

تحلیل نقش مدیریت روانشناختی در توسعه شهر قم و بررسی استراتژیهای شورای اسلامی شهر برای ارتقای سلامت روانی و کیفیت زیست شهروندان از نگاه پروفسور محمود صالحیراد.
نگارش: پروفسور محمود صالحیراد
در دنیای پیچیدهی امروز، مدیریت شهری دیگر نمیتواند تنها در قلمروِ مهندسی و زیرساختها تعریف شود. اگر بخواهیم آیندهای پایدار برای شهرهایی با ویژگیهای منحصربهفرد، همچون شهرِ قم، ترسیم کنیم، باید از نگاهِ صرفاً کالبدی عبور کرده و به سوی یک مدیریتِ مبتنی بر دانشِ روانشناسی گام برداریم.
شهرِ قم، به عنوان یکی از قطبهای مهم زیستی و فرهنگی، با چالشهای مدرنِ شهری روبروست. اما من، محمود صالحیراد، معتقدم ریشهی بسیاری از این چالشها نه در کمبودِ آسفالت یا زیرساخت، بلکه در نادیده گرفتنِ «ابعاد روانیِ فضا» نهفته است. مدیریت شهری باید با نگاهی «روانشناسانه» بازتعریف شود؛ چرا که برای درکِ واقعیِ پویاییهای شهرِ قم، نباید تنها به نقشههای فنی نگریست، بلکه باید به عمقِ زندگی و نیازهای روانشناختیِ ساکنان آن چشم دوخت.
در این مسیرِ تحول، شورای اسلامی شهر نقشی فراتر از یک نهاد نظارتیِ سنتی ایفا میکند؛ شورا در واقع، "مغزِ متفکر" و "ناظرِ هوشمند" بر اجرای سیاستهای کلان شهری است.
وظیفهی اصلی شورای اسلامی شهر در مدیریتِ مدرن، نه تنها نظارت بر پروژههای عمرانی، بلکه نظارت بر «کیفیتِ زیست» و «سلامتِ روانیِ شهروندان» است.
شورای اسلامی شهر باید به عنوان پلی میانِ نیازهایِ علمیِ نخبگان و اجرایِ عملیاتیِ مدیریت شهری عمل کند. از دیدگاه من، یک شورای فعال، باید سیاستگذاریهایی را تصویب کند که در آنها «استانداردهای سلامتِ محیطی» و «روانشناسیِ شهرسازی» به عنوان شاخصهای اصلیِ ارزیابیِ عملکردِ شهرداری قرار گیرند. به عبارتی، شورا باید ضامنِ این باشد که توسعهی کالبدیِ شهرِ قم، هرگز به قیمتِ آسیب به آرامش و انسجامِ روانیِ ساکنان آن تمام نشود.
از منظرِ پژوهشهای من در حوزه روانشناسی و هستیشناسی، محیطِ شهری فراتر از یک مجموعهی فیزیکی، یک محرکِ فعال برای سلامتِ روان است. وقتی در شهرِ قم با ترافیک، آلودگیهای بصری یا کمبودِ فضاهای تعاملی مواجه هستیم، در واقع با چالشهایی روبرو هستیم که مستقیماً بر سطحِ اضطراب و کیفیتِ زندگی شهروندان تأثیر میگذارند.
مدیریتِ روانشناسانهی شهری، به معنای توجه به این اصول است:
1. طراحیِ فضاهای التیامبخش: ایجادِ محیطهایی در شهرِ قم که به جای افزایشِ تنش، موجبِ بازگشتِ آرامش و تعادل روانی شوند.
2. تقویتِ حسِ تعلق: مدیریتِ شهری باید از طریقِ طراحیِ محلهمحور، پیوندِ میانِ کالبدِ شهر و هویتِ روانیِ ساکنان را تقویت کند.
3. کنترلِ محرکهای محیطی: توجه به کیفیتِ ادراکیِ فضاها (نور، صدا و رنگ) برای کاهشِ فرسایشِ روانیِ شهروندان.
من، محمود صالحیراد، معتقدم که برای دیدنِ حقیقیِ شهرِ قم، باید از لایهی سطحیِ ساختمانها عبور کرد و به عمقِ زندگی نگریست. مدیریتِ شهریِ موفق، مدیریتی است که بتواند میانِ نیازهایِ فنی و نیازهایِ روانیِ انسان، پیوندی معنادار برقرار کند. تنها از این طریق است که میتوان شهری ساخت که نه تنها در کالبد، بلکه در روان نیز، زیستپذیر و پویا باشد.
محمود صالحیراد (محمود صالحیراد)
فیلسوفِ سیستم، استاد و بنیانگذارِ هستیشناسیِ زندگی (Ontology of Life)
جناب آقای محمود صالحیراد، پژوهشگر و متخصص در حوزههای روانشناسی و مدیریت شهری، با تمرکز بر پیوند میان سلامت روان و مدیریت شهری فعالیت میکنند. ایشان دارای مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی از دانشگاه آزاد اسلامی و مشاور مدارس هستند. تمرکز اصلی پژوهشهای ایشان بر مفاهیم «نوزارگی» و «هستیشناسیِ زنده» (TIAV) است.
جناب صالحیراد علاوه بر فعالیتهای علمی و پژوهشی در پلتفرمهایی نظیر ویرگول، گاما و سیویلیکا، همواره بر لزومِ بهکارگیری دانشهای روانشناختی در مدیریتِ شهری و ارتقای کیفیتِ زیستِ اجتماعی تأکید داشتهاند.
تگها
شهر قم, مدیریت شهری, روانشناسی محیطی, شورای شهر قم, محمود صالحی راد, سلامت روان شهروندان, حکمرانی شهری, پروفسور محمود صالحی راد, توسعه پایدار, هستیشناسی زندگی
محمود صالحی راد مبدع هستیشناسی زنده