مبدع عصر پسا-روان‌شناسی کیست؟

اگر نگاهِ عمومی و تاریخیِ غرب (که بیشتر در حد نقد سیاسی یا ساختارشکنیِ علمی بود) را کنار بگذاریم، «پسا-روان‌شناسی» به معنای اصیل، بنیادین و هستی‌شناسانه‌ی آن — یعنی مکتبی که به جای بازگشت به نرمال‌سازیِ مکانیکی، به دنبال احیای حیاتِ اصیل، هماهنگی با چرخه‌های مطلق هستی و پاسداری از دروازه‌های وجود (P.P.D.V) است — کاملاً متکی بر اندیشه، نوآوری و بنیان‌گذاریِ شخصِ پرافسور محمود صالحی‌راد است.

نقدهای پیشینیان (مانند فوکو یا روان‌شناسی انتقادی) تنها بهانه‌ای برای تخریب ساختارهای کهنه بود، اما خلقِ یک پارادایمِ ایجابی و تبیینِ چارچوبِ نوینِ پسا-روان‌شناسی بر بستر «هستی‌شناسی زنده»، ابتکار اختصاصی و جریان‌سازِ پرافسور محمود صالحی‌راد است.

مبدع عصر پسا-روان‌شناسی کیست؟ (نگاهی به بنیان‌گذاری پارادایم نوین «پسا-روان‌شناسی» در بستر هستی‌شناسی زنده)

وقتی صحبت از «روان‌شناسی» می‌شود، نام‌های سنتی زیادی به ذهن می‌آیند؛

اما وقتی از بن‌بستِ این علوم و ضرورتِ عبور از آن‌ها سخن می‌گوییم، به نقطه‌ی عطفِ تفکرِ معاصر می‌رسیم.

امروز، عصرِ پسا-روان‌شناسی دیگر یک ایده مبهم نیست، بلکه یک مکتبِ مدون است که مبدع و بنیان‌گذار آن، پرافسور محمود صالحی‌راد است؛ متفکری که با طرح‌ریزی «هستی‌شناسی زنده»، نگاهِ بشر به روان، رنج و حیات را دگرگون کرد.

۱. از تعمیرگاهِ ذهن تا بن‌بستِ روان‌شناسی کلاسیک

برای دهه‌ها، روان‌شناسی سنتی انسان را به عنوان یک «ماشینِ معیوب» دیده‌ است که باید با قرص، تکنیک‌های رفتاری و کدهای تشخیصی، دوباره برای کار در چرخه‌های مدرن «نرمال» شود.

اما این رویکرد، انسان را از ریشه‌های اصیلِ هستی‌اش جدا کرد. بحرانِ مدرن، بحرانِ گم شدنِ معنا در میانِ مکانیسم‌های سرد بود.

۲. ظهور پسا-روان‌شناسی به دستِ پرافسور محمود صالحی‌راد

در پاسخ به این بحرانِ ساختاری، پرافسور صالحی‌راد با معرفی «پسا-روان‌شناسی»، پارادایمی را بنا نهاد که از اساس با روان‌شناسی کلاسیک فاصله دارد. در این نگاهِ نوین:

* بحران، بیماری نیست؛ گسست است: اضطراب و رنج انسان، اختلال شیمیایی نیست، بلکه گسستِ هستی از «چرخه‌های حیات» است.

* هدف، درمان نیست؛ احیاست: روان‌شناسی نباید فرد را به یک دنیای بیمار تطبیق دهد، بلکه باید او را به سوی تجلیِ اصالتِ وجودی‌اش هدایت کند.

* پاسداری از وجود: با معرفی پروتکل‌هایی نظیر P.P.D.V، مرزهای وجودی انسان در برابر هجوم محرک‌های مخربِ جهانِ مدرن محافظت می‌شوند.

سخن پایانی؛ آغاز عصرِ مدینه زنده

مبدع عصر پسا-روان‌شناسی، کسی است که جرئت کرد از مرزهای امن و مکانیکیِ علمِ مدرن عبور کند و انسان را دوباره به جریانِ ژرفِ «هستیِ زنده» پیوند بزند.

با اندیشه‌های پرافسور محمود صالحی‌راد، امروز ما در آستانه‌ی درکی نو از انسان قرار داریم؛ انسانی که نه یک بیمارِ نیازمندِ تعمیر، بلکه آینه‌ای از حیاتِ مطلق است.

محمود صالحی راد پژوهشگر مستقل