دیگر از آبادی و سرسبزی روستا خبری نبود. چندین سال بود که خشکسالی، اول زمین‌ها و کم‌کم دام‌ها را از بین برده بود.
نقره را چندین سال قبل، وقتی چوپانی می‌کرد، دیده بودم. یک بار از لقمه‌اش به من تعارف کرده بود؛ لقمه‌ی ساده‌ای از نان و سبزی که حتی برای خودش هم کم بود.
چندسال بعد دوباره در سفرم به روستا دیدمش. روزی که بی‌قید، پاچه‌های شلوارم را بالا زده بودم و پایم را در آخرین جوی آب باقی‌مانده از آن روستای پر از رود و درخت گذاشته بودم و به گذشته فکر می‌کردم.
او آمد؛ با انبوهی از لباس برای شستن در رودخانه. چهره‌اش آفتاب‌سوخته‌تر و دستانش خشک‌تر و چروک‌تر شده بود. در چهل‌سالگی، مانند پیرزنان سختی‌کشیده‌ی شصت‌ساله می‌نمود.
مرا شناخت. برایش سر تکان دادم و گفتم:
ـ آب اون‌قدرها هم گرم نیستا. استخون‌درد می‌شی.
با حجب و حیای یک دختر چهارده‌ساله شانه‌ای بالا انداخت و گفت:
ـ خانوم لباسا رو برای فردا لازم دارن.
پاهایم را از آب بیرون آوردم. با چوب، نقش‌های گنگی روی آب کشیدم و بالاخره جرئت کردم بپرسم:
ـ چی شد که این خونواده رو برای کار انتخاب کردی؟ خونوادت... در قید حیاتن؟
به چشمانم نگاه نکرد. لحظه‌ای دست از کار کشید، نفس عمیقی کشید و گفت:
ـ من خدمتکارشون نیستم. اینجا خونه‌ی برادرمه. آقا و ننه سال‌ها پیش فوت کردن.
به انبوه لباس‌ها و دست‌هایی که از سرما و سابیدن سرخ شده بودند نگاه کردم. زیر تمام چین‌وچروک‌ها و خستگی‌های چهره‌اش، زیبایی دوران جوانی هنوز مشهود بود؛ مژه‌های سیاه و بلند، بینی و صورت ظریف. اثر سالیان و سن بر او، مانند لباس چروک و نامتناسبی بر تن یک دختر نوجوان بود.
می‌دانستم پرسیدن سؤال «چرا ازدواج نکردی؟» به‌خودی‌خود سؤالی بی‌شرمانه و نامحترمانه است؛ چه برسد به پرسیدنش در آن روستای کوچک که ازدواج را جزو واجبات و از ملاک‌های صلاحیت دختر می‌دانند.
اما خود نقره به صحبت ادامه داد. انگار برای اولین بار بود که کسی او را می‌دید و با او هم‌کلام می‌شد. می‌توانست تمام آنچه را سالیان دراز پنهان کرده بود، برای من بگوید؛ غریبه‌ای با ظاهری متفاوت که قرار نبود حرف‌هایش را در روستا پخش کند.
گفت:
ـ آق نادر که زن گرفت، گفت کمک‌حال زنش باشم که تازه عروسه. من از خانوم نه سال کوچیک‌تر بودم، ولی خانوم دختر خان بود و به کلفت عادت داشت.
بعدم آق نادر داد اتاق‌های خونه رو دیواراشو بکنن و دوباره بسازن که یک پذیرایی بزرگ باشه. تموم اتاق‌های من و اتاق خدا بیامرز ننه و آقامو. یه جوری ساخته که سفره بندازی، چهل تا مهمونو می‌تونه کنار هم بنشونه و شام بده.
دام‌ها هم که تلف شدن و طویله رو کرد انباری؛ چون هرسال می‌ره از شهر نوبرانه و هرچی تازه به بازار اومده برای خانوم می‌خره. اون انباری کوچیکه دیگه جا نداشت و این‌قدر صندوق لباس و ظرف و گلیم ریخته اون تو که نگو... انباری کوچیکه ته حیاط رو داد به من که اتاقم باشه و خیلی تو دست‌وپاشون نباشم، خلوتشونو به هم نزنم.
خانوم بچه‌دار نشد وگرنه نمی‌دونم اتاق دیگه از کجا می‌خواست اضافه کنه. ولی هنوز رو چشمش می‌ذارتش. هرکی بود ول می‌کرد. من که می‌گم زنش چیزخورش کرده، وگرنه کدوم مردی بی‌اولادی رو قبول می‌کنه؟
گفتم:
ـ پس تو موندی که کمک برادرت کنی؟
آخرین لباس رو محکم چلاند و داخل سبد انداخت. همان‌طور که به آب خیره شده بود، گفت:
ـ تا مدت‌ها فکر می‌کردم خواهان ندارم. نمی‌دونستم چرا. من که کل خونواده‌ی آقابرادر رو جمع می‌کردم، کاری بودم و خطایی هم نکرده بودم.
بعدها گفتم حتماً کسی نمی‌خواد طفل یتیم عروسش بشه.
هفده هجده سالم بود که خدا بیامرزه بی‌بی لحاف‌دوز رو. بهم گفت: «حیف که برارت نمی‌ذاره کسی پا پیش بذاره، وگرنه خودم یک دست لحاف عروسی برات می‌دوختم. خدا بیامرزه ننه و آقاتو.»
اونجا فهمیدم مشکل از من نیست که کسی در خونه‌مونو نمی‌زنه.
گفتم:
ـ به داداشت چیزی نگفتی؟
گفت:
ـ ای خاک به سرم! چی می‌گفتم؟ می‌گفتم شوور می‌خوام؟ چرا کسی دست رو من نمی‌ذاره؟
تو شهر شما به ننه‌بابات می‌گی شوهر می‌خوام؟
گفتم:
ـ نه... راست می‌گی.
دست به زانو گرفت و بلند شد. باورم نمی‌شد تنها شش یا هفت سال از من بزرگ‌تر بود و این‌قدر تکیده بود.
گفت:
ـ برای چی باید شوهرم می‌داد؟ کلفت مفت و آشپز مفت. پول قالی‌هایی که می‌بافمم روش. تازه منتیه که دارن نگهم می‌دارن. که کاش نگه نداشته بودن.
موقع رفتنش بلند شدم، اما حتی نتوانستم کلمه‌ای برای خداحافظی بگویم. او هم بدون حرف دیگری رفت.
چند سال بعد خبر رسید که برادر و زن‌برادرش با فاصله‌ی کمی از هم فوت کرده‌اند. اولین فکری که به ذهنم رسید این بود که نقره بالاخره آزاد شده. می‌توانست خانه را بفروشد، به شهر برود، برای خودش زندگی کند. شاید حتی هنوز فرصت داشت زندگی تازه‌ای شروع کند.
اما خبر بعدی را که شنیدم، دیگر هیچ‌کدام از آن فکرها به کارم نمی‌آمد.
نقره خودش را در همان خانه آتش زده بود و جانش را از دست داده بود.
۱۲ آبان / ۳۰۷ روز مانده
