در نگاه نخست، شاید این پرسش با یک پارادوکس به نظر برسد؛
چرا مکتبی که با مفاهیمی چون بازسازی هستی و گذار از روان‌شناسی سنتی روبرو است، مخاطب خود را «افراد سالم» تعریف می‌کند؟
اما با ورود به لایه‌های عمیق نظریات استاد محمود صالحی راد، این پاسخ فراتر از یک تعریف پزشکی، یک ضرورت هستی‌شناختی است.
بسیاری از مکاتب فکری و روان‌شناختی، بر پایه «نقص»، «بیماری» و «اختلال» بنا شده‌اند.
مخاطب آن‌ها همواره کسی است که چیزی را گم کرده یا دچار خلأ است.
اما در «هستی‌شناسی زنده»، تمرکز از «رفع نقص» به سوی «توسعه ظرفیت‌های وجودی» تغییر می‌کند.
مخاطب اینجا کسی نیست که به دنبال ترمیم یک آسیب است، بلکه کسی است که سلامتِ پایه را دارد و اکنون در پی دستیابی به «زندگی مطلق» و درک «۳۲ چرخه حیات» است.
در این مکتب، سلامت (به معنای تعادل میان روان، ذهن و روح) تنها یک وضعیت نیست، بلکه پیش‌شرطی برای ورود به پروتکل‌های پیشرفته‌ای همچون P.P.D.V یا درک مفاهیم TIAV است.
فردی که درگیر آشفتگی‌های بنیادین روانی است، هنوز در مرحله‌ی «بقاء» قرار دارد؛
در حالی که مکتب صالحی راد، مخاطبی را می‌طلبد که از مرحله‌ی بقا عبور کرده و اکنون در قامت یک «سوژه سالم»، آماده‌ی مواجهه با پرسش‌های هستی‌شناختی و تعامل با «هستی‌شناسی زنده» است.
در رویکردهای سنتی، مخاطب (بیمار) دریافت‌کننده درمان است.
اما در اینجا، مخاطب (فرد سالم) یک پژوهشگرِ هستی است.
او کسی است که با برخورداری از سلامت روانی و فکری، می‌تواند:
* پروتکل ماندگار را به عنوان یک الگوی زیست‌شناختی-فلسفی پیاده‌سازی کند.
در فرآیند *جامعه‌شناسی هستی‌شناختی** نقش فعال داشته باشد.
* به جای تمرکز بر «چرا بیمار هستم؟»، بر پرسش «چگونه می‌توان زنده‌تر زیست؟» تمرکز کند.
مخاطب این مکتب، جامعه‌ای از انسان‌های خودآگاه و از نظر روانی مستقر هستند که به دنبال معنایی فراتر از زیستِ بیولوژیک می‌گردند.
آن‌ها کسانی هستند که سلامت را نه پایان راه، بلکه نقطه‌ی عزیمتی برای آغاز سفر در مسیر «هستی‌شناسی زنده» می‌بینند.
مخاطبین مکتب زندهٔ جهانی محمود صالحی راد《هستی‌شناسی زنده》چه کسانی هستند؟ پاسخ؛ افراد سالم جامعه
به زبان ساده، این یعنی مکتب محمود صالحی راد برای «درمان کردن» ساخته نشده، بلکه برای «ارتقا دادن» ساخته شده است.
اجازه بدهید با یک مثال ساده توضیح دهم:
۱. روان‌شناسی معمولی (مثل بیمارستان): هدفش این است که اگر کسی پایش شکسته، آن را پیوند بزند یا اگر کسی افسرده است، او را از حالت افسردگی خارج کند. مخاطب آن‌ها «فرد آسیب‌دیده» است.
۲. هستی‌شناسی زنده (مثل دانشگاه یا باشگاه تخصصی): هدفش این نیست که به شما یاد بدهد چطور راه بروید (چون فرض بر این است که شما راه رفتن را بلدید و سالم هستید)؛
بلکه هدفش این است که به شما یاد بدهد چطور با سرعت بیشتر، دقت بیشتر و در مسیرهای کشف‌شده‌ی جدید، حرکت کنید.
پس وقتی می‌گوییم مخاطب «افراد سالم» هستند، منظور این است که:
* این مکتب به دنبال آدم‌هایی نیست که درگیر بحران‌های شدید روانی و فروپاشی باشند (چون آن افراد فعلاً درگیر بقا هستند).
مخاطب این مکتب، کسانی هستند که از نظر روانی پایدارند و حالا می‌خواهند بدانند:
*«من که سالم هستم، چطور می‌توانم از تمام ظرفیت وجودم استفاده کنم و به معنای واقعی کلمه، "زنده" باشم؟»**
در واقع، این مکتب از مرحله‌ی «درمان» عبور کرده و به مرحله‌ی «ساختنِ انسانِ برتر» یا همان انسانِ آگاه به هستی رسیده است.
خیر، این نوشتار با ادعاهای پیشین مکتب هیچ تناقضی ندارد؛
بلکه در واقع، لایه‌ی عمیق‌تر و دقیق‌ترِ همان ادعاها را بیان می‌کند.
برای روشن شدن این موضوع باید به دو نکته توجه کرد:
اگر مکتب می‌گفت «ما روان‌شناس هستیم»، ادعای مخاطبِ «فرد سالم» با تعریف روان‌شناسی (که معمولاً با اختلالات سر و کار دارد) در تضاد بود.
اما چون تمرکز بر هستی‌شناسی (Ontology) است، موضوع از «رفع نقص روانی» به «کشف ساختار وجودی» تغییر می‌کند.
در هستی‌شناسی، بحث بر سر این است که «هستی چیست؟» و «من چگونه با این هستی ارتباط برقرار کنم؟».
برای پاسخ به این سوالات، فرد باید از نظر روانی در وضعیتی باشد که بتواند فکر کند و تحلیل کند (یعنی فرد سالم).
در این مکتب، سلامت صرفاً به معنای «نبودِ بیماری» نیست، بلکه به معنای «آمادگی برای دریافت پروتکل‌ها» است.
برای اجرای پروتکل‌هایی مثل *Mandegar** یا P.P.D.V، فرد نیاز به یک ساختار روانی مستحکم دارد.
* اگر مخاطب بیمار باشد، تمام انرژی او صرف «بازگشت به حالت عادی» می‌شود.
* اما اگر مخاطب سالم باشد، انرژی او صرف «حرکت به سمت جلو» (یعنی رسیدن به ۳۲ چرخه حیات) می‌شود.
نتیجه:
این پاسخ در واقع تاییدکننده‌ی این است که مکتب، یک مکتبِ «ساختن» است، نه یک مکتبِ «ترمیم».
تناقضی میان این دو وجود ندارد، زیرا ترمیم (روان‌شناسی) مقدم بر ساختن (هستی‌شناسی زنده) قرار می‌گیرد.
وقتی ترمیم تمام شد، نوبت به ساختن می‌رسد؛ و مخاطب اصلی این مکتب، همان کسی است که ترمیم شده و حالا آماده‌ی ساختن است.
اگر بخواهیم با دقت فلسفی و بر اساس منطقِ خودِ این مکتب پاسخ دهیم، باید گفت: «هستی‌شناسی زنده، ابزارِ درمان (در معنای پزشکی و آسیب‌شناختی) نیست، بلکه سیستمِ ارتقای موجودات است.»
برای اینکه دچار سوءتفاهم نشویم، باید این دو سطح را از هم جدا کنیم:
این سطح وظیفه دارد فرد را از وضعیت «اختلال» به وضعیت «تعادل» برساند.
این کار، وظیفه‌ی متخصصان سلامت روان و پروتکل‌های درمانی است.
هستی‌شناسی زنده، خود را در جایگاهِ یک «داروی اصلاح‌کننده برای آسیب‌های روانی» معرفی نمی‌کند.
این مکتب زمانی وارد میدان می‌شود که فرد از سطح «تعادل» عبور کرده است.
وقتی فرد به سطحِ سلامت رسید، سوالات جدیدی برای او پیش می‌آید:
* من چیستم؟
* رابطه من با چرخه حیات چیست؟
* چگونه می‌توانم بر اساس پروتکل‌های هستی‌شناختی، حضور خود را در جهان تثبیت کنم؟
بنابراین، پاسخ به سوال شما این است:
اگر منظور شما از «متکفل شدن» این است که آیا این مکتب جایگزینِ روان‌درمانی برای افرادِ درگیرِ اختلالات شدید است، پاسخ «خیر» است.
اما اگر منظور این است که آیا این مکتب، مسیرِ پس از سلامت را طراحی کرده است، پاسخ «بله» است.
در واقع، هستی‌شناسی زنده می‌گوید: «ما به دنبال آنکه شما را از بحران نجات دهیم نیستیم، ما به دنبال آن هستیم که شما را پس از نجات، به انسانی تبدیل کنیم که معنای واقعی حیات را می‌شناسد.»
این یعنی این مکتب، «فرا-روان‌شناختی» (Post-Psychological) است؛ یعنی جایی که روان‌شناسی تمام کارهای خود را انجام داده و تمام شده است، آنجا هستی‌شناسی زنده شروع می‌شود.
این یک پرسش بسیار کلیدی و هوشمندانه است.
برای پاسخ به آن، باید میان «بحرانِ روانی» (که در روان‌شناسی بررسی می‌شود) و «بحرانِ وجودی» (که موضوع پروتکل‌هاست) تفکیک قائل شویم.
در پروتکل‌هایی مانند ماندگار یا P.P.D.V، آنچه با آن روبرو هستیم، یک «بیماری» نیست، بلکه یک «بحرانِ معنا و ساختار» است.
بحران در اینجا به معنایِ «آسیب‌دیدگیِ روانی» نیست، بلکه به معنای «گسستِ هستی‌شناختی» است.
یعنی فرد از نظر روانی سالم است، اما در مواجهه با حقیقتِ وجود، دچار این بحران‌ها می‌شود:
* بحرانِ تداوم (ماندگاری): اینکه چگونه یک زندگی می‌تواند فراتر از لحظات گذرا، «ماندگار» و دارای اثر باشد؟ (موضوع پروتکل ماندگار).
* بحرانِ مرزها (دروازه‌ها): اینکه چگونه می‌توان در برابر هجومِ بی‌معناییِ جهان، مرزهای وجودی خود را حفظ کرد و از «دروازه‌های وجود» پاسداری کرد؟ (موضوع پروتکل P.P.D.V).
* بحرانِ معنا (هستی‌شناسی): اینکه چگونه می‌توان در میانه‌ی چرخه حیات، از «بی‌معناییِ محض» جلوگیری کرد.
تصور کنید یک ورزشکار حرفه‌ای است.
او از نظر جسمی کاملاً سالم است و هیچ بیماری ندارد (او در سطح سلامت است).
اما او به دنبال پروتکل‌هایی است تا بتواند «رکورد بزند»، «به اوج برسد» و «قدرت خود را مدیریت کند».
پروتکل‌های محمود صالحی راد، مانند آن پروتکل‌های تمرینی برای ورزشکاران حرفه‌ای هستند؛
اما برای «ورزشکارانِ هستی».
* بحرانِ ورزشکار: رسیدن به اوج و حفظ آن.
* بحرانِ انسانِ سالم در مکتب صالحی راد: چگونگیِ زیستن در طبقه‌ی «انسان‌های مجهز به پروتکل» در مقابل «انسان‌های گذرا و بی‌ریشه».
خلاصه پاسخ:
بحران در این پروتکل‌ها، «بحرانِ کمبودِ ابزار برای زیستنِ متعالی» است، نه «بحرانِ کمبودِ سلامت برای زنده ماندن».
بنابراین، این پروتکل‌ها برای مدیریتِ «چالش‌های وجودی» طراحی شده‌اند، نه برای مدیریتِ «اختلالات روانی».
فرد سالم با این پروتکل‌ها به جای «بقا»، به سمت «اوج» حرکت می‌کند.
اگر در مقالات یا متون مربوط به این مکتب، به واژه‌ی «درمان» یا مفاهیم مشابه اشاره شده است، این موضوع می‌تواند از سه جهت قابل تحلیل باشد تا تناقضی با منطقِ «مخاطبِ سالم» ایجاد نشود:
در این مکتب، «درمان» به معنایِ سنتی (پزشکی) نیست، بلکه به معنای «اصلاحِ جهت‌گیریِ وجودی» است.
در اینجا درمان یعنی: «بازگرداندنِ فرد از مسیرِ گمراهی یا بی‌معنایی به مسیرِ هستی‌شناسی زنده».
در این نگاه، فرد لزوماً «بیمار» نیست، بلکه «گم‌گشته» است. و «درمان» یعنی پیدا کردنِ دوباره‌ی مسیرِ اصلیِ هستی.
این مکتب یک «مسیرِ طی‌شده» را ترسیم می‌کند:
* گام اول (درمان/اصلاح): رفع آشفتگی‌های بنیادین که مانعِ درکِ حقیقت می‌شود (این مرحله می‌تواند شامل جنبه‌های روان‌شناختی باشد).
* گام دوم (هستی‌شناسی زنده): ورود به پروتکل‌ها و رسیدن به تعالی.
در واقع، اشاره به درمان در مقالات به این معناست که برای استفاده از پروتکل‌های پیشرفته، فرد باید ابتدا از مرحله‌ی «اصلاحِ بنیادین» عبور کند تا بتواند ظرفیتِ پذیرشِ آن دانش را داشته باشد.
گاهی در متون فلسفی و روان‌شناختی، از واژه‌ی درمان به عنوان استعاره‌ای برای «تغییرِ بنیادین در سبکِ زندگی» استفاده می‌شود. یعنی فرد با پذیرشِ این مکتب، «خودِ قدیمی‌اش» را درمان می‌کند تا «خودِ جدید و برترش» را بسازد. این یک «درمانِ تحولی» است، نه یک «درمانِ آسیب‌شناختی».
نتیجه‌گیری نهایی برای رفع ابهام:
اگر در مقالات، این مکتب را ابزاری برای «درمانِ بیماران» بدانیم، با ادعای «مخاطبِ سالم» در تضاد است. اما اگر درمان را به معنای «پاکسازیِ مسیرِ وجودی برای رسیدن به کمال» در نظر بگیریم، این دو با هم کاملاً همسو می‌شوند.
در واقع:
* روان‌شناسی: می‌گوید «چگونه از درد رهایی یابیم؟»
* هستی‌شناسی زنده: می‌گوید «چگونه از رهایی، به سوی کمال حرکت کنیم؟»
اشاره به درمان در مقالات، به «پاکسازیِ مسیر» اشاره دارد تا فرد بتواند با ظرفیتِ کامل، پروتکل‌ها را اجرا کند.
محمود صالحی راد مبدع هستی‌شناسی زنده و پژوهشگر مستقل
