پارت سوم: آنچه سنگ بازمی‌گوید
صدا دیگر نیامد. نه پژواکی ماند و نه طنینی. سکوت چنان بر تالار سنگینی می‌کرد که داریا صدای ضربان خون را در شقیقه‌هایش می‌شنید.
چهار مرد همچنان در میان ستون‌ها ایستاده بودند و هیچ‌کس جرئت نمی‌کرد نخستین قدم را بردارد.
پیروز هنوز تیغ به دست داشت. آرنجش را به پهلو چسباند تا لرزش دستش کمتر شود و بی‌آنکه سر بگرداند، از میان دندان‌های فشرده گفت: «تکان نخورید. چشم از دایره‌ی نور برندارید.»
خواجه‌منصور دست بر بازوی قَبای داریا انداخته بود. نوک انگشتانش از وحشت چنان در پارچه فرورفته بود که به پوست می‌رسید. بوی تند و لزجِ عرقِ سردش تالار را برداشته بود. من‌من‌کنان گفت: «رفت؟... پیروز، به مقدسات سوگند بگو که رفت؟»
پیروز پاسخی نداد. تیغ را در دست می‌فشرد، اما در آن تاریکی چیزی نبود که بتواند به آن حمله کند.
کاووس چند قدم آن‌سوتر ایستاده بود. اصلاً به تاریکی نگاه نمی‌کرد؛ چشمان سفید و پرآبش به خاکستر زیر پایشان خشکیده بود. اسطرلاب برنجی در میان انگشتان لرزانش آرام تکان می‌خورد و صدای فلزیِ خفیفی می‌داد.
کاووس سر برداشت. صدایش خش‌دار و خشک بود:
«ما چهار نفریم؟»
پیروز بی‌آنکه برگردد، با فکِ منقبض گفت: «مگر حواست زایل شده، پیرمرد؟ چهار نفریم. راه بیفت»
کاووس آهسته و با طنینی خفه گفت:
«پیروز... مشعل را پایین‌تر بیاور.»
پیروز تشر زد: «جای پای شتران را می‌جویی در این ظلمت؟ حواست به سرایت تاریکی باشد پیرمرد.»
کاووس اصرار کرد، این بار با رگه‌ای از التماس در حنجره‌ی زنگارش:
«پایین بیاور... به حقِ نان و نمکی که خوردیم، پایین بیاور.»
پیروز نگاهش کرد، نورِ لاغر و زردگونِ مشعل روی سنگ‌فرش افتاد.
چهار جفت ردپا دیده می‌شد؛ رد پاپوش‌های خودشان. میان آن‌ها، جای یک پای برهنه بود. پاشنه‌ای باریک و انگشتانی بلند که انتهایشان سنگ سیاه را خراش داده بود.
فقط یک رد.
نه اثری از آمدن بود و نه رفتن.
پیروز تیغش را نزدیک زمین برد، دستش لرزی خفیف داشت.
«کسی میان ما بوده.»
داریا زانو زد. پیش از آنکه خاکستر را لمس کند، بویی آشنا به مشامش رسید؛ روغن سیاه‌دانه و کندر. همان بویی که در شب‌های آخر زندگی مادرش، اتاق کوچک خانه را پر می‌کرد.
به دالان سمت چپ نگاه کرد.
داریا... پسرم... بیا اینجا...
درنگ کرد، صدای واقعی مادرش را به یاد آورد. سرفه‌های شبانه، دست سردش بر پیشانی داریا و نامی که در خلوت خانه صدایش می‌زد.
کیا.
مادرش هرگز او را داریا صدا نمی‌کرد. این نام را کاتبان در اسناد می‌نوشتند و مردم بازار به زبان می‌آوردند. برای مادرش، او همیشه کیا بود؛ نام دایی جوان‌مرگش.
داریا از جا برخاست.
«آن صدا که مرا به سمت دالان کشید مادرم نبود.»
پیروز نگاهش کرد.
«از کجا می‌دانی؟»
«چون مرا به نامی صدا زد که مادرم هیچ‌وقت به کار نمی‌برد.»
نگاهش دوباره به ردپا افتاد.
«صدای او را می‌شناخت، اما خودش را نه.»
از ستون روبه‌رو صدای خراشیدن سنگ برخاست.
هر چهار نفر برگشتند.
خطی باریک روی سطح ستون پدید آمد. سپس خطی دیگر. ذرات سیاه به زمین ریختند و به‌تدریج نقش اسطرلابی روی سنگ شکل گرفت؛ حلقه‌هایی ناموزون و خطی کج در کنار حلقه‌ی سوم.
کاووس یک قدم جلو رفت، اما همان‌جا ایستاد.
«این نشان پدر من است.»
اسطرلاب برنجی‌اش را بالا آورد و پشت آن را نشان داد.
«پدرم حلقه‌ی سوم را همیشه کج می‌ساخت. می‌گفت اگر عیبی در کار نباشد، سازنده را از ساخته‌اش نمی‌توان شناخت.»
کاووس رنگ باخته بود.
«هیچ‌کس آن را ندیده بود.» صدایش می‌لرزید. «جز من و پدرم.»
داریا به نقش روی ستون نگاه کرد. خطوط هنوز تازه بودند. دژ چیزی را از خاطر کاووس بیرون کشیده و روی سنگ نشان داده بود؛ همان‌طور که صدای مادرش را از خاطره‌ی او ساخته بود.
«شاید این سنگ‌ها چیزهایی را که در ذهن ماست، بازمی‌گردانند.»
پیروز گفت: «پس آن مردان کجا هستند؟»
داریا جوابی نداشت.
از کنارشان صدای سکه برخاست.
خواجه‌منصور سرش را چرخاند. دستش روی همیان چرمی آویخته به کمرش نشست.
صدای برخورد دینارها دوباره آمد؛ بعد همهمه‌ی بازاری دور و صدای مردی که بهای پارچه‌ای را می‌پرسید. خواجه‌منصور لبخند زد. لبخندی کوتاه و ناآرام، چنان‌که گویی کسی را در میان جمعیت شناخته باشد.
«بار ابریشم...» زمزمه کرد. «همه‌اش مال من است.»
پیروز بازویش را گرفت.
«به صدا گوش نده.»
خواجه‌منصور دستش را پس زد.
«تو چیزی نمی‌شنوی؟ حسابم مانده. باید حساب را صاف کنم.»
از تاریکی صدایی آمد:
«ده درم... دوازده درم... هنوز می‌خواهی؟»
رنگ از صورت منصور پرید. دهانه‌ی همیان را باز کرد و آن را روی سنگ‌فرش برگرداند.
چیزی جز خاکستر بیرون نریخت.
مرد به زمین خیره ماند. بعد زانو زد و خاکستر را با هر دو دست جمع کرد.
«این‌ها مال من است.»
داریا به سویش رفت.
«خواجه، رهایش کن.»
منصور خاکستر را در مشت فشرد. ذرات سیاه از میان انگشتانش بیرون زدند. ناگهان دستش را به سوی دهان برد.
پیروز او را کشید. داریا بازویش را گرفت، اما منصور به سرفه افتاد. سرفه‌هایش خشک و بی‌صدا بود؛ دهانش باز می‌شد، ولی هوا به‌سختی از گلویش می‌گذشت.
«نفس بکش!» پیروز او را به پهلو چرخاند.
داریا دست بر گردن تاجر گذاشت. نبضش تند می‌زد.
پس از چند لحظه، منصور سرفه‌ای شدید کرد و توده‌ای خاکستر بر سنگ ریخت. سپس هوا را با صدایی خشن به درون کشید و بی‌حرکت ماند.
«خواجه؟»
چشم‌های منصور باز شد.
زنده بود.
اما وقتی داریا همیان خالی را برداشت و به او نشان داد، مرد به آن نگاه کرد؛ بی‌آنکه نشانی از شناخت در چهره‌اش پیدا شود.
«این مال توست؟» داریا پرسید.
منصور مدتی به کیسه خیره ماند.
«نمی‌دانم.»
پیروز به داریا نگاه کرد. هیچ‌کدام چیزی نگفتند.
از آن سوی ستون‌ها صدای گریه‌ای بلند شد.
یکی از باربران بود؛ یا دست‌کم صدایی که به او شباهت داشت.
«پیروز! اینجا! راه را پیدا کردم.»
پیروز بی‌اختیار برگشت.
«کدام‌طرفی؟»
صدا از سمت راست آمد.
«اینجا! زود باش.»
پیروز قدمی برداشت. داریا بازویش را گرفت.
«صبر کن.»
پیروز با خشونت دستش را رها کرد.
«شاید یکی از آن‌ها زنده مانده باشد.»
«شاید هم همان چیزی باشد که صدای مادرم را ساخت.»
پیروز به او خیره ماند. سپس تیغش را محکم‌تر گرفت و رو به تاریکی فریاد زد: «اگر زنده‌ای، نام خودت را بگو.»
صدایی نیامد.
بعد، از پشت سرشان، صدای خود پیروز برخاست:
«اگر زنده‌ای، نام خودت را بگو!»
خواجه‌منصور ناله‌ای کرد. کاووس زیر لب دعایی خواند. پیروز رنگ باخته بود، اما این بار به سوی صدا نرفت.
داریا به این فکر کرد که شاید دژ فقط از خاطرات مردگان صدا نمی‌سازد؛ شاید صدای زندگان را هم می‌تواند تقلید کند.
همان دم، صدایی نزدیک گوشش زمزمه کرد:
«خوب است. دست‌کم یکی از شما یاد گرفته که گوش ندهد.»
داریا از جا پرید و برگشت.
هیچ‌کس پشت سرش نبود.
صدای پیروز از روبه‌رو می‌آمد. کاووس هنوز کنار ستون بود و خواجه‌منصور با چشمانی خسته به کف سنگی نگاه می‌کرد.
داریا لب‌هایش را تکان داد.
«تو کیستی؟»
صدای ناشناس پاسخ نداد.
تنها چیزی که شنید، خش‌خش کوتاهی بود؛ شبیه عبور باد از شکاف سنگی.
بعد، زمزمه بار دیگر در گوشش پیچید:
«آن‌ها راه را پیدا نمی‌کنند.»
داریا این بار بی‌آنکه صدایی از گلویش بیرون بیاید، در دل پرسید: «چه راهی؟»
این بار، صدا دورتر بود.
«راهی که تو باید پیدا کنی.»
داریا خواست پرسش دیگری بپرسد، اما صدای پیروز او را به خود آورد.
«با چه کسی حرف می‌زنی؟»
داریا به او نگاه کرد. نمی‌توانست از صدایی بگوید که فقط خودش می‌شنید.
«با هیچ‌کس.»
پیروز به او اعتماد نکرد، اما چیزی نپرسید.
از دوردست، دوباره صدای ضربه‌ای برخاست.
تَق.
هر چهار نفر به سوی تاریکی برگشتند.
این بار، پیش از آنکه ضربه‌ی بعدی فرود بیاید، داریا صدای دیگری شنید؛ صدایی آن‌قدر آهسته که نمی‌دانست از گوشش می‌آید یا از جایی درون سرش.
«نزد من بیا.»
مشعل در دست پیروز می‌لرزید.
داریا به شکاف میان ستون‌ها نگاه کرد. آنجا چیزی دیده نمی‌شد؛ تنها تاریکی بود و راهی که به نظر می‌رسید هرچه بیشتر به آن نگاه می‌کند، دورتر می‌شود.
سه همراهش هنوز کنارش بودند.
برای نخستین بار، داریا احساس کرد صدایی که او را می‌خواند، نه از این سنگ‌ها بود و نه به هیچ‌کدام از همراهانش تعلق داشت؛ صدایی بود که انگار خود نیز در این تاریکی، گرفتار بود.
ادامه دارد...
