
سومین رساله از دسته پنج فایدروس است. این مکالمه شبیه ضیافت درباره عشق است ولی به آن زیبایی نیست! (واضح است که بسیار به ضیافت علاقمند شدهام چنانکه هر رساله را با آن میسنجم به زبان خودمانی: عجب گیری دادم به ضیافت!)
فایدروس هم خواندنی است به دو جهت،
اول آنکه سقراط زیرکی کمیابی را در این رساله به کار میبرد که نظر موافق و نظر مخالف بحث اصلی را اثبات میکند یعنی طوری با کلام و استدلال پیش میرود که در ابتدا با بحث اصلی موافق مینماید ولی بعد خودش، خودش را نقد میکند و استدلالهای خودش را باطل کرده و نظر مخالف با بحث اصلی را اثبات میکند.
اگر بخواهم این روش را با اوتیدم (جدل) مقایسه کنم -که نمیدانم مقایسه درستی است یا خیر- میگویم اگر کسی بخواهد پشتیبان یا مخالف نظری هم باشد نه تنها میتواند بلکه لازم است با ادله کافی و استدلاهای عقلانی و قابل پذیرش این کار را انجام دهد نه با بازی با کلمات و مسخرهبازی. (من از جدلهایی که در اوتیدم رخ داد به شدت کلافه شدم! جدل اگر آن است روش مسخرهای است)
دوم آنکه موضوع عشق و تفاوت آن با دوستی و همینطور عاشق راستین و غیر آن موضوعی همیشگی است و به نظر من صحبتهای این مکالمه موضوعی بیزمان و بیمکان است و به درد همیشه میخورد.
به نظرم اگر کسی مشتاق خواندن و دانستن نگاه سقراط است باید متن رساله را کامل بخواند و من چیز خاصی برای بیان در این پست کوتاه ندارم فقط مبحث اصلی را بیان میکنم.
در ابتدا صحبتهای زیبا و مستدل و شاید بتوان گفت تجربهشدهای به میان میآید که عاشق را باید رها کرد و به غیر آن اهمیت داد و ویژگیها و حالات عاشق بررسی میشود.
در قسمت بعد سقراط نکتهای را بیان میکند که ورق را برمیگرداند. آن نکته این است که آنچه بیان شد و باعث شد عاشق در مرتبه بعد از غیرعاشق قرار گیرد ویژگیهای عاشق راستین نبود بلکه او دچار عشقی کاذب است. پس به بررسی عاشق راستین میپردازد و باز با صحبتهای زیبا و مستدل بیان میکند که عاشق راستین در بالاترین مرتبه است.
بیان سقراط را در این رساله دوست داشتم و از زیرکی بیانیاش حظ بردم.
دیگر حرفی نیست. در پست بعد آخرین رساله از دسته پنجم را معرفی میکنم.