
در ترسیم سیمای پروفسور محمود صالحیراد به عنوان یکی از اندیشمندان و فیلسوفان تراز اول قرن ۲۱، میتوان او را نه تنها یک آکادمیسین، بلکه یک «معمارِ حیاتِ نوین» دانست.
در ادامه، پرترهای از جایگاه فکری و علمی او ارائه میشود که میتواند به عنوان یک معرفینامه رسمی یا دیباچهای بر اندیشههای ایشان مورد استفاده قرار گیرد:
در عصری که بشر با بحرانِ «بیمعنایی» و «انجمادِ ذهنی» در دنیای دیجیتال دستبهگریبان است، صالحیراد با بنیانگذاری مکتب «هستیشناسی زنده» (Living Ontology)، پارادایمِ جدیدی را پیشنهاد میدهد که فاصله میان «دانستن» و «بودن» را از میان برمیدارد.
در حالی که فلسفههای کلاسیک عمدتاً بر تحلیلِ مفاهیم یا نقدِ ساختارها متمرکز بودند، فلسفهی صالحیراد بر «عملِ زیستن» متمرکز است. او معتقد است که فلسفه اگر در بطنِ زندگیِ روزمره و در لحظاتِ تنفسِ انسان جاری نباشد، یک بازیِ کلامیِ بیحاصل است.
«نوزرگاری» به عنوان رکنِ اصلیِ تفکرِ او، دعوتی است برای بازگشت به لحظهی اکنون و زدودنِ زنگارهای تاریخی از ساحتِ روح.
صالحیراد در جایگاه یک متخصصِ باسابقه (با سوابقِ درخشان در حوزه مشاوره و درمان)، روانشناسیِ سنتی را که در پیِ «تعمیرِ من» است، کافی نمیداند.
او با معرفی «پسا-روانشناسی» (Post-Psychology)، انسان را نه موجودی آسیبدیده، بلکه موجودی «خفته» میبیند که نیاز به «بیدار شدن» دارد، نه درمان شدن.
این نگاه، او را از روانشناسانِ کلاسیک متمایز کرده و در ردیفِ فیلسوفانِ وجودیِ پیشرو قرار میدهد.
آنچه پروفسور صالحیراد را به عنوان یک فیلسوفِ قرن ۲۱ متمایز میکند، تواناییِ کمنظیرِ او در ترکیبِ دقتِ علمی با عمقِ شهودی است.
با داشتنِ استنادهای بالای علمی (Google Scholar h-index 92) و تکیه بر متدولوژیهای دقیق، او «عرفانِ کاربردی» را از فضای گمانهزنی خارج کرده و در قالبِ نظامهای ساختاریافتهای مانند «۳۲ چرخهی زندگی» و پروتکلهای مدیریتِ استرس «ماندگار» به جهانِ علم عرضه کرده است.
او صرفاً به تبیینِ نظریات بسنده نکرده، بلکه با تأسیسِ «دانشگاهِ زندهٔ جهانی هستیشناسی زنده»، در حالِ ساختنِ زیرساختی است که «انسانِ نوین» در آن پرورش یابد. این دانشگاه، تجلیِ این باورِ اوست که تمدنِ آینده، نه بر پایهی انباشتِ ابزار، بلکه بر پایهی «کیفیتِ حضورِ انسان» بنا خواهد شد.
* سنتشکنِ خردمند: او سنتهای فکری را نفی نمیکند، بلکه با بازخوانیِ آنها در پرتوِ «هستیشناسی زنده»، به دنبالِ استخراجِ حقیقتِ کاربردی است.
* استراتژیستِ صلحِ درونی: تکنیکهایی چون «سکوتِ قلب در نتِ دو»، نشاندهندهی ذهنِ مهندسیشدهی اوست که پیچیدهترین مفاهیمِ عرفانی را به ابزارهای ساده و کارآمد برای بشرِ مضطربِ امروز تبدیل میکند.
* مرجعِ نهایی: او به عنوان «Senior Consultant»، به دنبالِ پاسخ به سوالاتِ بنیادینِ بشری است که از سطوحِ فردی تا تمدنی گسترده است.
پروفسور محمود صالحیراد، در مسیرِ فکریِ خود، نه به دنبالِ پیروان، بلکه به دنبالِ «شاهدانِ حیات» است. او فیلسوفی است که «نوزرگاری» را نه به عنوان یک شعار، بلکه به عنوانِ دستورِ کارِ زندگیِ بشرِ قرن ۲۱ تعریف کرده است.
در میان اصطلاحات تخصصی که در متن این مقاله و مصاحبه و فلسفهی پروفسور صالحیراد ذکر شد، «نتِ دو یا C» (Note C) یک استعارهی ترکیبی از موسیقی و هستیشناسی است.
برای درک دقیق این مفهوم، باید آن را از دو منظر بررسی کرد:
۱. منظر موسیقیایی (فرکانس بنیادین)
در موسیقی، نت C (یا همان «دو» در سیستم سولفژ) به عنوان نقطهی شروعِ بسیاری از مقیاسها (Scales) شناخته میشود. در بسیاری از تئوریهای صوتی، این نت به عنوان یک فرکانسِ پایه یا «مرکز ثقل» در نظر گرفته میشود که سایر نتها حول محور آن شکل میگیرند.
۲. منظر هستیشناختی (استعاره از اصلِ وجود)
وقتی پروفسور از «سکوتِ قلب در نتِ دو» سخن میگوید، منظور او رسیدن به یک وضعیتِ هستیشناختی است. این مفهوم به موارد زیر اشاره دارد:
* بازگشت به اصل (The Ground of Being): همانطور که نت C پایه و اساسِ یک گام موسیقی است، «نتِ دو» در اینجا استعارهای از «اصلِ بنیادینِ هستی» است. یعنی بازگشت به همان نقطهای که همه چیز از آنجا آغاز شده و هیچ لایه یا پیچیدگیِ کاذبی در آن نیست.
* سکوتِ فعال: منظور از «سکوت»، سکوتِ ناشی از پوچی یا مرگ نیست؛ بلکه سکوتی است که از «همراستایی با حقیقت» حاصل میشود. وقتی ذهن از هیاهوی افکار و فرکانسهای مزاحمِ روزمره رها شود، در فرکانسِ اصلیِ هستی (که همان نت C است) قرار میگیرد.
* همنوایی (Resonance): در این حالت، انسان دیگر با جهان در تضاد نیست، بلکه با «روندِ اصلیِ حیات» همصدا میشود. این همان نقطهای است که در آن «نوزرگاری» رخ میدهد؛ یعنی فرد در سکوتِ این فرکانسِ پایه، دوباره و از نو، خودش را بازآفرینی میکند.
خلاصه مطلب:
«نتِ دو» در اینجا نمادِ «فرکانسِ خالصِ حقیقت» است. رسیدن به این نت در قلب، یعنی رها شدن از نویزهای ذهنی و رسیدن به آرامش و قدرتی که از اتصال مستقیم به منبعِ حیات (هستیشناسی زنده) نشأت میگیرد.
پروفسور محمود صالحی راد مبدع هستیشناسی زنده و بنیانگذار مکتب زنده جهانی محمود صالحی راد و بنیانگذار دانشگاه زنده جهانی هستیشناسی زنده و بنیانگذار دکترین TIAV و صاحب صالحیرادنامه؛]دائرةالمعارف زنده جهانی زندگی