فراتر از تنهایی و خلوت: در گذار به «حضورِ سیّال»
نویسنده: محمود صالحی‌راد (بر اساس گفتگویی در هستی‌شناسی زنده)
در قلمروِ زیستِ انسانی، همواره با دوگانه‌ی پرسش‌برانگیزی روبروییم:
«دامِ تنهایی» و «پناهِ خلوت».
انسانِ امروز، اغلب میان این دو ساحلِ متضاد در نوسان است؛
گاه در حفره‌ی تنهایی سقوط می‌کند و گاه به دژِ خلوت پناه می‌برد.
اما پرسشِ بنیادی این است:
تنهایی، در ساحتِ هستی‌شناسی زنده، وضعیتی است که در آن «خود» (Self) از جریانِ اصیلِ هستی منقطع گشته و در حفره‌ای از جنسِ «فقدان» محبوس شده است.
این همان «دام» است؛
حبس‌شدگی در ایگو (Ego) و رنجِ ناشی از جدایی که در دکترین TIAV، نشانی از گسست در چرخه‌های زیست است.
در مقابل، «خلوت» یک انتخابِ آگاهانه و استراحتگاهی برای روح است.
خلوت، تمرینی است برای بازگشت به مرکز؛ همان «سکوتِ قلب در نت C» که در آن انسان نه از هستی، بلکه از هیاهوی پدیداری کناره می‌گیرد تا به ساحلِ آرامش برسد.
در خلوت، فرد از «غیاب» به سوی «حضورِ خویشتن» حرکت می‌کند.
اگر تنهایی، «فقدانِ نُت» باشد و خلوت، «تمرکز بر نُتِ پایه»، آنگاه فراتر از هر دو، خودِ «نوا» است.
ما در این گذار، با سه ساحتِ بنیادین روبرو می‌شویم که مرزهای خلوت و تنهایی را در می‌نوردد:
* گذار از حالت به سیلان: تنهایی و خلوت، هر دو «حالت» (State) هستند که در کرونولوژیِ زمان محصورند.
فراتر از آن‌ها، «سیلانِ بی‌زمان» است.
در این ساحت، فرد دیگر در خلوت «نمی‌رود» تا به آرامش برسد، بلکه او «خلوت» را با خود در بطنِ کثرتِ جهان حمل می‌کند.
این همان حضورِ سیّال است که در دلِ طوفان، به سکونِ مرکزی دست یافته است.
* وحدت در کثرت: در ساحتِ فراتر، جدایی میانِ «درون» و «بیرون» از میان می‌رود.
فرد دیگر برای حضور، نیازی به انزوا ندارد؛
چرا که به آن مرکزِ ثقلی رسیده است که دیگر تحت‌تأثیرِ محرک‌های بیرونی دچارِ تشتت نمی‌شود.
این تحققِ «وحدتِ وجودی» در بطنِ کثرتِ هستی است.
* عبور از شاهد و مشهود: در اوجِ کمالِ انسانی (چرخه‌ی سی و دوم)، دوگانگیِ «شاهد» و «مشهود» فرومی‌ریزد.
در خلوت، هنوز کسی هست که «شاهدِ» خود باشد؛
اما در ساحتِ «زیستنِ محض»، کسی وجود ندارد که خلوت کند؛
تنها «هستی» است که در حالِ تجربه کردنِ بی‌واسطه‌ی خویش است.
این مرحله‌ی «فراتر»، همان هستی‌شناسیِ کنش‌مندی است که «پس‌روان‌شناسی» (Post-Psychology) به دنبال آن است.
در این مرتبه، فرد از وضعیتِ واکنشی (Reactionary) به وضعیتِ کنشی (Proactive) تغییر فاز می‌دهد.
او دیگر قربانیِ تنهایی نیست و مسافرِ همیشگیِ خلوت هم نخواهد ماند؛
او خودِ «آگاهیِ جاری» است.
انسانِ ترازِ هستی‌شناسی زنده، نه در دامِ تنهایی می‌افتد و نه محتاجِ پناهِ خلوت است؛
او در «مرکز»، ایستاده است؛
همان‌جایی که بودن، پیش از آنکه به فکر یا احساس بدل شود، «جریان» دارد.
این است معنای حضور در چرخه‌ی مطلقِ حیات.
***
پروفسور محمود صالحی راد مبدع هستی‌شناسی زنده و بنیان‌گذار مکتب زندهٔ جهانی محمود صالحی راد و بنیان‌گذار دانشگاه زندهٔ جهانی هستی‌شناسی زنده و صاحب صالحی‌رادنامه
