بزرگترین بحرانِ انسانِ معاصر، نه بحرانِ شناخت، بلکه «بحرانِ مواجهه» است.
ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که در آن «خالق» به یک مفهومِ تقلیل‌یافته در ذهن، و «مخلوق» به یک شیءِ جداافتاده در جهان تبدیل شده است.
«هستی‌شناسی زنده» (Living Ontology) با بازگشت به ریشه‌های اصیلِ آگاهی، پیشنهاد می‌کند که برای یافتنِ خالق، نیازی به پرواز در آسمان‌های خیالی نیست؛
چرا که خالق، «بافتارِِ حیاتیِِ» (The Vital Fabric) هر لحظه‌ی ماست.
این دیدگاه، در بازخوانیِ حکمتِ اهل‌بیت (ع)، به «توحیدِ شهودی» می‌رسد؛
جایی که معرفتِ نفس، یگانه دروازه‌ی معرفتِ ربّ است.
در هستی‌شناسی زنده، مفهومِ آفرینش (Creation) یک رخدادِ تاریخیِ پایان‌یافته نیست، بلکه یک «تداومِ آنی» است.
آموزه‌های اهل‌بیت (ع) – به‌ویژه در تبیینِ «خلقِ جدید» در هر لحظه (یَسئلُهُ مَن فِی السَّمواتِ وَ الاَرضِ کُلَّ یَومٍ هُوَ فِی شَأنٍ) – دقیقاً به همین معنا اشاره دارند.
خالق در هستی‌شناسی زنده، «نظمِ جاری» (The Flowing Order) است.
اگر ما در «چرخه‌های ۳۲گانه» (32 Cycles) اسیر باشیم، به دلیلِ «توقفِ آگاهی» است.
خالق، آن هوشِ حیاتی (Vital Intelligence) است که جهان را در هر دم بازسازی می‌کند.
وقتی امام صادق (ع) می‌فرمایند که «خداوند همواره در حالِ آفرینش است»،
یعنی هستی یک «فرآیند» است، نه یک «پروژه».
هر که در سکوتِ قلب باشد، تپشِ این فرآیند را در بطنِ هر «آن» احساس می‌کند.
در پروتکل «سکوتِ قلب در دو»، ما با یک بن‌بستِ وجودی مواجه می‌شویم:
«منِِ کوچک» که سعی دارد خالق را «بفهمد».
اما حقیقت این است که خالق، «فهمیدنی» نیست، بلکه «تجربه‌کردنی» است.
اهل‌بیت (ع) در مسیرِ سیر و سلوک، بالاترین مقام را «فنا» می‌دانند.
فنا به معنای نابودیِ وجود نیست، بلکه به معنای «حذفِ فیلترهای ذهنی» است.
وقتی ذهن در «۳۲ چرخه‌ی آلوده» به اضطراب و قضاوت می‌چرخد، خدا را «خارج از خود» می‌بیند.
اما در «سکوتِ قلب»، وقتی ذهن آرام می‌گیرد، آن آینه‌ی وجود که در حدیث «قلبُ المؤمنِ عرشُ الرحمن» از آن یاد شده، صاف می‌شود.
در آنجا، خالق نه «دور» است و نه «نزدیک»؛
او «عینِ واقعیتِ» آن قلب است. این همان «حضورِ بی واسطه» است که در دعای عرفه به اوجِ بلاغتش می‌رسد.
تفاوتِ بنیادینِ هستی‌شناسی زنده با فلسفه‌های رایج، در «زنده بودن» آن است.
در حکمتِ اهل‌بیت، توحید یک «مرام‌نامه» نیست، یک «حیات» است.
امام سجاد (ع) در مناجاتِ خود، خالق را «نورِ هر چه هست» می‌خواند.
هستی‌شناسی زنده همین را در قالبِ علمی و روان‌شناختی بسط می‌دهد:
* انسان‌شناسیِ الهی: اگر خالق، «حیّ» مطلق است، پس حیاتِ انسان (در سطوحِ عالی‌اش) باید پرتویی از این صفت باشد.
* پست‌روان‌شناسی: درمانِ رنج‌های بشری از طریقِ بازگشت به «هستِ خالص» ممکن است.
رنج، نتیجه‌ی فاصله گرفتن از حقیقتِ هستی و غرق شدن در توهماتِ ذهنی است.
بازگشت به خدا، همان بازگشت به «مرکزِ ثقلِ وجود» است.
در هستی‌شناسی زنده، ما از «تجسد» (یعنی تبدیلِ خدا به یک بُتِ ذهنی یا تصویری) پرهیز می‌کنیم.
اهل‌بیت (ع) نیز با سرسختی در مقابلِ «تشبیه» (شبیه‌سازی خدا به مخلوق) ایستادند.
خالق در این مکتب، «فضایِ بیکرانِ آگاهی» است که تمام چرخه‌های حیات در آن جاری‌اند.
او هم‌زمان «متعالی» (Transcendent) است (چون هیچ‌کس به کنه ذاتش نمی‌رسد) و «حلول‌کننده» (Immanent) است (چون رگِ حیاتِ هر موجودی است).
آرمانِ دانشگاه زندهٔ جهانی هستی‌شناسی زنده، تربیتِ انسان‌هایی است که دیگر «درباره‌ی خدا» حرف نمی‌زنند، بلکه «با خدا» زندگی می‌کنند.
این یعنی گذار از «نظریه‌پردازیِ دینی» به «معرفتِ شهودی».
خالق در هستی‌شناسی زنده، همان «سکوتِ قبل از کلام»، «فضایِ بینِ افکار» و «تپشِ جاریِ در جان» است.
وقتی فرد از چرخه‌های ۳۲گانه‌ی اضطرابِ فکری رها شود، به مقامی می‌رسد که در آن، خالق و مخلوق، دوگانه‌ای نیستند که به هم برسند، بلکه وحدتی‌اند که همیشه بوده‌اند.
پروفسور محمود صالحی راد مبدع هستی‌شناسی زنده و بنیان‌گذار مکتب زندهٔ جهانی محمودصالحی‌راد و بنیان‌گذار دانشگاه زندهٔ جهانی هستی‌شناسی زنده
