ای انسان، خواستن بخشی از حرکتِ زندگی است. آرزو می‌تواند تو را به آموختن، ساختن و بهتر کردنِ شرایط برانگیزد؛ اما اگر هر خواسته‌ای را بی‌درنگ به نیازی ضروری تبدیل کنی، آرامشِ خود را به چیزی گره می‌زنی که شاید هنوز در اختیار تو نباشد.
قناعت، خاموش کردنِ آرزوها یا دست کشیدن از تلاش نیست. قناعت یعنی داشته‌ها و نیازهای واقعیِ خود را بشناسی و در همان حال، برای پیشرفتِ درست بکوشی. انسانِ قانع می‌تواند هدف‌های تازه داشته باشد، اما ارزشِ خود را به دارایی، ظاهر یا جایگاهِ دیگران نمی‌سنجد.
ای انسان، گاهی خواسته‌ای را نه از نیاز، بلکه از مقایسه می‌خواهی؛ چون چیزی را در زندگیِ دیگری دیده‌ای و گمان کرده‌ای بدون آن، زندگیِ تو کامل نیست. پیش از دنبال کردنِ چنین خواسته‌ای، از خود بپرس: آیا این خواسته با ارزش‌ها و شرایطِ من سازگار است؟ اگر آن را به دست آورم، چه نیازی از من پاسخ می‌گیرد؟ آیا هزینه‌اش با توان و مسئولیت‌هایم تناسب دارد؟
قناعت، دیدنِ «کافیِ اکنون» است؛ نه انکارِ کمبود و نه پذیرشِ ناعادلانهٔ محرومیت. اگر نیازِ واقعی‌ای برآورده نشده، می‌توانی برای تأمینش برنامه‌ریزی و تلاش کنی، کمک بخواهی یا راهِ منصفانه‌ای برای تغییر بجویی. آرامش به معنای کنار گذاشتنِ کوشش نیست؛ به معنای آن است که در مسیرِ کوشش، خود را اسیرِ حسرت و چشم‌وهم‌چشمی نکنی.
خواسته‌هایت را نیز از یکدیگر جدا کن. بعضی نیازهای ضروری‌اند، بعضی هدف‌های ارزشمند و بعضی میل‌هایی گذرا که با دیدنِ چیزی تازه پدید می‌آیند. همهٔ آن‌ها را هم‌سنگ ندان. هنگامی که پیش از تصمیم کمی درنگ می‌کنی، فرصت می‌یابی خواسته را با توانِ خود، پیامدهایش و مسئولیت‌هایی که پذیرفته‌ای بسنجی.
ای انسان، سپاسگزاری از داشته‌ها می‌تواند نگاهت را از محرومیتِ مطلق دور کند، اما نباید تو را از جست‌وجوی زندگیِ بهتر بازدارد. خواستنِ پیشرفت با ناسپاسی یکی نیست؛ همان‌گونه که رضایت از داشته‌ها نیز به معنای بی‌هدف ماندن نیست. می‌توانی هم برای آنچه داری سپاسگزار باشی و هم برای آنچه به‌درستی نیاز داری بکوشی.
آرامشِ دل هنگامی استوارتر می‌شود که خواسته‌هایت با ارزش‌هایت هماهنگ شوند. پیش از آنکه چیزی را به دست آوری، از خود بپرس: آیا این خواسته مرا به زندگیِ مسئولانه‌تر، سودمندتر و انسانی‌تری نزدیک می‌کند؟ اگر پاسخ روشن نیست، کمی درنگ کن؛ شاید خواسته‌ای که امروز ضروری می‌نماید، فردا دیگر همان اهمیت را نداشته باشد.
سخنِ خداوند در قرآن کریم:
> وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَىٰ
ترجمهٔ فارسی
> «و چشمانت را به آنچه گروه‌هایی از آنان را از آن برخوردار کرده‌ایم، شکوفهٔ زندگیِ دنیاست، مدوز؛ تا آنان را در آن بیازماییم. و روزیِ پروردگارت بهتر و پایدارتر است.»
English Translation
> “Do not let your eyes dwell on what We have given some groups of them to enjoy—the splendor of the life of this world—with which We test them. The provision of your Lord is better and more lasting.”
منبع
قرآن کریم، سورهٔ طه، آیهٔ ۱۳۱
ای انسان، خواسته‌هایت را بشناس و آن‌ها را با نیاز، توان و ارزش‌هایت بسنج. برای رشد بکوش، اما آرامش و ارزشِ خویش را به داشته‌های دیگران گره نزن.
یک خواستهٔ مهمِ این روزهایت را انتخاب کن و بنویس:
۱. این خواسته از چه نیازی یا انگیزه‌ای در من سرچشمه می‌گیرد؟
۲. آیا به نیازِ واقعیِ من پاسخ می‌دهد یا بیشتر از مقایسه پدید آمده است؟
۳. هزینه و پیامدِ دنبال کردنِ آن چیست؟
۴. چه گامِ سنجیده‌ای می‌توانم برای رسیدن به آن بردارم، یا آیا بهتر است فعلاً از آن بگذرم؟
چگونه می‌توانم برای خواسته‌های ارزشمندم تلاش کنم، بی‌آنکه آرامشِ امروز و ارزشِ خود را به داشته‌های دیگران وابسته سازم؟
صالحی‌رادنامه؛ صورتِ زنده و کاربردیِ «هستی‌شناسیِ زنده؛ نظامِ اندیشهٔ صالحی‌راد»
Salehi-Radnameh: The Living and Practical Form of “The Living Ontology: The Salehi-Rad System”
