ویرگول
ورودثبت نام
ساحل مرتضوی
ساحل مرتضوینوشتن است که من را "من" نگه می‌دارد.
ساحل مرتضوی
ساحل مرتضوی
خواندن ۴ دقیقه·۳ سال پیش

64. آلکیبیادس (Alkibiades)، ماهیت آدمی، قسمت دوم

در پست قبلی به اینجا رسیدیم که آلکیبیادس فهمید از راهبری مردم چیزی نمی‌داند. در ادامه سقراط و آلکیبیادس در مورد آنچه باید باشد بحث نمی‌کنند بلکه درباره این بحث می‌کنند که رهبران امروز چگونه هستند و اصلاً نیازی به دانایی برای رهبری هست یا خیر؟

آلکیبیادس می‌گوید: مدیران جامعه ما به استثنای عده قلیلی از تربیت لازم بی‌بهره‌اند.

گویا وضع امروز ما پیشنیه تاریخی دارد!

این جوان جویای قدرت از این گفته خود چنین نتیجه می‌گیرد که چون مدیران از تربیت لازم بی‌بهره‌اند پس برای رقابت با آنان نیاز نیست به خود سختی آموزش و دانستن را بدهد. با داشتن زیبایی و توانگری پیروز می‌شود. در واقع آلکیبیادس همه موارد بند "پ" را به طور کامل داشت و در کنار آن از ثروت و زیبایی هم برخوردار بود!

اگر من جای سقراط بودم این بحث را خاتمه یافته می‌دانستم، چون من در پی اقدام درست هستم ولی این جوان در پی مقصود است و مهم نیست که این مقصود به چه وسیله‌ای به دست آید و از سویی دیگر قصدش هدایت مردم نیست یلکه قصد تسلط بر مردم را دارد، همین!

ولی سقراط، باهوش است و بحث را ادامه می‌دهد و می‌گوید اگر با مدیران ضعیف امروز جامعه قصد رقابت داری، حرفت درست است ولی مدیران دشمنان و همسایگان ما که اینگونه نیستند! مدیر جامعه در صورتی بر قدرت می‌ماند که بر همتایان خود برتر باشد.

به نظر من سقراط کلک خوبی زد تا لزوم دانایی را بر این پسر جوان آشکار کند.?

در ادامه سقراط در مورد مراحل رشد پسر شاه در ایران(یکی از رقیبان سیاسی) توضیحاتی می‌دهد که برای من بسیار جالب بود، طبق صحبتهای سقراط:

  • وقتی ولیعهد به دنیا آید جشنی بزرگ می‌گیرند و از آن پس هر سال تولد او را در سراسر آسیا جشن می‌گیرند!
  • فرزند شاه را به بهترین خواجگان می‌سپارند و آنان مسئول تربیت و رشد نیکوی تن او هستند.
  • در هفت‌سالگی ولیعهد را به سوارکاران می‌سپارند تا رسم شکار بیاموزد.
  • در چهارده‌سالگی چهار مربی که مربیان شاهانه نام دارند مسئول تربیت او می‌شوند.
  • مربی اول به او حکمت زرتشت و آیین کشورداری می‌آموزد. (مربی دانا)
  • مربی دوم به او راستگویی می‌آموزد. (مربی عادل)
  • مربی سوم به او خویشتن‌داری می‌آموزد. (مربی خویشتن‌دار)
  • مربی چهارم او را دلاور بار می‌آورد. (مربی دلیر)

در این توصیف سقراط علاوه به مراحل تربیت در دربار ایران دو نکته دیگر نیز نمایان می‌شود؛ اول اینکه تربیت تن، اصول دینی و حکمرانی، عدالت و خویشتن‌داری و دلاوری لازمه یک فرد تربیت یافته بوده است.

جالب است چرا که امروزه عدالت، خویشتن‌داری و دلاوری چندان رتبه بالایی ندارند. البته این نکته را نیز به یاد خود بیاورم که این روزها تربیت و اخلاق به طور کلی رتبه بالایی ندارد و همان سخنوریِ نکوهیده و موفقیت ظاهری اجتماعی رتبه‌های بالا را در اختیار دارند!

بگذریم. نکته دوم در توصیف سقراط تعریف او از خویشتن‌داری است، در پست خارمیدس به تعریف دقیقی از خویشتن‌داری نرسیدیم ولی اینجا سقراط می‌گوید:

مربی سوم به ولیعهد می‌آموزد که تن به اسارت هوی‌وهوس ندهد بلکه به آزادی و آزادگی خوی گیرد و بیش از همه مردمان بر شهوات و آرزوهای خود تسلط یابد نه آنگه به بندگی آنها گردن نهد.

پس تعریف سقراط ازخویشتن‌داری این است و می‌توان نتیجه بحث خارمیدس را در اینجا یافت.


در ادامه بحثی که بین سقراط باهوشِ ما و آلکیبیادسِ سردرگم شکل می‌گیرد به دنبال یافتن بهترین راه تربیت هستند.

  • جامعه نیکو مردمان نیکو می‌خواهد
  • مردمان نیکو باید هنر نیکو داشته باشند
  • برای شناخت هنر نیکو و سودمند باید خود را بشناسیم
  • برای شناخت خود نیازمند شناخت روح هستیم چرا که روح فرمانروای تن است
  • و در نهایت نتیجه این است که:

نخست روح خود را نیک بپروران و آنچه برای کامیابی در امور سیاسی باید بدانی نیک بیاموز و خود را به وسایل دفاع مجهز ساز تا آسیب نبینی.

نیکبختی جامعه به قابلیت و دانایی است نه به حصار استوار و کشتی جنگی و بندرگاه مجهز و سرزمین پهناور.

نباید بر آن باشی که فرمان برانی و هر چه خواهی بکنی یا جامعه‌ای که تحت فرمان توست بر دیگران فرمان براند، بلکه باید در آن بکوشی که هم تو خود از عدالت و خویشتن‌داری بهره برگیری و هم دولت و جامعه تو عادل و خویشتن‌دار گردند.

این جملات انتهایی سقراط همه بعد از چندین سوال و جواب مشخص می‌شود که من به اختصار برای شما نقل کردم.


در انتها باید بگویم این رساله برای من شبیه سایر رسالاتی که سقراط به بحث می‌پرداخت نبود و عیان می‌دیدم که به دنبال روشن کردن جنبه‌های مختلف آینده برای آلکیبیادس است، به نظرم شوق قدرت و علاقه زیاد این جوان به تسلط بر مردمان چنان هویدا بوده است که سقراط قصد داشت یا او را از این رفتن در این مسیر بازدارد یا حداقل با نشان دادن جوانب مختلف به او بفمهاند که باید خود را برای این مسیر پرخطر آماده سازد.

که همانطور که سقراط نیز در پایان این مکالمه می‌گوید علاقه به قدرت آلکیبیادس را تباه کرد! البته تباه از نظر من و سقراط?

سقراطفلسفهسیاست
۵
۰
ساحل مرتضوی
ساحل مرتضوی
نوشتن است که من را "من" نگه می‌دارد.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید