آیا تا به حال احساس کرده‌اید که زندگی‌تان تنها یک «بازپخش» (Replay) از روزهای گذشته است؟ اینکه بیدار می‌شوید، الگوهای همیشگی را تکرار می‌کنید و در نهایت به خواب می‌روید، بدون آنکه ذره‌ای از «نو بودن» را تجربه کرده باشید؟
بسیاری از ما در کالبدِ زنده‌ای زندگی می‌کنیم که تنها در حالِ تکرارِ حافظه‌ی روزمرگی است. ما نه در حالِ «بودن»، بلکه در حالِ «تکرارِ آنچه بوده‌ایم» هستیم. این همان پدیده‌ای است که من آن را «گذشته‌زدگی» می‌نامم؛ غباری از خاطرات، پیش‌فرض‌ها و الگوهای رفتاری که مانع از آن می‌شود که ما، «اکنون» را به معنای واقعیِ کلمه تجربه کنیم.
مشکل اصلی ما، عدم توانایی در جداسازی «تجربه» از «حافظه» است. حافظه ابزاری برای یادگیری است، اما وقتی از ابزارِ یادگیری به ابزارِ «قضاوت و تکرار» تبدیل شود، زندگی را متوقف می‌کند. ما در تله‌ی «بقا» گیر کرده‌ایم؛ جایی که ذهن مدام در حالِ جستجوی الگوهای قدیمی برای پیش‌بینی آینده است. در این حالت، ما دیگر با «واقعیت» روبرو نمی‌شویم، بلکه با «تصویرِ قدیمیِ واقعیت در حافظه‌مان» برخورد می‌کنیم. این یعنی مرگِ تدریجیِ حیات در هیاهویِ تکرار.
برای خروج از این بن‌بست، نیاز به یک گذارِ بنیادین داریم: گذار از «مدیریتِ حافظه» به «هستی‌شناسیِ زنده». در اینجا مفهوم «نوزگری» معنا می‌یابد.
نوزگری، برخلاف آنچه در ظاهر به نظر می‌رسد، یک عملِ بیولوژیک نیست؛ بلکه یک «هنرِ هستی‌شناسانه» است. نوزگری یعنی ترکیبِ «نو» و «زاییدن». یعنی هنرِ دوباره دیدن، هنرِ زایشِ مداوم در هر لحظه، و هنرِ رهایی از بارِ سنگینِ حافظه برای رسیدن به حضورِ محض.
این همان هسته‌ی مرکزی هستی‌شناسی زندگی (TIAV) است. در TIAV، ما یاد می‌گیریم که زندگی کردن، یعنی تواناییِ حذفِ مداومِ بارِ حافظه در هر لحظه، تا بتوانیم با جهان، نه از طریقِ فیلترهای گذشته، بلکه از طریقِ «بودنِ» خالص، برخورد کنیم. نوزگری یعنی بازگشت به آن حالتِ بی‌دفاع و بی‌طرفانه که در آن، هر لحظه، برای اولین بار «زایید» می‌شود.
این یک بحثِ انتزاعی نیست؛ این یک تمرینِ برای زندگی است. برای اینکه اولین قدم را در مسیر نوزگری بردارید، این تمرینِ ساده را امتحان کنید:
در یک لحظه، به یک شیء یا به یک منظره (حتی یک گلدان ساده یا نورِ پنجره) بنگرید. سعی کنید تمامِ نام‌ها، ویژگی‌هایِ یادگرفته‌شده و خاطراتِ مرتبط با آن را از ذهن خود حذف کنید. سعی نکنید بگویید «این یک گل است» یا «این نورِ خورشید است». فقط اجازه دهید «بودنِ» آن شیء، با «بودنِ» شما برخورد کند. بدونِ قضاوت و بدونِ مقایسه با گذشته. این لحظه‌ی کوتاه، اولین نشانه‌ی «نوزگری» و بیداریِ هستی‌شناسانه است.
نوزگری یک اتفاق نیست که برای ما بیفتد؛ نوزگری انتخابی است که ما در هر لحظه باید بکنیم. اگر می‌خواهید از تکرارِ بی‌پایان رها شوید، باید یاد بگیرید که چگونه در هر دم و بازدم، دوباره متولد شوید.
آیا شما هم در تله‌ی تکرار و گذشته‌زدگی احساس می‌کنید؟ آیا تا به حال تجربه‌ی «حضورِ محض» را داشته‌اید؟ نظرات و تجربیات خود را در پایین این مقاله با من در میان بگذارید تا این گفتگو را به سوی آگاهیِ بیشتر پیش ببریم.
محمود صالحی راد مبدع هستی‌شناسی زنده (TIAV)
