارش تا شیشهی جوشانده را به لبهایش نزدیک کند، اما همین که سرانگشتش به گردن میرک خورد، پس کشید. نبض نبود؛ زیر پوستِ تیرهرنگ، چیزی مثل جریانِ دانههای ریزِ ماسه زیر فشار دست جابهجا میشد.
ناگهان تن میرک تکانی خشک خورد. فکش لرزید و تودهای غلیظ از غبارِ خاکستری از میان دندانهایش بیرون ریخت. بادِ گنگی در کف تالار وزید و آن خاکستر را در خود پیچید و میان تاریکی ستونها غیب کرد. سرِ قراول به پهلو افتاد؛ تهی، بیصدا، مثل چوبی پوسیده در آفتاب تموز.
وحشت مثل زهر در خون همراهان دوید. یکی با فریادی بریده عقب نشست: «اینجا گورستان است! در را باز کنید... باید برگردیم!»
پیروز مشعل را به دست گرفت و همراه دو نفر، هراسان به سوی دروازه برگشت تا راه بیرون را بسنجد. داریا نیز به دنبالشان چرخید، اما نوری که بر دیوار روبهرو افتاد، نفس را در سینهشان برید.
دروازهای در کار نبود.
جایی که تا چند لحظه پیش دهانهی فراخ چوبین قرار داشت، اکنون دیواری ممتد، صاف و کهن از سنگهای نتراشیده و سیاه قد کشیده بود؛ بدون هیچ درز، کلون یا شکافی. پیروز با مشتِ گرهکرده بر سنگ کوبید؛ ضربه صدایی خفه داد، مثل کوبیدن بر صخرهای که هزار سال در دل کوه خوابیده باشد. هیچ بابی گشوده نبود؛ انگار اصلاً درگاهی وجود نداشته است.
«گم شد... راه برگشت نیست!» صدای تاجر بزاز از ته حلق کنده شد.
«خاموش» پیروز چرخید و مشعل را جلوی صورتها تکان داد، گرچه رگهای برآمدهی گردنش از تزلزل خودش خبر میداد: «پای هم بمانید. شترها را به قطار ببندید. این دژ هرچه باشد، بالاخره راهی به برجی یا روزنی دارد.»
اما همانکه رو به جلو حرکت کردند، تالار رفتاری غریب پیش گرفت. پای هر ستون، دالانی تاریک دهان باز کرده بود که بوی هوای مانده و خاک سرد میداد. در پیچِ نخستین ستون، صدای پایی گم شد. داریا به عقب برگشت؛ سه نفر از باربران با دو شترِ بار پنبه، که درست پشت سرش گام برمیداشتند، نبودند. هیچ صدایی نیامده بود؛ نه فریادی، نه لغزشی بر سنگفرش. فقط تاریکیِ مطلق جای آنها نشسته بود.
کاووسِ اختربین با چشمانی از حدقه درآمده نالید: «آب شدند... زمین بلعیدشان.»
پیروز نعره کشید: «جلو بروید. متفرق نشوید.»
اما پژواک صدایش در تالار شکست و هزار صدای دیگر پس داد. از میان شکاف سنگها و از قعر دهلیزهای جانبی، زمزمههایی آغاز شد. داریا در سرش صدای همهمهای ناموزون شنید؛ واژگانی شکسته، شبیه صدای ساییده شدن دو ورق چرم خشک روی هم.
سپس در میان همهمهی بادِ حبسشده، نوایی نرم و آشنا از تاریکیِ دالان سمت چپ برآمد: «داریا... پسرم... بیا اینجا... من در بند ماندهام...»
داریا در جا خشک شد. خون در رگهایش یخ بست. آن لحن، طنینِ صدای مادرش بود؛ صدایی که سالها پیش، زیر خاکِ نمناک گورستان ری به خاک سپرده شده بود. کششی مهیب، مثل نخی نامرئی، پاهایش را به سوی دهلیز تاریک میکشید. گامی به سمت سیاهی برداشت.
پیروز یقهی قبای داریا را با خشم چنگ زد و او را به عقب پرتاب کرد: «گوش نگیر کاتبزاده. داد زدم که گوش نگیرید! اینها دروغِ ریگ است... سراب است. این سنگها نجوای هرچه را که در دل جا گذاشتهای به رُخت میکشند تا پراکندهمان کنند!»
فریادِ کمکخواهیِ باربرانِ گمشده ناگهان از دو سوی مخالف تالار طنین انداخت؛ از دهلیز راست، صدای گریهی یکی از آنها میآمد و از دهلیز چپ، التماس دیگری. کاروان در جنونِ ترس شکافته شد. دو تن از قراولانِ باقیمانده، شمشیر کشیده و هذیانگویان به سوی دالانها دویدند: «آنجایند. به گمانم در را یافتند.»
«نروید!» پیروز فریاد زد، اما همراهان دستهدسته به دنبال صداها در تاریکی گم گشتند. تاریکی چنان سریع دهان بست که گویی هیچ دالانی از اول هم نبوده است.

اکنون تنها پیروز، داریا، خواجه منصور و کاووس با مشعلی رو به خاموشی، در میانهی حلقهای از ستونهای سنگی تکافتاده بودند. سکوت بازگشت؛ اما سکوتی که آبستنِ چیزی عظیم بود.
شعلهی مشعل گویی از سرما لرزید، زبانه در کام کشید و در پِتپِتی کوتاه، به زبانهای آبی و رنجور بدل شد. هوا آنچنان منجمد شد که دندانهای کاووس بیاختیار به هم میخورد.
و آنگاه، از دوردستِ تاریکِ دژ، صدایی برخاست.
تَق.
سکوت.
تَق.
ضربهای سنگین و منظم بر سنگفرش؛ نه شبیه گامِ آدمی بود و نه راه رفتن هیچ جانداری که تاکنون در بیابان دیده بودند. صدایی سخت، خشک و بیشتاب، انگار فرود آمدن تبری سنگی بر بستری از استخوان باشد.
با هر ضربه، خاکسترِ خفته میان درزهای سنگفرش میلرزید و انگار به درون سنگ فرو میرفت.
کاووس نفسش را در گلو خفه کرد. انگشتان پیروز دور دستهی شمشیرش چنان فشرده شد که بندهایشان به سپیدی زد.
صدای سوم نزدیکتر آمد.
تَق.
این بار، موجی از سرمای گزنده پیشاپیش صدا دوید. سایهای در انتهای دالان لرزید و گذشت؛ نه سری داشت و نه پیکری پیدا. تنها هیبتی گذرا بود؛ تکهای از تاریکیِ غلیظتر از شب که از انتهای دالان گذشت و در سیاهی فرو رفت.
اما دیگر تنها نبودند.
ادامه دارد...