
ديابت مليتوس يا بيماري قند، بيماري متابوليكي مزمني است كه با سوخت و ساز غيرطبيعي كربوهيدراتها، پروتئين ها و چربيها همراه ميباشد. در بيماران مبتلا به ديابت، هورمون انسولين كه در ورود قند از خون به سلولها و مصرف آن نقش دارد، به قدر كافي ترشح نميشود و يا پاسخگويي به اين هورمون با اشكالاتي مواجه است. لذا ميزان قند در خون اين افراد بالا ميرود كه به اين حالت هيپرگليسمي گفته ميشود. بيماري ديابت درمان قطعي ندارد و لذا همواره و در تمام طول عمر بايد آن را كنترل نمود. عدم كنترل قند خون ميتواند سبب بروز بيماريهاي مختلفي همچون بيماريهاي كليوي، بيماريهاي قلبي عروقي، فشارخون و بسياري بيماريهاي ديگر گردد.
از مهمترين انواع ديابت ميتوان به ديابت نوع یک و ديابت نوع دو اشاره نمود. در ديابت نوع یک كه ابتلا به آن در دوران كودكي و نوجواني صورت ميگيرد، انسولين اصلا توليد و ترشح نميشود. لذا اين افراد همواره بايد هورمون انسولين را به شكل تزريقي دريافت دارند و در كنار آن رژيم غذايي خود را رعايت نمايند.
در ديابت نوع دو كه بيشترين موارد بيماري ديابت را تشكيل ميدهد، ترشح انسولين كمتر از مقدار طبيعي است و يا پاسخگويي به اين هورمون دچار اختلال ميباشد. اين بيماري عمدتا در افراد بالاي 30 سال بروز مينمايد و مبتلايان به آن اكثرا چاق هستند. نخستين و موثرترين شيوه كنترل اين نوع ديابت، رعايت رژيم غذايي است و در كنار آن، انجام ورزشهايي سبك نظير پيادهروي و درصورت لزوم دارودرماني زير نظر پزشك معالج، توصيه ميشود.

قبل از هرچيز بايد به اين نكته اشاره نمود كه بيماران ديابتي به غير از قندهاي ساده و غذاهايي كه مستقيما حاوي اينگونه قندها هستند (مانند انواع شيرينيجات، بستني، مربا، بيسكوئيت، نوشابه و آدامس)، از تمامي انواع غذاها ميتوانند در مقادير متناسب و كنترل شده استفاده نمايند. لذا رژيم غذايي بيماريان ديابتي به غير از عدم مصرف قند و شكر و غذاهاي حاوي آنها، تفاوت چنداني با رژيم غذايي افراد سالم و غيرديابتي نخواهدداشت. بر اين اساس، رعايت رژيم غذايي در بيماري ديابت به هيچ وجه كاري دشوار و غيرعادي نيست و كليه مبتلايان به سادگي ميتوانند با حفظ تنوع غذايي از عهده آن برآيند. البته بيماران ديابتي حتما بايد با گروههاي مختلف و جايگزينهاي غذايي آشنا باشند تا بتوانند از رژيمهاي غذايي ارائه شده توسط متخصصين تغذيه استفاده نمايند و در برنامه غذايي خود تنوع ايجاد كنند.
دیابت یک بیماری است که با میزان بسیار بالای قند در خون شناخته میشود و فرد را در معرض کربوهیدرات بالا و عوارض آن قرار میدهد. کسانی که مبتلا به این بیماری شده اند، حتماً باید از یک رژیم غذایی خاص پیروی کنید.
رژیم غذایی دیابتی به طور کلی، افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۲ هستند باید میزان مصرف گوشت شان ، میزان مصرف چربی های حیوانی و قندهای سریع الجذب را کاهش دهند. در عوض باید میزان مصرف غذاهایی سرشار از قندهای کامل، مانند غلات، نشاسته ها و میوه های خشک را افزایش دهند. تغذیۀ افراد دیابتی در عمل در عمل، دیابتی ها باید قسمت عمده ای از خوراک شان را به غلات کامل ؛سبزیجات و میوها اختصاص دهند. باید شکر های سفید را با جایگزین ها، گوشت های چرب را با گوشت پرندگان و ماهی ها و چربی های حیوانی را با روغن کلزا یا زیتون جایگزین کرد. دیابتی ها از فراورده های صنعتی خودداری کرده و خودشان آشپزی کنند برای رسیدن به چنین تغذیه ای، دیابتی ها باید در مقابل فرآورده های صنعتی مقاومت کرده و خودشان با استفاده از دستور العمل های ساده و شناخته شده، آشپزی کنند. در واقع، فرآورده های صنعتی مانند، بیسکویت های صنعتی، نان های روغنی و غذاهای آماده، سرشار از مادۀ چرب و البته پُر از قندهای سریع الجذب هستند.
خوراکی های بشقاب یک دیابتی:
پروتئین ها+ غلات+ سبزیجات علاوه بر توصیه های عملی، ضروری است که یک دیابتی بداند، غذاهای روزانه اش باید چگونه ترکیبی داشته باشند. این غذا باید، شامل پروتئین ها، غلات و سبزیجات باشد. پروتئین ها: این مادۀ ضروری را میتوان در ماهی ها، گوشت پرندگان، سبزیجات و خمیر توفو یافت. غلات: غلات را میتوان به شکل خمیر و نان، برنج کامل، بلغور کامل و بلغور مورد استفاده قرار داد. سبزیجات: تمام سبزیجات که با مقدار کمی روغن برای خوردن آماده میشوند. موارد احتیاط و بالاخره، در هنگام مصرف برخی خوراکی ها، این موارد احتیاطی را در نظر داشته باشید: غلات صبحانه، اغلب میزان بسیار بالایی چربی و میزان بسیار زیادی کربوهیدرات های در خود دارند. برخی لبنیات قند بالایی ندارند، اما سرشار از چربی هستند. فرآورده های لبنی که طبیعی هستند و چربی کمتری دارند، را در الویت قرار دهید. خمیرهای پیتزا و تارت که به شکل صنعتی تهیه شده اند، سرشار از مواد چرب هستند. نوشیدنی های شیرین حاوی مقدار بسیار زیادی قندهای ساده هستند، البته نوشیدنی های بدون گاز سبک که با جایگزین ها شیرین شده اند، چنین وضیتی ندارند. و در نهایت به مبتلایان به دیابت توصیه میشود: آزمایش خون را به طور مرتب برای سنجش قند خون تان، فراموش نکنید!
در عوض باید میزان مصرف غذاهایی سرشار از قندهای کامل، مانند غلات، نشاسته ها و میوه های خشک را افزایش دهند. تغذیۀ افراد دیابتی در عمل در عمل، دیابتی ها باید قسمت عمده ای از خوراک شان را به غلات کامل ؛سبزیجات و میوها اختصاص دهند. باید شکر های سفید را با جایگزین ها، گوشت های چرب را با گوشت پرندگان و ماهی ها و چربی های حیوانی را با روغن کلزا یا زیتون جایگزین کرد. دیابتی ها از فراورده های صنعتی خودداری کرده و خودشان آشپزی کنند برای رسیدن به چنین تغذیه ای، دیابتی ها باید در مقابل فرآورده های صنعتی مقاومت کرده و خودشان با استفاده از دستور العمل های ساده و شناخته شده، آشپزی کنند. در واقع، فرآورده های صنعتی مانند، بیسکویت های صنعتی، نان های روغنی و غذاهای آماده، سرشار از مادۀ چرب و البته پُر از قندهای سریع الجذب هستند.

باورهای غلط درباره رژیم غذایی افراد دیابتی:
شايد يکي از تصورات نادرست زيربه شما گفته شده باشد يا شنيده باشيد: خوردن زياد قند باعث بروز ديابت مي شود. قوانين زيادي در انتخاب رژيم غذايي ديابتي نقش دارند. با وجود رژيم ديابتي مجبور خواهيد بود از خوردن بسياري از غذاهاي مورد علاقه خود صرف نظر کنيد. تمامي باورهاي غلط مربوط به رژيم ديابتي در اين سه جمله خلاصه شده است. با نگاه دقيق به اين سه باور غلط و ساير باورهاي نادرست در رابطه با ديابت، مي توانيد از حقايق مربوط به ديابت و رژيم غذايي آگاهي يابيد. ۱٫ مصرف زياد قند، عامل ابتلا به ديابت مي باشد. چگونه فرد مبتلا به ديابت مي شود؟ به طور کلي علت هاي ابتلا به ديابت مشخص نشده است. چيزي که مشخص شده است، آن است که مصرف زياد قند علت ابتلا به ديابت نمي باشد. بايد گفت ديابت زماني اتفاق مي افتد که توانايي بدن براي تبديل مواد غذايي مصرفي به انرژي دچار اختلال مي شود. به منظور فهم اين مطلب که هنگام ابتلا به ديابت چه اتفاقاتي در بدن فرد روي مي دهد، مطالبي که در ادامه آورده مي شود را به خاطر بسپاريد: بدن شما مقدار زيادي از قند مصرفي را شکسته و تبديل به نوعي قند به نام گلوکز مي نمايد. گلوکز نوعي از قند مورد نياز بدن براي توليد انرژي مي باشد.هورموني به نام انسولين نيز در لوزالمعده ساخته مي شود. انسولين به سلولهاي بدن جهت استفاده از گلوکز و تامين انرژي کمک مي کند. در ادامه انواع ديابت و علتهاي بروز آن ها آورده شده است: ديابت نوع يک زماني اتفاق مي افتد که لوزالمعده قادر به ساختن انسولين نباشد. بدون وجود انسولين، قند در رگهاي خوني تجمع مي يابد. مبتلايان به ديابت نوع يک، ناچار به دريافت انسولين از طريق تزريق خارجي مي باشند. ديابت نوع يک معمولا در کودکان و افراد جوان روي مي دهد . پژوهشگران معتقدند ديابت نوع يک زماني اتفاق مي افتد که اختلالي در سيستم ايمني ايجاد مي شود. ديابت نوع دو زماني اتفاق مي افتد که لوزالمعده قادر به توليد انسولين کافي نبوده و يا انسولين موجود به درستي عمل نمي نمايد. گاهي نيز هر دو مورد همزمان روي مي دهد.
داشتن اضافه وزن احتمال وقوع ديابت را افزايش مي دهد.
ديابت نوع دو در هر گروه سني ديده مي شود. ديابت بارداري در طي دوران بارداري و در برخي از خانم ها مشاهده مي شود. تغييرات هورموني در طي دوران بارداري، مانع فعاليت مناسب انسولين ميشود. زنان مبتلا به ديابت بارداري معمولا نياز به تزريق انسولين دارند. اين وضعيت بعد از پايان بارداري برگشت پذير است. در صورتي که مبتلا به ديابت مي باشيد، نيازمند برنامه ريزي غذايي هستيد. پيروي از رژيم ديابتي به معناي انتخاب مواد غذايي است که همراه با فعاليت ورزشي و داروها در کنترل قندخون موثر باشند.