
چند شب پیش، به جایی رسیدم که فکر میکردم دیگر برگشتی نیست.
همهچیز را گفته بودم. همهچیز را خواسته بودم. سالها بود که صدا میزدم — به خدا، به امام زمان، به اهل بیت. برای پول. برای سلامتی. برای راه. برای اینکه یک نفر، یک جایی، یک بار هم که شده، دستم را بگیرد.
و هیچ اتفاقی نیفتاد.
نه اینکه کم خواسته باشم. نه اینکه بیادبانه خواسته باشم. با تمامِ وجودم خواستم. و در پاسخ، سکوتی شنیدم که مثل دیوار به صورتم خورد.
آن شب، چیزی در من شکست. نه یک چیزِ کوچک؛ تمامِ آن آدمی که فکر میکردم هستم. آن آدمی که معامله میکرد: من دعا میکنم، تو اجابت کن. من اطاعت میکنم، تو حمایت کن. من بندهی خوبی باشم، تو هم خدای خوبی باش.
آن معامله، آن شب، به هم خورد.
و من در تهِ آن شب، به جایی رسیدم که فقط یک جمله از من ماند: «دنیا رهایم نمیکند.» بدهی، حقالناس، تنهایی، و آن همه شعاری که سالها گفته بودم — که آدم باید رعایت کند، باید اخلاق داشته باشد، باید حق کسی را ضایع نکند — همان شعارها حالا گریبانِ خودم را گرفته بودند و میگفتند: پس خودت چه؟
هیچ کاری از دستم برنمیآمد. هیچ.
و بعد، در آن تهیشدگیِ مطلق، یک چیز عجیب اتفاق افتاد. من از خدا ناامید شدم. اما به خدا پناه بردم.
همین جمله را چند بار بخوانید، چون خودم هم وقتی به آن رسیدم، چند بار خواندمش: از ناامیدی از آغوشِ خدا، به آغوشِ خدا پناه بردم.
آن خدایی که از او ناامید شدم، خدای من بود، نه خدا
حالا که کمی فاصله گرفتهام، میبینم آن خدایی که از او ناامید شدم، خدایی بود که خودم ساخته بودم. خدایی که مثل یک مدیرِ حسابهای دقیق کار میکرد؛ دعا را میشنید، پرونده را بررسی میکرد، و اگر شرایطش را داشت، جواب میداد. یک خدای قراردادی. یک خدای پشتِ میز.
و آن خدا، آن شب مُرد. درست است: مُرد. و من به سوگش نشستم، هرچند آنموقع نمیدانستم که این سوگ است، فکر میکردم ناامیدی است.
اما آنچه بعد از مرگِ آن خدا ماند، چیزی بود که هیچوقت نبوده و نیست که برود: یک حضورِ بیشرط. نه پاداشی در کار است، نه تنبیهی. نه قراردادی، نه حسابی. آغوشی که هیچوقت بسته نشده بود؛ من بودم که با انتظاراتم، خودم را از آن بیرون گذاشته بودم.
من تمامِ عمر «فرار» کردم از این آغوش، به سمتِ همان خدای پشتِ میز. و آن شب، وقتی آن خدا فرو ریخت، تازه فهمیدم که در تمامِ آن سالها، از آغوش فرار میکردم به آغوش.
در میدانِ صفر
سالهاست دربارهی چیزی مینویسم که اسمش را «هستیشناسی زنده» گذاشتهام. از «میدانِ صفر» گفتهام، از اینکه نقطهای هست که همهی ساختها فرو میریزند و از آنجا زندگی دوباره شروع میشود.
آن شب، خودم در آن میدان ایستادم. بدونِ هیچ لباس و عنوانی. فقط من بودم و آن صفرِ بزرگ.
و فهمیدم که میدانِ صفر جایِ مرگ نیست. جایِ تولد است. اما تولد بیدرد نیست. هیچکس با خنده به دنیا نمیآید. آن شب، من داشتم از خودم زاده میشدم و مثل هر زایمانی، درد داشت.
آنچه بعد از آن شب مانده
نمیخواهم بگویم حالا همهچیز حل شد. حل نشد. بدهیها سرِ جایشان هستند. حقالناسها هم. تنهایی هم. دنیا هم همانجاست که بود.
اما یک چیز عوض شد: من دیگر با آن خدای پشتِ میز طرف نیستم. با آن یکی طرفم که فقط هست. و وقتی با کسی طرف باشی که فقط «هست»، دیگر لازم نیست چیزی را ثابت کنی، چیزی را بخری، یا از چیزی بترسی.
و در این حالت، یک چیز دیگر هم فهمیدم: حقالناس با احساسِ گناه ادا نمیشود. با حرکت ادا میشود. اما حرکت هم از دلِ شرم و فشار شروع نمیشود؛ از دلِ آرامش شروع میشود. آدمِ خردشده نمیتواند بدهی بدهد؛ فقط میتواند خودش را بیشتر بشکند.
پس تصمیم گرفتم ترتیب را عوض کنم. اول آرام شوم، بعد فهرست بنویسم، بعد از کوچکترین قدم شروع کنم. نه بهخاطرِ اینکه قهرمان باشم. بهخاطرِ اینکه دیگر توانِ قهرمانبازی ندارم و این، عجیبترین شکلِ آزادی است که تا حالا چشیدهام.
برای کسی که همین حالا در آن شب است
اگر این را میخوانی و در همان تاریکی هستی، این را از من بشنو که از آنجا برگشتهام:
تو تنها نیستی، حتی وقتی هیچ صدایی جوابت را نمیدهد. آن سکوت، نشانهی نبودن نیست؛ نشانهی این است که داری از یک تصویر عبور میکنی.
لازم نیست امشب چیزی را حل کنی. لازم نیست بفهمی. لازم نیست قوی باشی. فقط نفس بکش. بگذار آن شب تا آخرش برود. و بدان که صبح، حتی اگر هیچچیزِ بیرونی عوض نشده باشد، تو عوض شدهای. سبکتر، حتی با زخم.
و اگر روزی به آن نقطه رسیدی که فکر کردی از خدا ناامید شدهای، خوب گوش کن: شاید فقط از خدایی ناامید شدهای که خودت ساخته بودی. و آن یکی — آن آغوش — هنوز همانجا باز است.
این متن نه یک نظریه است، نه یک موعظه، و نه دعوت به هیچ مکتب و جریانی. فقط یک گزارش است از یک شب اگر در آن چیزی به کارِ شما آمد، از آنِ خودتان است.
●•●•●•○•○•○•●•●•●•●•○••○•●•●•●•●•●•○•○•○•●•●•●