ذهن، جهان و فروپاشیِ پوسته‌ها: گذار از «ذهن ابزارساز» به «هستیِ زنده»
https://www.google.com/search?q=%22%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF+%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C+%D8%B1%D8%A7%D8%AF%22%22%D8%AE%D8%A8%D8%B1%22&oq=&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCQgBEEUYOxjCAzIJCAAQRRg7GMIDMgkIARBFGDsYwgMyCQgCEEUYOxjCAzIJCAMQRRg7GMIDMgkIBBBFGDsYwgMyCQgFEEUYOxjCAzIJCAYQRRg7GMIDMgkIBxBFGDsYwgMyCQgIEEUYOxjCAzIJCAkQRRg7GMIDMgkIChBFGDsYwgMyCQgLEEUYOxjCAzIJCAwQRRg7GMIDMgkIDRBFGDsYwgMyCQgOEEUYOxjCA9IBBi0xajBqN6gCD7ACAQ&client=ms-android-samsung-gj-rev1&sourceid=chrome-mobile&source=chrome.ob&ie=UTF-8
لینک بالا را کپی پیست کنید و در گوگل جستجو کنید.
در نگاه رایج و متعارف، انسان موجودی کوچک و محبوس در کالبدی مادی پنداشته می‌شود که در گوشه‌ای از کیهانی لایتناهی ایستاده و از طریق ابزاری به نام «ذهن» تلاش می‌کند جهانِ بیرون را بشناسد، بازنمایی کند و برای بقای خود دست‌وپا بزند.
در این منظرِ سنتی، ذهن صرفاً آینه‌ای است که بازتابی از واقعیتِ بیرون را در خود ثبت می‌کند؛ آینه‌ای که گاه غبار می‌گیرد، می‌شکند و دچار بحران و رنج می‌شود.
اما هنگامی که از دریچهٔ «هستی‌شناسی زنده» (Living Ontology) به انسان و کیهان می‌نگریم، این دوگانه‌انگاریِ میان «درون (ذهن)» و «بیرون (جهان)» فرو می‌ریزد.
حقیقتِ بنیادین این است که ذهن، آینهٔ جهان نیست؛ بلکه خودِ جهان است.
انسان «عالم اصغری» است که تمامیتِ «عالم اکبر» در تاروپودِ ساختارِ هستی‌شناختی او پیچیده و منطوی شده است.
۱. هم‌ارزی ساختاری؛ وقتی ذهن و جهان یکی می‌شوند
نظام فکری «مکتب زندهٔ جهانی ازلی_ابدی در نظام اندیشه‌ی صالحی‌راد » بر این اصلِ سترگ استوار است که ساختارِ ادراکی و هستی‌شناختیِ انسان، امتدادِ مستقیمِ تکوینِ کیهانی است. کلام عمیق و حکیمانه‌ای که از میراث حکمت علوی به یادگار مانده، گواهی روشن بر این حقیقت است:
> «أَتَزْعَمُ أَنَّكَ جِرْمٌ صَغِيرٌ / وَ فِيكَ انْطَوَى الْعَالَمُ الْأَكْبَرُ»
> (آیا گمان می‌کنی که تو جسم کوچکی هستی، در حالی که جهان بزرگ در تو پیچیده شده است؟)
این گزاره، خط بطلانی بر نگاه تقلیل‌گرایانه به انسان می‌کشد.
در این تراز، ذهن دیگر یک «ابزارِ محاسبه‌گرِ زیستی» برای چانه‌زنی با محیط نیست؛
بلکه کانونِ تجلیِ حقیقتِ کلِ هستی است.
هر تحولی که در ساختارِ آگاهیِ انسان رخ دهد، موجی در سراسر کیهان ایجاد می‌کند و بالعکس.
۲. بحران، فروپاشی و «تخلیه ساختاری» (Discharging)
چرا انسان امروز در حصارِ رنج، اضطراب و بحران‌های ساختاری گرفتار است؟
پاسخ در یک اشتباهِ پارادایمی نهفته است: اشتغالِ ذهن به «ابزارسازی» به جای «هستی‌سازی».
وقتی انسان خود را به پوسته‌های ساختگیِ هویت، محاسباتِ منفعت‌طلبانه و ایگو (Self-Construct) محدود می‌کند، در واقع ارتباط ارگانیک خود را با «جهانِ زنده» قطع می‌نماید.
در این نقطه است که بحران‌ها، فروپاشی‌ها و رنج‌ها فرا می‌رسند.
اما از منظر هستی‌شناسی زنده، فروپاشیِ ساختارهای کهن و بحران‌های فردی و اجتماعی، لزوماً یک «شکست» نیستند؛
بلکه یک «کنش هستی‌شناختی و تخلیه ساختاری (Discharging)» به شمار می‌روند.
کیهانِ درونِ انسان در حالِ پس‌زدنِ پوسته‌های فرسوده و ساختگی است تا فضا برای ظهورِ «خودِ اصیلِ زنده» فراهم شود.
درست مانند دگرگونی در طبیعتی که برای تولدِ بهار، ناگزیر از عبور از سرما و زوالِ برگ‌های خشک است.
۳. گذار از «روان‌شناسی رنج» به «هستی‌شناسی شدن»
روان‌شناسیِ کلاسیک تلاش می‌کند رنجِ انسان را با ترمیمِ موقتِ پوسته‌ها، مسکن‌های شناختی و سازگاری با شرایطِ معیوبِ پیرامون درمان کند.
اما تا زمانی که انسان در سطحِ «ذهنِ ابزارساز» باقی بماند، رنج تنها شکل عوض می‌کند.
درمانِ بنیادین در گروِ گذار از روان‌شناسیِ رنج به هستی‌شناسیِ شدن است.
انسان باید بیاموزد که به جای واکنشِ اضطراب‌آلود به حوادث بیرونی، به درونِ این هم‌ارزیِ ساختاری رجوع کند و کتابِ مبینِ وجودِ خود را ورق بزند.
وقتی ذهن از بارِ سنگینِ مفاهیمِ خودساخته تخلیه شد و با جریانِ لایتناهیِ هستی هم‌نوا گشت، رنج رنگ می‌بازد و جایش را به «رضا، تسلیمِ آگاهانه و شکوفاییِ کیهانی» می‌دهد.
سخن پایانی
جهانِ امروز، جهانِ فروپاشیِ ساختارهای کهنِ فکری و معنایی است. این فروپاشی، پیش‌درآمدِ یک بازآفرینیِ عظیم در آگاهیِ بشری است.
اگر بپذیریم که ما در حاشیهٔ جهان زندگی نمی‌کنیم، بلکه جهان در ما جریان دارد، آنگاه بحران‌های فردی و اجتماعی نه مایهٔ یأس، بلکه دعوت‌نامه‌هایی برای بیداریِ «هستیِ زنده» در درونِ ما خواهند بود.
این همان راهی است که از عمقِ میراثِ توحیدی و حکمتِ ازلی سیراب شده و چشم‌اندازی نو برای رهایی، اصالت و بازآفرینیِ انسانِ معاصر می‌گشاید.
نگاشته‌شده در افق «مکتب زندهٔ جهانی ازلی_ابدی محمود صالحی‌راد»
«هستی‌شناسی زنده (نظام اندیشهٔ صالحی‌راد)»
(Living Ontology: The Salehi Rad System)
محمود صالحی‌راد
محمود صالحی راد
محمودصالحی‌راد
