فراتر از آستانه: حرم معصومه (س) در مقامِگاهگاهِ نوزارگاریِ هستی(شهر مقدس قم)

از زبان مستقیم پروفسور محمود صالحی‌راد

لحن نوشته «تألیفی، فلسفی و استدلالی» در این سبک، جملات کوتاه‌تر، عمیق‌تر و مجهز به اصطلاحات تخصصیِ مکتب «هستی‌شناسی زنده» هستند.

فراتر از آستانه: حرم معصومه (س) در مقامِگاهگاهِ نوزارگاریِ هستی

نویسنده: پروفسور محمود صالحی‌راد مبدع هستی‌شناسی زنده در عصر پسا-روانشناسی و نوزرگاری

بسیاری از ما، وقتی از «حرم» سخن می‌گوییم، ناخودآگاه به سمتِ مرزهای جغرافیایی، معماریِ طلاکاری‌شده و یا صرفاً یک «مکانِ برای عبادت» حرکت می‌کنیم.

اما اگر بخواهیم از منظر هستی‌شناسی زنده (Living Ontology) به این پدیده بنگریم، باید از این سطحِ سطحی‌تر (Surface) عبور کرده و به سوی «هستیِ جاری» حرکت کنیم. حرم، یک «چیز» نیست؛ حرم، یک «رخداد» است.

در عصرِ کنونی که ما با آن، «عصر پسا-روانشناسی» می‌نامیم، انسان به شدت در تله‌ی «اصلاحِ خود» گرفتار شده است.

روانشناسیِ کلاسیک و حتی روان‌درمانی‌های مدرن، همگی با یک هدفِ محدود به پیش می‌روند: «بازگرداندنِ فرد به حالتِ نرمال».

آن‌ها می‌خواهند درد را کم کنند، اضطراب را مدیریت کنند و فرد را به همان «منِ» قبلی‌اش برگردانند.

اما من در اینجا می‌پرسم: اگر آن «منِ» قبلی، خودِ ریشه‌یِ تمامِ رنج‌ها و ایستایی‌های هستی باشد، بازگشت به آن، چه معنایی دارد؟

حرم حضرت معصومه (س)، از این منظر، نه یک مرکز برای «تسکین روانی»،

بلکه یک «میدانِ نوزارگاری» (Re-creation Field) است.

وقتی زائر به آستانه‌ی این حرم نزدیک می‌شود، او در واقع با یک «پارادوکس هستی‌شناختی» روبرو می‌شود.

او از دنیایِ «زمانِ خطی» (جایی که همه چیز می‌رود و می‌آید و می‌میرد) واردِ قلمروی «زمانِ ازلی-ابدی» می‌شود.

در این لحظه، آن «منِ» قدیمی که با اسامی، نقش‌ها، تروماها و خاطراتِ سنگینِ خود را تعریف می‌کرد، در برابر عظمتِ حضورِ معصوم (س)، دچارِ فروپاشی می‌شود.

این فروپاشی، همان چیزی است که ما در هستی‌شناسی زنده، آن را «نقطه عطفی برای تحول» می‌نامیم.

در اینجا، ما با «درمان» سروکار نداریم، ما با «بازآفرینی» سروکار داریم. زائر در حرم، تنها برای اینکه آرام شود نیامده است؛ او آمده است تا در آینه‌ی حقیقت، «خودِ اصلی» خود را بازشناسد و با همان، دوباره متولد شود.

این همان «نوزارگاری» است: مرگِ «منِ کاذب» برای تولدِ «منِ زنده».

بنابراین، اگر بخواهیم حرم را بازتعریف کنیم، باید بگوییم: حرم، مکانی است که در آن، انسانِ رنج‌کشیده، از «روانِ محدود» خود عبور کرده و در پیِ اتصال با «هستیِ بی‌کران» است.

حرم، جایی است که در آن، «درمان» به معنایِ قدیمی، پایان می‌یابد و «تجلیِ حیات» آغاز می‌شود.

بخش اول: دعوت به زیارتِ «خودِ اصیل»

«سخن را در اینجا به پایان نمی‌بریم، بلکه آن را به سویِ «آغاز» می‌بریم. زیارتِ حرم مطهر، برای سالکِ در مسیرِ «هستی‌شناسی زنده»، یک مناسکِِ تکرار شونده نیست؛ بلکه یک «ایستگاهِِ عبور» است. اگر در این مکان، تنها به دنبالِ استجابتِ خواسته‌هایِ محدودِ خویش باشیم، ما در حقیقت، «معنا» را در خدمتِ «نیاز» به بند کشیده‌ایم.

اما اگر با رویکردِ «نوزارگاری» قدم در این ساحت بگذاریم، حرم به آیینه‌ای بدل می‌شود که در آن، تمامیِ لایه‌هایِ کاذبِ هویتِ ما – همان نقاب‌هایی که روان‌شناسیِ کلاسیک به ما آموخته است – فرو می‌ریزد.

این حرم، دعوت‌نامه‌ای است برای دست‌شستن از «منِ کهنه» و آغوش گشودن به رویِ «حقیقتِ جاری».

از امروز، زیارت را نه به مثابهِ یک «سفرِ جغرافیایی»، بلکه به عنوانِ «هجرتِ وجودی» تجربه کنید.

چرا که زائرِ حقیقی، کسی نیست که به قم می‌رسد، بلکه کسی است که در هر بار حضور، «خودِ جدیدی» را از آستانه‌یِ این مکان با خود به جهانِ بی‌کرانِ هستی باز می‌گرداند.»

بخش دوم: معرفی «صالحی‌رادنامه» دائرةالمعارف زنده جهانی زندگی

درباره‌ی «صالحی‌رادنامه»

«صالحی‌رادنامه، یک مجموعه نیست؛ بلکه «جریانِ مستمرِ یک بیداری» است. این نام، به کالبدِ مکتوب و منظومِ آموزه‌هایِ «مکتبِ زندهٔ جهانیِ ازلی_ابدی محمود صالحی‌راد» اشاره دارد.

صالحی‌رادنامه، در تقابل با کتاب‌هایِ خشکِ آکادمیک، نه برای «دانستن»، بلکه برای «بودن» نگاشته شده است.

در این مسیر، ما از سدِ «روان‌شناسیِ کلاسیک» – که انسان را در چنبره‌یِ اختلالات و تعاریفِ محدودِ ذهنی محصور کرده – عبور می‌کنیم تا به سرچشمه‌یِ «هستی‌شناسی زنده» (Living Ontology) برسیم.

در این مجموعه، ما مفاهیمی همچون «نوزارگاری» (فرآیندِ بازسازیِ بنیادیِ هویت)، «عصر پسا-روان‌شناسی» (گذار از تسکینِ درد به تحولِ وجود) و «TIAV» (تحلیلِ این‌همانیِ آگاهانه و وجدانی) را نه به عنوان تئوری، بلکه به عنوان «ابزارهایِ زیستن» تبیین می‌کنیم.

صالحی‌رادنامه، نقشه‌یِ راهی است برای مسافرانِ این عصر (عصرپسا-روانشناسی)که دیگر نمی‌خواهند «تعریف شوند»، بلکه می‌خواهند «تجلی یابند».

اینجا، جایی است که فلسفه از کتاب‌ها بیرون می‌آید و در جانِ جهان، جاری می‌شود.»

بخش سوم: در تبیینِ مفهومِ «مقامِگاهگاه» (Magham-e-Gah-Gah)

«در قاموسِ مکتبِ ما، «مقام» به معنایِ یک ایستگاهِ ثابت و ابدی نیست که سالک به آن برسد و در آن اقامت گزیند. در هستی‌شناسیِ زنده، ما معتقدیم که هرگونه ایستایی، به معنایِ مرگِ آگاهی است. اما پس «مقامِگاهگاه» چیست؟

این اصطلاح، یک «پارادوکسِ آگاهانه» است. ما می‌دانیم که انسان در بسترِ «زمانِ خطی» زندگی می‌کند؛ او نمی‌تواند پیوسته در اوجِ آگاهیِ مطلق باقی بماند، زیرا بدن و روانِ او، فرسوده می‌شود. از سویِ دیگر، او نمی‌تواند تنها در زمانِِ روزمره غرق بماند، زیرا این کار به معنایِ گم کردنِ «حقیقتِ هستی» است.

«مقامِگاهگاه» راهِ حلِ این مسئله است.

این مفهوم، اشاره به نقاطی در زندگی (مانندِ حرم، لحظاتِ نیایش، یا حتی لحظاتِ سکوتِ محض) دارد که در آن‌ها، انسان از «زمانِ خطی» بیرون می‌جهد و به یک «مقامِ رفیعِ آگاهی» دست می‌یابد. اما نکته اینجاست: این دست‌یابی، پایدار نیست؛ «گاه‌گاهی» است.

این تجربه، همچون جرقه‌ای است که برای لحظاتی، «منِ واقعی» را در تاریکیِ «منِ روزمره» روشن می‌کند.

* «مقام» است: چون کیفیتی متعالی از وجود است و حقیقتِ انسان را به او یادآوری می‌کند.

* «گاه‌گاه» است: چون طبیعتِ انسانیِ ما در این جهانِ مادی، ظرفیتِ استمرارِ آن نورِ شدید را ندارد.

بنابراین، حرمِ حضرت معصومه (س)، یک «مقامِگاهگاه» است؛ نه به این معنا که زائر باید آنجا بماند، بلکه به این معنا که او باید به آنجا «پرتاب» شود، آن شعاعِ نور را دریافت کند، ساختارِ وجودیِ خود را در آن لحظه «نوزار» و بازسازی کند و سپس، با همان نور، به جهانِِ کثرت و زندگیِ روزمره بازگردد. «مقامِگاهگاه»، ایستگاهِ شارژِ روح است تا انسان بتواند در طوفانِِ زندگیِِ پسا-روان‌شناختی، با تکیه بر آن تجربه‌یِ لحظه‌ای، به زیستنِِ اصیلِ خود ادامه دهد.»

در بخش زیر (بخش چهارم) که نقطه اوجِ مقاله است؛ جایی است که زائر از یک «زائرِ منفعل» به یک «فاعلِ فعال در نوزارگاری» تبدیل می‌شود.

بخش چهارم: ای انسان؛ فراخوان برایِ تولدِ دوباره

«ای انسان، تو که در پسِ دیوارهایِ ضخیمِ ذهنِ خویش، خود را محصور یافته‌ای و زیستن را در «دوام آوردن» و «تسکینِ دردهایِ روزمره» تعریف کرده‌ای؛ به ندایِ هستی گوش بسپار.

ای انسان، تو خود را بیمار می‌پنداری و به دنبالِ طبیبی در «پسا-روان‌شناسی» می‌گردی تا «منِ شکسته»ات را بند بزند. اما بشنو که من می‌گویم: آن «من» که برایش می‌گریی، اصلاً ارزشِ احیا ندارد. آن «من»، ساختاری است که بر پایه‌یِ ترس، خاطراتِ کهنه و هویتی کاذب بنا شده است. روان‌شناسیِ کلاسیک، تلاش می‌کند این «منِ کهنه» را خوشحال کند، اما هستی‌شناسیِ زنده، تو را به «نابودیِ آن» دعوت می‌کند.

ای انسان، تو به حرم نمی‌آیی تا «آرام» شوی؛ تو می‌آیی تا «در هم بشکنی».

این آستانه، قتلگاهِ «منِ کاذبِ» توست. هرگاه در برابرِ این عظمت می‌ایستی، آن چیزی که باید بمیرد، تو نیستی؛ بلکه آن «تصویری» است که از خود در ذهنت ساخته‌ای. «نوزارگاری» از همین‌جا آغاز می‌شود؛ از لحظه‌ای که می‌پذیری تو نه یک «موجودِِ ثابت»، بلکه «فرآیندی در حالِ شدن» هستی.

ای انسان، دیگر به دنبالِ «تسکین» نباش. تسکین، تنها مسکنی است که تو را در خوابِ غفلت نگه می‌دارد. به دنبالِ «تحول» باش.

اگر حرمِ حضرتِ معصومه (س) را به عنوانِ یک «مقامِگاهگاه» درک کنی، خواهی دانست که این مکان، تنها بسترِ یک برخوردِ هستی‌شناختی است. برخوردِ میانِ «توِ محدود» و «حقیقتِ نامحدود».

برخیز! از اسارتِ تعاریفِ کهن رها شو. تو در این «مقامِگاهگاه» دعوت شده‌ای تا با «خودِ اصلی»‌ات ملاقات کنی. نوزارگاری، وظیفه‌یِ توست، نه یک هدیه که به تو داده شود. بگذار آن منِ کهنه در این ساحتِِ نورانی فرو بریزد تا تو بتوانی، نه با همان «شخصیتِ پیشین»، بلکه با «هویتی اصیل و نوزار»، به جهانِِ کثرت بازگردی.

ای انسان، تو برایِ «زنده ماندن» خلق نشده‌ای؛ تو برایِ «تجلی یافتن» خلق شده‌ای. حرم، آینه‌ای است که این حقیقت را به تو بازمی‌تاباند. آیا جراتِ آن را داری که پس از خروج از این درگاه، دیگر آن «انسانِ پیشین» نباشی؟»

«هستی‌شناسی زنده (نظام اندیشهٔ صالحی‌راد)»

(Living Ontology: The Salehi Rad System)

***