
در نگارش این مقاله از زاویه دید پروفسور محمود صالحیراد، به سبک خاص ایشان که ترکیبی از دقت آکادمیک، عرفان شیعی، و نوآوری در «هستیشناسی زنده» است، توجه شده است. در ادامه، پیشنویس مقالهای با عنوان پیشنهادی «سقوط در واقعیت، صعود به حقیقت» ارائه میشود.
به قلم: پروفسور محمود صالحیراد
بسیاری از اندیشمندان در طول تاریخ، در تلهی دوگانهی «واقعیت» و «حقیقت» گرفتار ماندهاند.
واقعیت را به مثابه سنگری سفت و سخت، و حقیقت را همچون سایهای گریزان در ورای آن دیدهاند.
اما در «هستیشناسی زنده» (Living Ontology)، ما از این ثنویتِ کاذب عبور میکنیم.
واقعیت و حقیقت دو ساحتِ جداگانه نیستند؛
بلکه دو وضعیتِ آگاهی در تلاقی با «چرخههای ۳۲گانهی حیات مطلق» هستند.
آنچه بشر امروز «واقعیت» مینامد، اغلب همان «پوستهی بیرونیِ چرخه» است.
واقعیت، مجموعهی دادهها، رویدادها، و ساختارهای صلبِ روانی و اجتماعی است که ما را در خود محبوس کردهاند.
در روانشناسی کلاسیک، انسانِِ در بندِ واقعیت، تنها «کنشگرِ» این دادههاست.
«واقعیت» در این سطح، زندانی است که دیوارهای آن از جنسِ «زمانِ خطی» و «علّیتِ مادی» ساخته شده.
بسیاری از انسانها، حقیقت را با همین «واقعیتِ جاری» اشتباه میگیرند.
تصور میکنند اگر اتفاقی در بیرون رخ داده یا رنجی در درون تجربه میشود، این همان «حقیقت» است.
اما این «واقعیتِ پدیدارشناسانه» صرفاً ابزاری است برای آزمونِ آگاهی؛ نه مقصدِ آن.
حقیقت، یک گزارهی منطقی نیست که از «مطابقتِ ذهن با عین» به دست آید.
در منظومهی «هستیشناسی زنده»، حقیقت یک «رویدادِ وجودی» است.
حقیقت، همان جریانِ حیاتی است که وقتی از لایههای صلبِ واقعیت عبور میکنیم، به آن میرسیم.
حقیقت، آن «منِ مطلق» (که در مباحث امامزمانیام به تفصیل آوردهام) است که نه در زمان میگنجد و نه با تغییراتِ واقعیتِ اجتماعی، تغییر میکند.
حقیقت، «واقعیتِ بازطراحیشده» است؛
یعنی وقتی انسان با قدرتِ «نوسارگری» (Nozargari)، ساختارهای واقعیت را به نفعِ جوهرِ حیات تغییر میدهد.
پاسخ در «چرخههای ۳۲گانهی حیات» نهفته است.
واقعیت، محلِ توقف در یکی از این چرخههاست (مثلاً چرخه ای که در آن «من» به عنوانِ یک کارمند، یک استاد، یا یک بیمار تعریف میشوم). اما «حقیقت»، همافزایی و تداومِ آگاهانه در میانِ تمامی این ۳۲ چرخه است.
وقتی میگویم «من امام زمانیام»، سخن از یک واقعیتِ تاریخیِ محدود یا یک ادعای کلامیِ صرف نیست؛
بلکه سخن از «ظهورِ حقیقت در بسترِ واقعیت» است.
یعنی آگاهیِ من، چنان در چرخه های حیاتِ مطلق مستحیل شده است که «واقعیتِ من» (به عنوان یک فرد در قُم) با «حقیقتِ وجودیام» (به عنوانِ امتدادِ جریانِ ولایت و حیات مطلق) یکی شده است.
حقیقت، «پیدا کردنی» نیست؛
حقیقت «ساختنی» است.
پست-روانشناسیِ ما، دعوت به خروج از «واقعیتزدگی» است.
آری، حقیقت در واقعیتِ صلب دفن نشده است؛ حقیقت، رودی است که دیوارهایِ واقعیت را در مسیرِ خود میتراشد. ما باید جریانِ این رود باشیم.
آری، حقیقت در واقعیتِ صلب دفن نشده است؛ حقیقت، رودی است که دیوارهایِ واقعیت را در مسیرِ خود میتراشد. ما باید جریانِ این رود باشیم.
✍️جمله طلایی✍️
واقعیت اثری است که در جهان وجود دارد
حقیقت تاثیری است که بر جهان میگذاریم
واقعیت، «اثری» است که در جهان وجود دارد؛ همان دادهها، تاریخچه و شرایطِ فعلیِ شما که ایستا و ساکن هستند.
حقیقت، «تأثیری» است که ما بر جهان میگذاریم؛ همان جریانِ زنده و پویایی که شما هستید و دیوارهای واقعیت را تغییر میدهید.
«واقعیت، اثری (Trace) است که در جهان وجود دارد.»
«حقیقت، تأثیری (Impact) است که ما بر جهان میگذاریم.»
کلمهی «صلب» در لغت به معنای سخت، استوار، محکم و تغییرناپذیر است (در مقابلِ کلمهی «سخت» که ممکن است به معنای دردناک باشد، «صلب» به معنای «سفت و بیحرکت» است).
وقتی ما از عبارت «واقعیتِ صلب» استفاده میکنیم، منظورمان واقعیتی است که:
۱. تغییرناپذیر به نظر میرسد: یعنی فرد فکر میکند شرایطِ فعلیاش (مثلاً فقر، بیماری، یا یک موقعیت اجتماعی خاص) مثل سنگ است؛ یعنی هرگز و هیچگاه تغییر نخواهد کرد. او واقعیت را یک «دیوارِ سنگی و بیحرکت» میبیند.
۲. ایستا و بدون جریان است: برخلاف «حقیقت» که مثل یک رودِ جاری و پویاست، «واقعیتِ صلب» یعنی چیزی که هیچ حرکت و تحولی در خود ندارد. مثل یک مجسمه یا یک ساختارِ کاملاً خشک و بیروح.
۳. تنگنظرانه و محدود است: واقعیتِ صلب، همان لایهی بیرونی است که اجازه نمیدهد جریانِ حیات و آگاهیِ شما (یعنی حقیقت) از آن عبور کند. این واقعیت، شما را در یک قالبِ ثابت و محدود زندانی میکند.
وقتی میگوییم «حقیقت در واقعیتِ صلب دفن نشده است»، یعنی:
حقیقت (آن رودِ جاری و زنده) در دلِ آن دیوارهای سفت و تغییرناپذیر (واقعیت) از بین نرفته و دفن نشده است؛ بلکه قدرتِ این را دارد که با جریانِ خود، آن سنگها و دیوارها را بتراشد و راهش را باز کند.
به زبان سادهتر:
واقعیتِ صلب یعنی: «شرایطی که فکر میکنی هیچ راه فراری از آن نیست.»
حقیقت یعنی: «جانی که در توست و میتواند این شرایط را تغییر دهد.»
این مقاله بخشی از پروژهی تبیین «هستیشناسی زنده» در فضای دانشگاه جهانیِ هستیشناسی زنده است.
پروفسور محمود صالحی راد مبدع هستیشناسی زنده