مراقبت از دندان ها فقط به معنی داشتن لبخندی زیباتر و جلوگیری از بوی بد دهان نیست بلکه به شدت بر سلامت عمومی بدنتان نیز تاثیر گذار است.
مسواک زدن

مسلماً هر صبح و شب مسواک زدن تمام مراقبتی نیست که دندانها به آن احتیاج دارند و نباید از تاثیر عادتهای نامناسب غفلت کرد. با این حال فراگرفتن روش صحیح مسواک زدن روش قدرتمندی را برای مقابله با پوسیدگی در اختیارتان قرار میدهد. توصیههای بهداشتی زیر را برای ارتقاء سلامت دهان و دندان خود به کار ببندید. با ما همراه باشید.
تمیز کردن مسواک
برای تمیز نگه داشتن مسواک به هیچ وسیله یا پوشش خاصی نیاز ندارید. در واقع با پوشاندن مسواک محیط مناسبی را برای رشد باکتریها و ورود آنها به دهان فراهم میکنید. کافی است مسواک را پس از هر بار استفاده بشویید و بگذارید تا خشک شود. لازم به تکرار نیست که مصرف اشتراکی مسواک ممنوع است.
دندانها را هفتهای یکبار با جوش شیرین مسواک بزنید
مسواک زدن هفتگی با جوششیرین لکهها را پاک و دندانها را سفید میکند. از جوش شیرین در مقداری معادل خمیردندان استفاده کنید. همچنین میتوانید از نمک به عنوان خمیردندان جایگزین استفاده کنید. در هر حال حتماً نمک را بیرون بریزید تا دریافت سدیم را افزایش نداده باشید. به علاوه توصیه میکنیم در صورت حساس بودن لثهها یک روز در میان با نمک مسواک بزنید.
قرقره کردن سرکه سیب
سرکه سیب را صبحها قرقره کنید و سپس مسواک بزنید. سرکه سیب به رفع لکههای دندان، سفید شدن دندانها و از بین بردن باکتریهای دهان و لثه کمک میکند.
جویدن آدامس بدون قند

جویدن آدامس بدون قند از آنرو برای دندانها مفید است که ذرات غذای گیر کرده با جویدن خارج میشود و همچنین حالت اسیدی دهان با افزایش یافتن بزاق خنثی میشود. به علاوه مواد اولیه بهکار برده شده در بعضی آدامسها خطر پوسیدگی را کاهش میدهد و به درمان ناحیههایی کمک میکند که مستعد پوسیدگی قریب الوقوع هستند.
خوراکیهای “پاک کننده” میل کنید
خوراکیهای سفت و ترد هنگام جویده شدن دندانها را تمیز میکنند. سیب یکی از این خوراکیهای مفید است که مسواک طبیعی نیز نامیده میشود، هویج خام، کرفس و ذرت بو داده نیز این کاربرد دومنظوره را دارند. برای این که بیشترین فایده را از میل کردن چنین خوراکیهایی ببرید، آنها را در پایان وعده غذایی و هنگامی مصرف کنید که نمیتوانید دندانها را بلافاصله پس از صرف غذا مسواک بزنید.
انتخاب غذاهای مفید برای دندانها
پنیر، مرغ یا دیگر گوشتها، آجیل و شیر بهترین و مفیدترین غذاها برای دندان به شمار میرود، چرا که با تامین کلسیم و فسفر لازم برای تجدید مواد معدنی ضروری از مینای دندان محافظت میکنند.
میل کردن میوههای سفت و ترد مانند سیب و گلابی و سبزیجات نیز برای دندانها مفید است. مادهی عمدهی تشکیلدهندهی این خوراکیها آب است که اثر مواد قندی موجود را کاهش و ترشح بزاق را افزایش میدهد. ذرات غذا با افزایش یافتن آب دهان از بین دندانها خارج میشود و محیط اسیدی دهان خنثی میشود.
انتخاب نوشیدنیهای مفید برای دندانها
آب به ویژه آب حاوی فلوراید، شیر و چای تلخ بهترین نوشیدنیها برای دندانها هستند. مصرف نوشیدنیهای قندی مانند نوشابه، لیموناد و قهوه یا چای شیرینشده با شکر را کاهش دهید.
بهتر است خوراکیهای اسیدی مانند مرکبات، گوجهفرنگی و لیمو را با وعدههای غذایی حجیمتر میل کنید تا اثر اسیدی آنها به حداقل برسد.
شیر و سلامت دهان
شیر یکی از منابع اصلی مواد قندی در رژیم غذایی است، اما نباید به این بهانه از نوشیدن شیر خودداری کرد. چرا که شیر در واقع به حفظ سلامت استخوانها و دندانها کمک میکند. قند شیر از نوع لاکتوز است که کمترین آسیب را به دندانها میزند. از این گذشته کلسیم موجود در شیر دندانهای شیری و دائمی را محکم و قوی میکند. به علاوه اگر غذاهای عامل پوسیدگی دندان مانند شیرینی را با شیر میل کنید، شیر از آسیب دیدن دندانها جلوگیری میکند.
اما نوشیدن شیر هر چقدر در طول روز مفید است، به همان اندازه شبها قبل از خواب مضر است. حتماً دندانها را قبل از خواب مسواک بزنید و هرگز اجازه ندهید فرزندتان با شیشه شیر حاوی آبمیوه یا دیگر نوشیدنیهای شیرین شده به تخت خواب برود، چرا که باقی ماندن این مواد روی دندانها پوسیدگی گستردهای را به دنبال خواهد داشت.
رابطه میان سلامت دندانها و سلامت بدن

دهان شما به طور طبیعی حاوی باکتری است. معمولا شما رعایت بهداشت مناسب دهانی مانند مسواک زدن ونخ دادن کشیدن میتوانید این باکتریها را تحت کنترل داشته باشید.
بزاق نیز یک عامل دفاعی بر ضد باکتری و ویروسها است. بزاق حاوی آنزیمهایی است که باکتریها با شیوههای مختلف نابود میکنند. اما باکتریهای مضر گاهی از کنترل خارج میشوند و به بیماری پریودنتیت – عفونت وخیم بافتهای اطراف دندانی و لثهها منجر میشوند.
هنگامی که لثههای شما سالم هستند، باکتریهای دهان شما معمولا وارد جریان خون نمیشوند. اما بیماری لثه امکان ورود باکتری را به درون جریان خون فراهم میکند.
گاهی درمانهای تهاجمی در دهان ودندان نیز باعث میشود که باکتریهای به درون جریان خون وارد شوند. و داروها و درمانهایی که جریان بزاق را کاهش میدهند یا تعادل طبیعی باکتریها در دهان را به هم میزنند، نیز ممکن است به تغییرات دهانی منجرشود که وارد شدن باکتری را به جریان خون سادهتر میکند.
برخی پژوهشگران اعتقاد دارند که این باکتریها و التهاب در دهان شما مشکلاتی بهداشتی در بقیه بدن شما ایجاد میکنند.
رایطه بهداشت دهان و دندان با بیماریهای دیگر
از جمله بیماریها و عوارضی که ممکن است با بهداشت دهان ارتباط داشته باشند، اینها هستند:
سلامت دهان وسکته مغزی
در مورد سکته مغزی تاشی از کاهش خونرسانی به مغز به علت انسداد شریانها هم به زور مشابهی بررسیها رابطهای با عفونتهای دهانی را نشان داده است.
در مجموع گرچه به نظر میرسد که رابطهای میان بیماریهای بافتهای اطراف دندانی (پریودنتال) و بیماریهای قلبی- عروقی وجود داشته باشد، تحقیقات بیشتری برای اثبات قطعی این رابطه لازم است.
سلامت دهان وبیماریهای تنفسی
عفونتهای باکتریایی تنفسی از طریق آسپیراسیون (استنشاق) قطرات ریز مایع از دهان و گلو به درون ریهها به وجود میآید. این قطرکها حاوی باکتریهایی هستند که میتوانند درون ریهها تکثیر کنند و به آن صدمه بزنند.
باکتریها یی که درون حفره دهان رشد میکنند، به این ترتیب میتوانند به خصوص در افرادی که دچار بیماریهای بافت اطراف دندانی هستند، باعث عفونتهای تنفسی مانند ذاتالریه شوند.
افراد دچار برونشیت مزمن و سایر بیماریهای انسدادی مزمن ریه که از قبل از جمله به علت سیگار کشیدن مداوم، دچار آسیب ریوی هستند، از همین طریق ممکن است دچار حملات عفونت شوند.
رعایت بهداشت دهان و دندان در این مورد نیز احتمالا میتواند به سلامت تنفسی کمک کند.
سلامت دهان وبارداری و زایمان
بیماری لثه با زایمان زودرس ارتباط داده شده است. برخی از پژوهشها نشان داده است که باکتریهای بیماریزا درون دهان زن باردار میتوانند به جفت یا مایع آمنیونی وارد شوند و احتمالا با افزایش میزان عوامل زیستشناختی القا کنند زایمان، باعث زایمان زودرس شود.
زنان بارداری که دچار بیماری پریودنتال هستند، ممکن است تا 7 برابر با احتمال بیشتر نوزادی به دنیا آورند که زودرس باشد یا وزن کمی داشته باشد. همچنین زنان بارداری که بیماری پریودنتال آنها در جریان بارداری بدتر میشود، در معرض خطر بیشتر داشتن نوزاد نارس هستند.
متاسفانه درمان بیماریهای بافتهای اطراف دندانی (پریودنتال) در جریان بارداری ممکن است دیگر بیش از حد دیر شده باشد، زیرا عفونت ممکن است از قبل در بدن زن منتشر شده باشد.
به همین علت است که داشتن سلامت دهان و دندان وارزیابی دندانپزشکی پیش از باردارشدن ضروری است.
سلامت دهان وپوکی استخوان

اولین مرحله کاهش تراکم استخوانی ممکن است در دندانها خود را نشان دهد. دندانپزشک شما ممکن است در جریان یک رادیوگرافی معمول دندان متوجه این عارضه شود. اگر کاهش تراکم استخوان سال به سال بدتر شود، دندانپزشک شما ممکن است شما برای مشاوره به نزد سایر متخصصان بفرستد.
همچنین پوکی استخوان ممکن است باعث از دست دادن دندان شود. کاهش تراکم استخوان فک، پشتیبانی استخوان از دندان را کاهش میدهد و باعث میشود که دندانها دیگر پایه محکمی نداشته باشند.
البته درمان جایگزینی هورمونی ممکن است بتواند جلوی این عارضه را بگیرد.
سال هاست پزشکان می دانند که دیابت نوع 2 باعث افزایش بیماری های لثه ای می شود. اما اخیرا محققان میزان باکتری های لثه ای را در 9296 فرد غیر مبتلا به دیابت و در طی 20 سال بررسی نمودند. آن ها دریافتند افرادی که بیشتر با بیماری های لثه ای درگیر بودند، در مقایسه با افرادی که چنین مشکلاتی نداشتند، با خطر دو برابر دیابت نوع 2 رو به رو بودند. محققان یکی از دلایل احتمالی این رابطه را این گونه توصیف می کنند . وقتی لثه دچار عفونت شود، سبب تشکیل مولکول های التهابی می گردد. احتمالا بعضی از این مولکول ها به گیرنده های انسولین بر سطح سلول ها متصل می شوند و اجازه نمی دهند سلول های بدن از گلوکز استفاده کنند. دیابت: دیابت خطر بیماریهای لثه، پوسیدگی دندان، از دست دادن دندان، خشکی دهان و انواع مختلف عفونتهای دهانی را افزایش میدهد. بنابراین بیماریهای دهان و دندان را یکی از عوارض دیابت میشمارند.
از طرف دیگر، بهداشت نامناسب دهانی و عفونت شدید لثه میتواند باعث شود کنترل دیابت مشکلتر شود. عفونت باعث میشوند که قند خون بالا رود و نیاز به انسولین بیشتری برای کنترل قند خون باشد.
بنابراین دیابتیهایی که دچار بیماریهای پریودنتال هستند، باید مورد معالجه قرار گیرند تا عفونت دهانی آنها ریشهکن شود.
نتایج یک تحقیق که میزان باکتری های دهانی را در 1065 نفر، بدون سابقه بیماری قلبی و بدون در نظر گرفتن فاکتورهای جنسیت، سن و مصرف دخانیات بررسی می کرد، نشان می داد رابطه مستقیمی بین بیماری های دهان و قلب وجود دارد. یک نظریه درباره علت این رابطه چنین است: در هنگام جویدن غذا باکتری های دهانی وارد جریان خون می شوند. اگر دهان دچار عفونت باشد همین باکتری های خطرناک می توانند سبب انسداد عروق شوند. آنچه این نظریه را تقویت می کند این است که محققان هنگام بررسی شریان های قلبی مسدود شده، بعضی از انواع باکتری های دهانی را یافته اند.
بیماری قلبی - عروقی: پژوهش نشان میدهد که بیماری قلبی، انسداد شریانها، سکته مغزی و عفونت باکتریایی پوشش داخلی دریچههای قلب (اندوکاردیت عفونی) با بهداشت دهانی شما ارتباط دارد.
برخی از پژوهشگران اعتقاد دارند که باکتریهایی که از دهان وارد جریان خون میشوند و به شریانهای قلب میرسند، بر دستگاه قلبی- عروقی تاثیر میگذارند. در حال حاضر در مورد چگونگی این ارتباط چند نظریه وجود دارد:
یک نظریه است که باکتریهای دهانی که وارد جریان خون میشوند، به پلاکهای چربی در شریانهای کورونر (رگهای تغذیه کننده عضله قلب) متصل میشوند و ایجاد لخته بر روی آنها را تحریک میکنند. در نتیجه رگی که به علت وجود پلاک دیواره آن ضخیم و سفت شده و فضای داخلی آن از قبل تنگ شده، مسدود میشود و حمله قلبی رخ میدهد.
یک احتمال دیگر این است که التهاب ناشی از بیماریهای لثه خود باعث افزایش تولید پلاک میشود. بررسیها نشانداده اند که افرادی که دچار بیماری بافتهای اطراف دندانی هستنند، دو برابر بیش از افراد بدون بیماری لثه دچار بیماری شریانهای کورونر قلب میشوند.
عفونتهای لثه ممکن است یک بیماری قلبی از پیش موجود را هم بدتر کنند. بیمارانی که در معرض ابتلا به اندوکاردیت عفونی هستند، باید پیش از اعمال دندانپزشکی آنتیبیوتیک دریافت کنند. متخصص قلب و دندانپزشک شما میتوانند تعیین کنند که آیا عارضه قلبی شما مصرف آنتیبیوتیک را پیش از اعمال دندانپزشکی را ضروری میکند یا نه.
بسیاری از زنان به دلیل نوسان هورمون ها در دوران بارداری عفونت های دندانی را تجربه می کنند. بسیاری از این افراد نسبت به این مشکلات در طول این دوره بی توجه هستند چون به نظرشان مسائل مهم تر دیگری وجود دارد. اما همین بی توجهی مشکل را دو چندان می کند. محققان دریافته اند وجود بیماری و هر نوع التهاب دهانی سبب افزایش یک ترکیب شیمایی به نام پروستاگلاندین در خون می شود که زایمان زودرس را القا می کند. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می دهد سلامت ضعیف دندان می تواند به وزن پایین نوزاد در هنگام تولد منجر شود.
اگرچه عمده تحقیقات بر جمعیت های پر خطر متمرکز است اما رابطه ای بین بیماری های دهان و ذات الریه وجود دارد. یک بررسی که افراد سالمند را مد نظر قرار می داد ثابت کرد ذات الریه در بیماران مبتلا به عفونت دهانی 3.9 مرتبه بیشتر از سایرین بروز پیدا می کند. یکی از محققین این طور استدلال می کند : ریه ها به دهان بسیار نزدیک هستند. باکتری های ناسالم و بیماری زا به راحتی به حلق و مسیر تنفس منتشر شده و باعث ذات الریه یا تشدید اختلال مزمن انسدادی ریه (COPD) می گردند.

یک تحقیق وضعیت سلامت 51529 نفر مرد آمریکایی را بین سال های 1986 و 2002 مورد بررسی قرار داد. مردان دچار بیماری های دهان و دندان پیشرفته 33 درصد بیش از سایرین در معرض ابتلا به سرطان پانکراس هستند. این تحقیق نشان می داد با کنار گذاشتن فاکتور سیگار، وجود سابقه بیماری های دهانی سبب افزایش ریسک ابتلا به سرطان پانکراس می شود. این پژوهش از طرفی اشاره می کند که چگونه بیماری دهان و ارتباط آن با دیابت و با سلامت پانکراس در ارتباط است و از طرف دیگر چگونه یک عفونت موضعی که بر یک ارگان سیستماتیک اثر گذار است با پاتوفیزیولوژی دیابت گره خورده است.
نکته:
سایر بیماریها: سایر بیماریها نیز ممکن است پیش از هر جای دیگر در دهان تظاهر کنند. سندروم شوگرن، یک بیماری خود ایمنی که غدد تولیدکننده بزاق را هدف قرار میدهد ، برخی از سرطانها، سیفیلیس، سوزاک و نیز اعتیاد به مواد مخدر از جمله این بیماریها هستند.
اگر پیش از این دلایل کافی برای مراقبت از دهان، دندان و لثههایتان نداشتید، رابطه میان سلامت دهان ودندان و سلامت سایر اعضای بدن دلیل خوب دیگری برای این کار است. با حفظ روزانه بهداشت دهان و دندان سرمایهگذاری پرسودی را نه تنها برای اکنون خود بلکه برای آینده خود نیز انجام میدهید.