
پیشدرآمد» (Prologue)
> «ای انسان... ای موجودی که میانِ خاک و آسمان، در پیِ معنایِ خویش است.
آیا میدانستی که تو هرگز جدا از محیطی که در آن نفس میکشی، معنایِ کاملی نخواهی یافت؟
تو و شهری که در آن قدم میزنی، دو حقیقتِ گسستناپذیر هستید.
شهر، کالبدِ توست و تو، روحِ شهر.
از آنجا که هستیِ تو با هستیِ پیرامونت گره خورده، هیچ اصلاحی در زندگیِ شخصی، بدون اصلاحِ ساختارِ اجتماعی و شهریِ تو ممکن نخواهد بود.
امروز، وقتِ آن است که از "زیستنِ در شهر" به سوی "زیستن با شهر" حرکت کنیم...»
> «ای انسان... ای همراه و هممسیر من. تو که هر روز با خستگیِ ترافیک، با غبارِ خیابانها و با شتابِ بیرحمِ زندگی، تنها در تلاش برای گذرانِ روزهایت هستی؛
بدان که تو تنها نیستی.
هر قدمی که بر این خاک میگذاری، بخشی از تاریخِ این شهر است.
شهر، نه سنگ و سیمان، بلکه بازتابِ خستگیها، آرزوها و حقوقِ توست.
اگر امروز احساس میکنی میانِ شهر و خودت غریبهای، بدان که این تقابل، آغازِ یک ضرورت است:
ضرورتِ بازگشت به خانهای که در آن، هم حقِ ما محفوظ باشد و هم تکلیفی که کرامتِ انسانیمان را حفظ کند...»
> «ای انسان... ای معمارِ فردا! تو تنها یک ساکنِ گذرا در این جغرافیای گسترده نیستی؛
تو خالقِ معنا و سازندهی سرنوشتِ این شهر هستی.
هر حقّی که میطلبی و هر وظیفهای که به دوش میکشی، تکهای از سنگبنایِ عظمتِ این سرزمین است.
ما با هم، نه برای اداره کردنِ یک منطقه، بلکه برای خلقِ یک "هستیِ مشترک" و یک "شهرِ زنده" ایستادهایم.
زمانِ آن رسیده که از خوابِ بیتفاوتی بیدار شویم و با هم، شهری بسازیم که آینهی شکوهِ روحِ انسان باشد...»
از منظر «هستیشناسی زنده»، شهر صرفاً مجموعهای از خیابانها، جدولها، ساختمانهای سر به فلک کشیده و قوانین مکتوب روی کاغذ نیست.
موجودی که با نفسهای ما نفس میکشد، با لبخندهای ما آباد میشود و با بیتوجهیهای ما رنج میکشد.
برای ما که در بستر اندیشه، فلسفه و روانشناسی زیستهایم، «شهروند» نیز تنها یک کد ملی یا دارندهٔ فیش عوارض نیست؛
این نوشتار، دعوتی است برای نگاهی نو؛
نگاهی که هم برای انسانِ خسته از روزمرگی (عوام) ملموس و گرم است و هم برای اندیشمندان و نخبگان (خواص) ژرف و ساختاری.
رابطهٔ میان شهر و شهروند، یک رابطهٔ یکطرفه از بالا به پایین نیست؛
بلکه یک دیالکتیکِ عشقی و حقوقیِ دوسویه است:
* حقِ شهر بر دوشِ ما: شهر بسترِ آرامش، امنیت، رشد و شکوفاییِ فرزندان ماست.
شهرداری و نهادهای شهری موظفند فضایی زیستپذیر، پاک، ایمن و عادلانه فراهم کنند تا هیچ انسانی در زیر بار فشار معضلات کالبدی و روانی خرد نشود.
* تکلیفِ ما بر دوشِ شهر: در سوی دیگر، هیچکس نمیتواند جزیرهای جدا از دیگران زندگی کند.
رعایت حقوق دیگران، پاسداشت زیبایی و پاکیزگی شهر، احترام به قوانین و مشارکت در آبادانی، تجلیِ قاعدهٔ زرینِ مسئولیت اجتماعی است.
وقتی کسی به حقوق عمومی تجاوز میکند یا بیروا گرهای بر کار شهر میاندازد، در حقیقت به تنِ خودش زخم میزند.
امروز شهرِ ما از زخمهایی رنج میبرد؛
از ترافیک و آلودگی گرفته تا روزمرگیهای فرساینده و کمبود نشاطِ اصیلِ انسانی.
اما درمانِ این دردها با نگاهِ صرفاً فنی یا مادی ممکن نیست.
ما به «بازآفرینیِ روحِ شهر» نیاز داریم.
آیندهی شهرِ ما با آگاهی، شفافیت، عدالت توزیعی و بازگرداندنِ کرامت به انسانها ساخته میشود.
شهروندِ آگاه، ستونِ فقراتِ شهرِ توسعهیافته است.
وقتی شهروند بداند که ارادهاش در ادارهی شهر نافذ است و مدیران شهری خود را خادمانِ راستینِ این اراده بدانند، چرخهای شهر به سوی تعالی به چرخش درخواهند آمد.
من به عنوان کسی که سالها عمر خود را صرفِ مطالعهی جان، روان و ساختارهای هستی کردهام، باور دارم که شهرِ من مستحقِ بهترینهاست.
ما باید از ادارهی روزمرهی شهر گذر کنیم و به سوی «مدیریتِ تعالیبخش و زیستی» حرکت کنیم.
بیایید دستبهدست هم دهیم؛ از خانهها و کوچهها گرفته تا مسندهای تصمیمگیری، شهری بسازیم که در آن:
* کرامتِ انسان پاس داشته شود.
* عدالت، قانون و اخلاق، راهنمای گامهای مدیریت شهری باشد.
و شهر، نه یک قفسِ سیمانی، بلکه *تفرجگاهِ روح و بسترِ شکوفاییِ زندگیِ مطلق** باشد.
شهرِ ما، آینهی فردای ماست؛
فردا را امروز، با آگاهی، همدلی و ارادهای پولادین بسازیم.
پروفسور محمود صالحی راد مبدع هستیشناسی زنده و بنیانگذار مکتب زندهٔ جهانی محمود صالحی راد و بنیانگذار دانشگاه زندهٔ جهانی هستیشناسی زنده و صاحب کتاب صالحیرادنامه دائرةالمعارف زندهٔ جهانی زندگی.