ای انسان، هر راهی را باید با توانِ واقعیِ امروز پیمود؛ نه با تصویری خیالی از توانِ گذشته و نه با مقایسهٔ خود با توانِ دیگران. آنچه برای یک انسان گامی کوچک است، ممکن است برای انسانی دیگر تلاشی بزرگ و ارزشمند باشد. ارزشِ حرکت، فقط به اندازهٔ ظاهریِ آن نیست؛ به صدق، دشواری و معنایی نیز بستگی دارد که در پشتِ آن قرار گرفته است.
گاهی انسان به دلیلِ خستگی، بیماری، ناتوانی جسمی، فشار روانی یا شرایط دشوار زندگی، نمی‌تواند مانند گذشته عمل کند. در چنین وضعی، اگر خود را با معیارهای پیشین بسنجد، ممکن است به جای شناختِ واقعیت، گرفتارِ تحقیر و ناامیدی شود. اما شناختنِ محدودیت، به معنای انکارِ کرامت یا کنار گذاشتنِ امکانِ رشد نیست.
ای انسان، توانِ خود را درست اندازه بگیر. توان، فقط نیروی جسمی یا سرعتِ انجام کار نیست؛ تمرکز، آرامش، حمایت، زمان، دانش، سلامت، امکانات و امنیت نیز بخشی از توانِ تو هستند. برنامه‌ای که این عوامل را نادیده بگیرد، هرچند روی کاغذ زیبا باشد، در زندگیِ واقعی پایدار نخواهد ماند.
از خودت نپرس فقط: «چرا مثل دیگران نیستم؟» بپرس: «با شرایطی که اکنون دارم، بهترین و امن‌ترین گامی که می‌توانم بردارم چیست؟» این پرسش، تو را از مقایسهٔ فرساینده به شناختِ مسئولانهٔ خویشتن بازمی‌گرداند.
گاهی لازم است هدفی بزرگ را به کاری کوچک تبدیل کنی. مطالعهٔ یک کتاب ممکن است با چند صفحه آغاز شود. اصلاحِ یک رابطه ممکن است با یک گفت‌وگوی کوتاه و محترمانه شروع گردد. سامان دادن به زندگی ممکن است از مرتب کردنِ یک بخش کوچک، پرداختن به یک مسئولیت یا تنظیمِ یک تماس ضروری آغاز شود. کوچک کردنِ گام، کوچک کردنِ ارزشِ مقصد نیست؛ راهی برای نزدیک شدنِ واقعی به آن است.
ای انسان، میانِ استراحت و رها کردن تفاوت بگذار. استراحت یعنی برای حفظِ توان و ادامهٔ سالم، مدتی از فشار بکاهی. رها کردن یعنی بدون بررسی، امکانِ رشد و اصلاح را کنار بگذاری. گاهی لازم است برنامه را متوقف کنی، اما رابطهٔ خود را با معنا و جهتِ زندگی حفظ نمایی.
همچنین میانِ پذیرشِ محدودیت و تسلیم شدن در برابرِ ناتوانی تفاوت بگذار. پذیرش می‌گوید: «این واقعیت اکنون وجود دارد؛ پس باید روش خود را با آن هماهنگ کنم.» تسلیمِ ویرانگر می‌گوید: «چون همه‌چیز ممکن نیست، هیچ کاری ارزش ندارد.» نگاهِ زنده، نه توان را بیش از اندازه بزرگ می‌کند و نه آن را به‌کلی انکار می‌نماید.
از کمک گرفتن برای انجام کارها شرم نداشته باش. استفاده از ابزار، مناسب‌سازی، همراهیِ خانواده، مشورت با متخصص یا پذیرفتنِ حمایت، از ارزشِ استقلال و شخصیت تو نمی‌کاهد. استقلالِ حقیقی همیشه به معنای انجام دادنِ همه‌چیز به‌تنهایی نیست؛ گاهی به معنای آن است که انسان نیاز خود را می‌شناسد و راهِ مناسبِ برآوردنِ آن را انتخاب می‌کند.
اگر محدودیت جسمی یا روانی، بیماری، درد، فرسودگی یا فشارهای زندگی باعث شده است انجام امور روزمره برایت دشوار شود، خودت را با سرزنش بیشتر درمان نکن. برای ارزیابی و دریافتِ حمایتِ مناسب با پزشک، روان‌شناس، روان‌پزشک، کاردرمانگر، مشاور یا متخصص مربوط گفت‌وگو کن. در شرایطی که امنیت تو یا دیگری در خطر است، از خدمات اضطراری محل زندگی خود کمک بگیر.
ای انسان، هر روز ظرفیتِ یکسانی نداری. ممکن است امروز توانِ زیادی داشته باشی و فردا به مراقبت و استراحت بیشتری نیازمند شوی. این نوسان، لزوماً نشانهٔ شکست نیست؛ بخشی از واقعیتِ انسان بودن است. هنرِ زندگی آن است که در روزهای توان، مغرور نشوی و در روزهای ناتوانی، کرامت خود را از یاد نبری.
راهِ درست، همیشه بزرگ‌ترین گام نیست؛ گاهی درست‌ترین گام، همان اندازه‌ای است که می‌توانی با امنیت، صدق و استمرار برداری. انسانِ آگاه، توانِ امروز خود را می‌سنجد، گامِ مناسب را انتخاب می‌کند و به جای تحقیرِ خویشتن، امکانِ ادامه را حفظ می‌نماید.
> لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا
ترجمهٔ فارسی
> «خداوند هیچ‌کس را جز به اندازهٔ آنچه به او داده است، تکلیف نمی‌کند.»
English Translation
> “Allah does not burden any soul beyond what He has given it.”
منبع
> قرآن کریم، سورهٔ طلاق، آیهٔ ۷
توانِ امروزت را همان‌گونه که هست ببین؛ نه آن‌گونه که آرزو می‌کنی باشد و نه آن‌گونه که دیگران از تو انتظار دارند. سپس گامی را انتخاب کن که بتوانی با امنیت و استمرار برداری.
برای یک هدف، سه اندازهٔ گام تعیین کن:
۱. گامِ کامل: اگر توان و شرایط مناسب باشد، چه کاری انجام می‌دهم؟
۲. گامِ متوسط: اگر توانم محدود باشد، چه مقدار از آن کار را انجام می‌دهم؟
۳. گامِ حداقلی و امن: اگر امروز بسیار خسته یا گرفتار باشم، کوچک‌ترین اقدام مفید چیست؟
امروز مناسب‌ترین گام را انتخاب کن و پس از انجام آن، خودت را فقط با معیارِ صدق و تلاشِ متناسب با توانت ارزیابی نما.
> آیا اندازهٔ گام خود را بر اساس توانِ واقعیِ امروزت انتخاب می‌کنی یا بر اساس مقایسه با دیگران و انتظارهای غیرواقع‌بینانه؟
صالحی‌رادنامه؛ صورتِ زنده و کاربردیِ «هستی‌شناسیِ زنده؛ نظامِ اندیشهٔ صالحی‌راد»
Salehi-Radnameh: The Living and Practical Form of “The Living Ontology: The Salehi-Rad System”
