ای انسان، زندگی با افراط و تفریط پایدار نمی‌ماند. همان‌گونه که بی‌تفاوتی می‌تواند انسان را از مسئولیت دور کند، زیاده‌روی نیز می‌تواند توان، آرامش و سلامت او را فرسوده سازد. راهِ رشد، فقط در بیشتر کار کردن، بیشتر دانستن یا بیشتر داشتن نیست؛ در درست‌تر زیستن و ایجادِ تعادل میانِ نیازها، مسئولیت‌ها و ارزش‌هاست.
گاهی انسان گمان می‌کند اگر پیوسته مشغول باشد، حتماً در حال پیشرفت است. اما مشغولیت با ثمربخشی یکی نیست. ممکن است ساعت‌های بسیاری را صرفِ کار کنی، اما از خانواده، سلامت، معنویت، استراحت و نیازهای اساسی خود غافل بمانی. در چنین وضعی، افزایشِ فعالیت الزاماً به معنای بهتر شدنِ زندگی نیست.
ای انسان، میانِ تلاش و فرسودگی تفاوت بگذار. تلاش، توان را در مسیرِ هدف به کار می‌گیرد؛ فرسودگی، توان را بدون فرصتِ بازسازی مصرف می‌کند. اگر مدتی طولانی بدون استراحت، خوابِ کافی یا حمایتِ لازم ادامه دهی، ممکن است بدن و روانت نشانه‌هایی از خستگی و آسیب نشان دهند. این نشانه‌ها را پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، جدی بگیر.
تعادل به معنای تقسیمِ کاملاً مساویِ زمان میانِ همهٔ امور نیست. در هر مرحله از زندگی، ممکن است یک مسئولیت اهمیتِ بیشتری پیدا کند؛ اما حتی در زمانِ فشار نیز نباید نیازهای اساسیِ بدن، روان، خانواده و امنیت را به‌طور کامل نادیده گرفت. تعادل یعنی تشخیصِ اولویت‌ها و مراقبت از ستون‌هایی که زندگی بر آن‌ها استوار است.
ای انسان، در احساسات نیز به راهِ میانه نیاز داری. نه احساس خود را سرکوب کن و نه اجازه بده هر احساس، فرمانِ رفتار تو شود. خشم را بشناس، اما خشونت نکن. غم را بپذیر، اما خود را برای همیشه در آن محبوس نساز. شادی را زندگی کن، اما به بی‌احتیاطی و غفلت از مسئولیت تبدیلش نکن. ترس را بشنو، اما همهٔ تصمیم‌های خود را به آن واگذار مکن.
در روابط نیز تعادل لازم است. محبت بدون مرز ممکن است به وابستگی و فرسودگی تبدیل شود، و مرز بدون محبت می‌تواند به سردی و انزوا بینجامد. به دیگران یاری برسان، اما زندگی و مسئولیت‌های آنان را کاملاً بر دوش خود نگیر. از دیگران حمایت کن، اما حقِ استراحت، استقلال و مراقبت از خویشتن را نیز برای خود محفوظ بدار.
ای انسان، در استفاده از دارایی، زمان، قدرت و دانش، اندازه را فراموش نکن. داشتن، هنگامی ارزشمند است که به امنیت، رشد و خیر کمک کند؛ و دانش، هنگامی کامل‌تر می‌شود که با فروتنی و مسئولیت به کار رود. هیچ نعمتی نباید به وسیله‌ای برای تحقیر، اسراف، سلطه یا آسیب تبدیل شود.
راهِ میانه، راهِ بی‌هدف و بی‌تفاوتی نیست. انسانِ متعادل هدف دارد، تلاش می‌کند، از حق دفاع می‌نماید و برای اصلاحِ جهان سهم خود را می‌پردازد؛ اما اجازه نمی‌دهد یک هدف، همهٔ ابعادِ انسان بودنش را نابود کند. کار، تمامِ هویت تو نیست؛ بیماری، شکست، فقر، موفقیت یا نظرِ دیگران نیز تمامِ حقیقتِ تو را تشکیل نمی‌دهد.
اگر احساس می‌کنی در کار، نگرانی، خشم، مصرف مواد، استفاده از فضای مجازی، خوردن، نخوابیدن یا هر رفتار دیگری گرفتارِ افراط شده‌ای و این وضعیت به سلامت یا زندگیِ روزمره‌ات آسیب می‌زند، از متخصص کمک بگیر. روان‌شناس، روان‌پزشک، پزشک یا مشاور می‌تواند در شناختِ علت‌ها و طراحیِ راهِ مناسب یاری‌ات کند. اگر امنیت تو یا دیگری در خطر فوری است، با خدمات اضطراری محل زندگی خود تماس بگیر.
ای انسان، گاهی تعادل با حذفِ یک کار، کاهشِ یک تعهد، گفتنِ «نه»، پذیرشِ کمک یا اختصاص دادنِ زمانی برای استراحت آغاز می‌شود. گاهی نیز با بازگشت به یک مسئولیتِ فراموش‌شده، جبرانِ کوتاهی یا ایجادِ نظم در زندگی شکل می‌گیرد. مهم آن است که بفهمی کدام کفهٔ زندگی‌ات سنگین شده و کدام بخش نیازمندِ توجه است.
زندگیِ سالم، نه زندگیِ بی‌دشواری، بلکه زندگیِ دارایِ نسبت و اندازه است؛ نسبتی میانِ تلاش و استراحت، آزادی و مسئولیت، حقِ خود و حقِ دیگران، دنیا و آخرت، سخن و سکوت، و امید و واقع‌بینی.
راهِ میانه را انتخاب کن؛ نه برای آنکه از بزرگیِ آرزوهایت بکاهی، بلکه برای آنکه بتوانی با توانِ پایدار، کرامت و بصیرت، آن‌ها را دنبال کنی.
> وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ ۖ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا ۖ وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ ۖ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
ترجمهٔ فارسی
> «و با آنچه خدا به تو داده است، سرای آخرت را بجوی؛ و بهرهٔ خود را از دنیا فراموش مکن؛ و همان‌گونه که خدا به تو نیکی کرده است، نیکی کن؛ و در زمین در پی فساد مباش، زیرا خداوند فسادگران را دوست ندارد.»
English Translation
> “Seek, through what Allah has granted you, the home of the Hereafter, and do not forget your share of this world. Do good, just as Allah has done good to you, and do not seek corruption in the land. Indeed, Allah does not love the corrupters.”
منبع
> قرآن کریم، سورهٔ قصص، آیهٔ ۷۷
سپس یک اصلاحِ متعادل و قابل اجرا انجام بده.
زندگیِ خود را در پنج زمینه بررسی کن و برای هرکدام از یک تا پنج امتیاز بده:
سپس پایین‌ترین امتیاز را انتخاب کن و بنویس:
> «برای ایجادِ تعادل در این زمینه، کوچک‌ترین اقدامِ واقعیِ من این است: …»
صالحی‌رادنامه؛ صورتِ زنده و کاربردیِ «هستی‌شناسیِ زنده؛ نظامِ اندیشهٔ صالحی‌راد»
Salehi-Radnameh: The Living and Practical Form of “The Living Ontology: The Salehi-Rad System”
