ای انسان، هر سخنی را نه در هر زمان و نه به هر شیوه‌ای باید گفت. کلام می‌تواند راهی برای فهم و نزدیکی بگشاید؛
اما اگر از روی خشم، شتاب یا بی‌توجهی بیان شود، ممکن است رنجی بیافریند که جبرانش آسان نباشد.
پیش از سخن گفتن، لحظه‌ای درنگ کن و از خود بپرس:
آیا این سخن درست است؟
آیا گفتنش اکنون ضرورت دارد؟
آیا می‌توانم آن را روشن‌تر و مهربانانه‌تر بیان کنم؟
آیا زمان و جای مناسبی را برای گفت‌وگو انتخاب کرده‌ام؟
سکوت نیز همیشه نشانهٔ خرد نیست.
گاهی سکوت، فرصتی برای آرام شدن و سنجیدنِ کلام است؛
اما گاهی خاموشی، مسئله‌ای را پنهان می‌کند یا انسانی را در برابرِ آسیب تنها می‌گذارد.
پس میانِ سکوتِ سنجیده و سکوتِ گریزنده تفاوت بگذار.
اگر حقی پایمال می‌شود یا کسی در خطر است، به‌جای بی‌اعتنایی، راهی امن و مسئولانه برای اقدام یا کمک‌خواستن بجوی.
ای انسان، سخنِ به‌هنگام لازم نیست تند یا بلند باشد.
می‌توانی حقیقت را بی‌تحقیر بیان کنی؛
مخالفت کنی، بی‌آنکه توهین کنی؛
و ناراحتی‌ات را روشن بگویی، بی‌آنکه دیگری را به برچسب و اتهام فروبکاهی.
اگر اکنون آشفته‌ای، می‌توانی گفت‌وگو را به زمانی مناسب‌تر موکول کنی و به طرف مقابل بگویی که می‌خواهی پس از آرام‌تر شدن صحبت کنی.
در گفت‌وگو، فقط به آماده‌کردنِ پاسخ خود مشغول نباش.
گوش بده تا معنای سخنِ دیگری را بفهمی، نه فقط تا نوبتِ سخن گفتن به تو برسد.
اگر چیزی برایت مبهم است، پرسش کن؛
و اگر اشتباه فهمیده‌ای، برداشتت را اصلاح کن.
گاهی یک پرسشِ آرام، از چندین پاسخِ شتاب‌زده سودمندتر است.
ای انسان، کلامِ خوب همیشه کلامِ دل‌پسند نیست. گاهی لازم است «نه» بگویی، مرزی روشن کنی یا دربارهٔ خطایی سخن بگویی. مهم این است که وضوح را با خشونت، و مهربانی را با پنهان‌کردنِ حقیقت اشتباه نگیری. سخنِ سنجیده هم راستگوست و هم به کرامتِ شنونده توجه دارد.
اگر گفت‌وگویی به تهدید، خشونت یا آزار می‌انجامد، لازم نیست برای اثباتِ خردمندی در آن بمانی.
فاصله گرفتن، درخواستِ کمک و انتخابِ راهی امن می‌تواند تصمیمی مسئولانه باشد.
پس پیش از سخن، نیت و پیامد را بسنج؛
هنگامِ سخن، روشنی و احترام را نگه دار؛ و پس از سخن، آماده باش اثرِ کلامت را بشنوی و در صورتِ نیاز اصلاحش کنی.
سخنِ خداوند در قرآن کریم:
> وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنزَغُ بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنسَانِ عَدُوًّا مُّبِينًا
ترجمهٔ فارسی
> «و به بندگانم بگو سخنی را بگویند که نیکوتر است؛ زیرا شیطان میانِ آنان فتنه و اختلاف می‌افکند. همانا شیطان برای انسان دشمنی آشکار است.»
English Translation
> “Tell My servants to say what is best. Indeed, Satan stirs discord among them. Surely Satan is a clear enemy to humanity.”
منبع
قرآن کریم، سورهٔ اسراء، آیهٔ ۵۳
ای انسان، پیش از گفتنِ سخنی دشوار، از خود بپرس چگونه می‌توانی حقیقت را روشن و محترمانه بیان کنی. و اگر سخن گفتن اکنون به آسیب می‌انجامد، مکث کن و زمان و راهِ امن‌تری برگزین.
یک گفت‌وگوی دشوار یا نیمه‌تمام را در نظر بگیر و بنویس:
۱. چه چیزی را لازم است صادقانه بیان کنم؟
۲. چگونه می‌توانم آن را بدون توهین و تحقیر بگویم؟
۳. چه زمان و مکانی برای این گفت‌وگو مناسب‌تر است؟
۴. اگر گفت‌وگو ناامن یا بی‌نتیجه شد، گامِ بعدیِ مسئولانهٔ من چیست؟
در کدام موقعیت، گفتنِ سخنی روشن و محترمانه از سکوتِ من بهتر است؛ و کجا درنگ کردن، از پاسخِ شتاب‌زده خردمندانه‌تر خواهد بود؟
صالحی‌رادنامه؛ صورتِ زنده و کاربردیِ «هستی‌شناسیِ زنده؛ نظامِ اندیشهٔ صالحی‌راد»
Salehi-Radnameh: The Living and Practical Form of “The Living Ontology: The Salehi-Rad System”
